Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thiếu Đế (Phụ: Hồ Quý Ly, Hồ Hán Thương) [BK8, 43a43b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 輔，改建昌府為建寧府，改大吏山為金甌山，置市監，頒秤尺升斗，定鈔價，使相貿易，時商賈多嫌幣鈔。[43a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… phụ, cải Kiến Xương phủ vi Kiến Ninh phủ, cải Đại Lại sơn vi Kim Âu sơn, trí thị giám, ban xứng xích thăng đẩu, định sao giá, sứ tương mậu dịch, thời thương cổ đa hiềm tệ sao.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 又立拒斥高價閉肆寨護助之條，以罪之。[43a*3*4]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Hựu lập cự xích cao giá bế tứ trại hộ trợ chi điều, dĩ tội chi.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 ○漢蒼禁宗室宮人，不得稱貴號，犯者罪之。[43a*4*1]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 ○ Hán Thương cấm tông thất cung nhân, bất đắc xưng quý hiệu, phạm giả tội chi.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 漢蒼命誅方術人陳德輝。德輝少時口容拳，手過膝，或曰他日必貴，及長學方術，常以夜間擊柝，作奇兵法，如有千萬人鼓譟相攻之狀。[43a*5*1]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Hán Thương mệnh tru phương thuật nhân Trần Đức Huy. Đức Huy thiếu thời khẩu dung quyền, thủ quá tất, hoặc viết tha nhật tất quý, cập trưởng học phương thuật, thường dĩ dạ gian kích thác, tác kì binh pháp, như hữu thiên vạn nhân cổ táo tương công chi trạng.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 又遍行各社，盗取巡邏人姓名，編為軍籍。事覺，收捕得方術一書，偽印一顆， 小劍一，銅柝一。 處陵遲 [43a*7*17] 罪， 軍籍投之水火，不問。[43b*1*1]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Hựu biến hành các xã, đạo thủ tuần la nhân tính danh, biên vi quân tịch. Sự giác, thu bộ đắc phương thuật nhất thư, ngụy ấn nhất khõa, tiểu kiếm nhất, đồng thác nhất. Xử lăng trì tội, quân tịch đầu chi thủy hỏa, bất vấn.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 ○漢蒼創天昌諸陵寢廟，薦享其祖考，早晚血食。又創靈源、泡突諸陵寢廟，以享其先祖，京城創東太廟，以奉本宗，西太廟以奉外家陳明宗、藝宗。[43b*1*10]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 ○ Hán Thương sáng Thiên Xương chư lăng tẩm miếu, tiến hưởng kì tổ khảo, tảo vãn huyết thực. Hựu sáng Linh Nguyên, Bào Đột chư lăng tẩm miếu, dĩ hưởng kì tiên tổ, kinh thành sáng Đông thái miếu, dĩ phụng bản tông, Tây thái miếu dĩ phụng ngoại gia Trần Minh Tông, Nghệ Tông.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 ○明遣鄔脩來告太宗即位改元。[43b*4*13]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 ○ Minh khiển Ổ Tu lai cáo Thái Tông tức vị cải nguyên.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 時明帝都金陵，燕王棣反，殺三司官，以兵向闕，所至克捷，入城恣其殺戮，建文自焚死，棣自立為帝，改元永樂。[43b*5*7]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Thời, Minh đế đô Kim Lăng, Yên vương Lệ phản, sát Tam ty quan, dĩ binh hướng khuyết, sở chí khắc tiệp, nhập thành thư kì sát lục, kiến văn tự phần tử, Lệ tự lập vi đế, cải nguyên Vĩnh Lạc.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 時有詩云：「江上黄旗動，天邊紫詔回，建文年已沒，洪武運重開，朝士遭刑戮，宮娥覩劫灰，誰知千載後，青史有 …… [43b*7*13]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Thời hữu thi vân: “Giang thượng hoàng kì động, Thiên biên tử chiếu hồi, Kiến Văn niên dĩ một, Hồng Vũ vận trọng khai, Triều sĩ tao hình lục, Cung nga đổ kiếp hôi, Thùy tri thiên tải hậu, Thanh sử hữu ……

Dịch Quốc Ngữ

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 … [43a] phụ. Đổi phủ Kiến Xương thành phủ Kiến Ninh, đổi núi Đại Lại thành núi Kim Âu. Đặt chức thị giám¹; ban hành cân, thước, thưng, đấu, định giá tiền giấy, cho mua bán với nhau. Bấy giờ, người buôn bán phần nhiều chê tiền giấy. Lại lập điều luật để xử tội không tiêu tiền giấy, bán giá cao, đóng cửa hàng, bao che giúp nhau.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Hán Thương cấm người tôn thất và cung nhân không được xưng quý hiệu, người vi phạm bị trị tội.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Hán Thương sai giết người phương thuật là Trần Đức Huy.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Đức Huy hồi trẻ mồm rộng đút vừa nắm tay, tay dài quá gối, có người bảo rằng ngày sau tất quý hiển. Đến khi lớn lên, học nghề phương thuật, thường ban đêm đánh mõ làm phép kỳ binh, như có nghìn muôn người reo hò đánh nhau; lại đi khắp các xã, lấy trộm tên những người đi tuần biên vào sổ quân. Việc bị phát giác, thu được một quyển sách phương thuật, một con dấu ngụy, một thanh gươm nhỏ, mộc chiếc mõ đồng. Xử tội lăng trì, [43b] sổ quân thì ném xuống nước hoặc đốt đi không hỏi đến.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Hán Thương dựng miếu ở các lăng tẩm tại Thiên Xương, để thờ cúng tổ khảo, sớm chiều cúng tế. Lại dựng miếu ở các lăng tẩm Bào Đột, Linh Nguyên để thờ cúng tiên tổ. Ở kinh thành thì dựng Đông thái miếu để thờ cúng tông phái họ mình, Tây thái miếu để thờ họ ngoại là Trần Minh Tông và Trần Nghệ Tông.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Nhà Minh sai Ổ Tu² sang báo việc Thái Tông lên ngôi và đổi niên hiệu.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Bấy giờ vua Minh đóng đô ở Kim Lăng, Yên Vương Lệ làm phản, giết các quan Tam ty, đem quân tiến đánh kinh sư, đi đến đâu thắng được đấy, vào trong thành chém giết bừa bãi. Kiến Văn³ tự thiêu mà chết. Lệ tự lập làm vua, đổi niên hiệu là Vĩnh Lạc. Bấy giờ có bài thơ rằng:

Giang thượng hoàng kỳ động,

Thiên biên tử chiếu hồi.

Kiến Văn niên dĩ một,

Hồng Vũ vận trùng khai.

Triều sĩ tao hình lục,

Cung nga đổ kiếp khôi.

Thùy tri thiên tải hậu,

Thanh sử hữu …

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 ^⇡ 1 Thị giám: người coi chợ.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 ^⇡ 2 Minh sử, An Nam truyện chép năm này nhà Minh sai hành nhân là Dương Bột sang ta. CMCB 12 cũng chép theo như vậy.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 ^⇡ 3 Kiến Văn: là niên hiệu của vua Huệ Đế nhà Minh.