Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Hiến Tông Duệ Hoàng Đế [2a2b] (beta)

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 護衛等司曰：「行宫之門不嚴則宮城之禁不固。[2a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 hộ vệ đẳng ti viết: “Hành cung chi môn bất nghiêm tắc cung thành chi cấm bất cố.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 如遇大駕󰥭謁山陵，護衛三司㔫且號令謹𡧸，勿特昇平之時而忽関防之僃。[2a*2*1]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Như ngộ đại giá bái yết sơn lăng, Hộ vệ tam ti vưu thả hiệu lệnh cẩn mật, vật đặc thăng bình chi thời nhi hốt quan phòng chi bị.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 書曰：「有僃無患。」[2a*3*13]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Thư viết: “Hữu bị vô hoạn”.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 易曰：「重門擊柝以待暴客」，此之謂也。[2a*4*1]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Dịch viết: “Trùng môn kích thác dĩ đãi bạo khách”, thử chi vị dã.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 見特㫖宣召其人，日則用宣召牙牌，亦有令旗銅牌。[2a*4*15]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Kiến đặc chỉ tuyên triệu kì nhân, nhật tắc dụng tuyên triệu nha bài, diệc hữu lệnh kì đồng bài.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 不得開闔營壁。[2a*5*17]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Bất đắc khai hạp dinh bích.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 夜則用两虎金牌，亦有令旗銅牌。[2a*6*5]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Dạ tắc dụng Lưỡng hổ kim bài, diệc hữu lệnh kì đồng bài.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 若無金符，牙牌，並不得施行。[2a*6*18]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Nhược vô kim phù, nha bài, tịnh bất đắc thi hành.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 倘有不審真僞，不遵勑㫖則以軍憲從事。」[2a*7*11]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Thảng hữu bất thẩm chân nguỵ, bất tuân sắc chỉ tắc dĩ quân hiến tòng sự”.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 三月，初五日，定徵納諸税例。[2a*8*9]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Tam nguyệt, sơ ngũ nhật, định trưng nộp chư thuế lệ.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 係天下諸税，其年徵並至末年納足，不許 …… [2a*9*3]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Hệ thiên hạ chư thuế, kì niên trưng tịnh chí mạt niên nộp túc, bất hứa..

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 今年徵而明年納。[2b*1*1]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 kim niên trưng nhi minh niên nộp.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 勑㫖：諒山衛六所，旗軍稀少，官吏数多。[2b*1*8]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Sắc chỉ: Lạng Sơn vệ lục sở, kì quân hi thiếu, quan lại sổ đa.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 本處三司官公同量，留每所各二員；每衛教習博士六人，餘皆省减。[2b*2*6]

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Bản xứ tam ti quan công đồng lượng, lưu mỗi sở các nhị viên; mỗi vệ giáo tập bác sĩ lục nhân, dư giai tỉnh giảm.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 僃将省减姓名，具題送吏部兵部調除，及差擬教習别衛所。[2b*3*14]

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Bị tương tỉnh giảm tính danh, cụ đề tống Lại bộ Binh bộ điều trừ, cập sai nghĩ giáo tập biệt vệ sở.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 初八月，甲戌，聖宗淳皇帝梓宫至籃京。[2b*5*1]

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Sơ bát nguyệt, Giáp Tuất, Thánh Tông Thuần Hoàng Đế tử cung chí Lam Kinh.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 越二十八日，甲午，安塟于籃山，永陵之左，日昭陵。[2b*5*16]

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Việt nhị thập bát nhật, Giáp Ngọ, an táng vu Lam Sơn, Vĩnh Lăng chi tả, Nhật Chiêu lăng.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 先是，禮官奏請立碑，刻銘以昭先帝之業於來世。[2b*6*18]

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Tiên thị, Lễ quan tấu thỉnh lập bi, khắc minh dĩ chiêu tiên đế chi nghiệp ư lai thế.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 帝可其奏，命東閣大學士兼國子監祭酒申仁忠，禮部尚書兼東閣大學士覃文禮，東閣大𭓇 …… [2b*8*1]

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Đế khả kì tấu, mệnh Đông các đại học sĩ kiêm Quốc tử giám Tế tửu Thân Nhân Trung, Lễ bộ Thượng thư kiêm Đông các đại học sĩ Đàm Văn Lễ, Đông các đại học..

Dịch Quốc Ngữ

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 … [2a] các ty hộ vệ trong ngoài rằng: “Cửa hành cung không nghiêm thì việc canh giữ cung thành không chắc. Nếu gặp khi đại giá đi bái yết sơn lăng thì ba ty Hộ vệ¹ càng phải hiệu lệnh cẩn mật, chớ cậy thời bình mà lơ là việc phòng bị. Kinh Thư nói : “Có phòng bị thì không lo ngại”². Kinh Dịch nói: “Gõ hiệu canh từng lớp cửa thành để ngăn ngừa kẻ bạo nghịch”³, chính là nói về điều đó. Nếu thấy đặc chỉ cho gọi người vào, ban ngày thì dùng bài ngà tuyên triệu, có cả cờ lệnh và bài đồng nữa. [Nếu không] thì không được tự tiện mở đóng cửa doanh. Ban đêm thì dùng bài vàng song hổ, có cả cờ lệnh và bài đồng. Nếu không có phù vàng, bài ngà thì nhất thiết không được thi hành. Kẻ nào không nhận rõ thực giả, không theo sắc chỉ, thì bị tội theo quân luật”.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Tháng 3, ngày mồng 5, định lệ thu nộp các thứ thuế. Mọi thứ thuế trong nước, năm nào thu thì đến cuối năm ấy phải nộp đủ, không được [2b] thu năm nay đến năm sau mới nộp.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Có sắc chỉ rằng: 6 sở của vệ Lang Sơn, kỳ quân thì ít, quan lại thì nhiều. Các quan ba ty xứ ấy phải cùng nhau bàn định, giữ lại mỗi sở hai viên⁴; mỗi vệ, chức giáo tập bác sĩ 6 người, còn lại thì đều giảm bớt. Kê khai rõ họ tên những người giảm bớt gửi lên Lại bộ và Binh bộ để điều bổ và sai đi huấn luyện vệ sở khác.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Ngày Giáp Tuất, mồng 8, quan tài của Thánh Tông Thuần Hoàng Đế rước về đến Lam Kinh. Đến ngày Giáp Ngọ 28, an táng vào bên tả Vĩnh Lăng ở Lam Sơn, gọi là Chiêu Lăng. Trước đó, Lễ quan tâu xin dựng bia, khắc minh để tỏ rõ sự nghiệp của tiên đế cho đời sau. Vua khen lời tâu là phải, sai Đông các đại học sĩ kiêm Quốc tử giám tế tửu Thân Nhân Trung, Lễ bộ thượng thư kiêm Đông các đại học sĩ Đàm Văn Lễ, Đông các đại học …

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 ^⇡ 1 Ba ty Hộ vệ: Theo Kiến văn tiểu lục của Lê Quý Đôn thì năm đầu tiên hiệu Quang Thuận (1460) đặt các vệ quân Thần vũ, Hiệu lực và Điện tiền gọi là ty Hộ vệ.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 ^⇡ 2 Xem Kinh Thư, thiên Duyệt mệnh trung, Nguyên văn: “Hữu bị vô hoạn”.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 ^⇡ 3 Xem Dịch Kinh đại toàn, quyển XIX, Hệ từ hạ. Nguyên văn: “Trùng môn kích thác dĩ đãi bạo khách”.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 ^⇡ 4 Hai viên là: một viên quản lĩnh, một viên võ úy.