Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Nhân Tông Tuyên Hoàng Đế [BK11, 79a79b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 歟？抑不能任賢使能，而所用類皆昏瑣而致然歟？抑苞苴行女，謁盛而致然歟？將不謹度節用，而濫賞妄費，有傷民財以致然󰊹？將輔相大臣未盡爕調之道而致然󰊹？將將帥藩臣不能愛恤軍民，多行脧削，而致然歟？抑守令不能撫字人民，惟務侵漁而致然󰊹？將刑獄之官不能持平，專在深文，貨賄幸免，而怨氣上騰以致然󰊹？抑有司奉行專上虚文，使王澤上壅，下情不能上達而致然歟？將權要之家怙勢作威，而細民 [79a*1*1] 被害而𦤶然歟？抑明揚之󰱇未見舉行，而奔競成風以致然󰊹？將主將顛倒軍功，以無爲有害於公道而致然歟？抑仁政未盡施，而民猶有失業以致然󰊹？將漁澤荒涸，税額未减，民被倍納以致然歟？抑勳舊子孫未盡録用以󰖶其劳而致然󰊹？積此𠧨愆，致傷和噐，若不󰏲改過之訓，盡省躬之道，何以上回天心，下蘇民瘴哉！」[79b*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … dư? Ức bất năng nhiệm hiền sử năng, nhi sở dụng loại giai hôn tỏa nhi trí nhiên dư? Ức bao thư hành nữ, yết thịnh nhi trí nhiên dư? Tương bất cẩn độ tiết dụng, nhi lạm thưởng vọng phí, hữu thương dân tài dĩ trí nhiên dư? Tương phụ tướng đại thần vị tận nhiếp điều chi đạo nhi trí nhiên dư? Tương tướng soái phiên thần bất năng ái tuất quân dân, đa hành thuyên tước, nhi trí nhiên dư? Ức thủ lệnh bất năng phủ tự nhân dân, duy vụ xâm ngư nhi trí nhiên dư? Tương hình ngục chi quan bất năng trì bình, chuyên tại thâm văn, hóa hối hạnh miễn, nhi oán khí thượng đằng dĩ trí nhiên dư? Ức hữu tư phụng hành chuyên thượng hư văn, sử vương trạch thượng ung, hạ tình bất năng thượng đạt nhi trí nhiên dư? Tương quyền yếu chi gia hỗ thế tác oai, nhi tế dân bị hại nhi trí nhiên dư? Ức minh dương chi tuyển vị kiến cử hành, nhi bôn cạnh thành phong dĩ trí nhiên dư? Tương chủ tướng điên đảo quân công, dĩ vô vi hữu hại ư công đạo nhi trí nhiên dư? Ức nhân chính vị tận thi, nhi dân do hữu thất nghiệp dĩ trí nhiên dư? Tương ngư trạch hoang hạc, thuế ngạch vị giảm, dân bị bội nạp dĩ trí nhiên dư? Ức huân cựu tử tôn vị tận lục dụng dĩ thù kì lao nhi trí nhiên dư? Tích thử cữu khiên, trí thương hòa khí, nhược bất kê cải quá chi huấn, tận tỉnh cung chi đạo, hà dĩ thượng hồi thiên tâm, hạ tô dân chướng tai!”.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 詔下是夕，雨。[79b*7*17]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Chiếu hạ thị tịch, vũ.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 初立都大城隍神及風雲雷雨𡊨，無祀鬼𡊨，以時祭祀。[79b*8*4]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Sơ lập Đô đại thành hoàng thần cập Phong Vân Lôi Vũ đàn, Vô tự quỷ đàn, dĩ thời tế tự.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 命同知北道何甫等送明 …… [79b*9*8]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Mệnh Đồng tri Bắc đạo Hà Phủ đẳng tống Minh …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 … [79a] chăng? Có phải trẫm không biết sử dụng nhân tài, những kẻ được dùng đều là loại hèn kém mà đến nỗi thế chăng? Có phải do nạn hối lộ công khai, tệ phi tần lộng hành mà đến nỗi thế chăng? Hay là do trẫm không dè dặt tiêu dùng, thường lạm tiêu bừa, để hại của dân mà đến nỗi thế chăng? Hay là các đại thần giúp việc chưa trọn đạo điều hoà âm dương mà đến nỗi thế chăng? Hay là các tướng soái phiên thần không biết yêu thương quân dân, quen thói đục khoét mà đến nỗi thế chăng? Có phải vì các thú lệnh không biết vỗ nuôi nhân dân, chỉ lo bòn vét mà đến nỗi thế chăng? Hay là quan coi hình ngục không giữ công bằng, chỉ lo xử nặng, kẻ nào đút lót thì tha, để oán khí bốc lên mà đến nỗi thế chăng? Có phải các quan thừa hành chỉ chuộng hư văn, để ân trạch của vua bị tắc lại ở trên, tình của kẻ dưới không thấu lên trên được mà đến nỗi thế chăng? Hay là các nhà quyền quý cậy thế ra oai để dân mọn [79b] bị hại mà đến nỗi thế chăng? Có phải vì chọn lựa người hiền, cất nhắc người sót chưa được thi hành, để thói cầu cạnh chạy chọt ngày một tệ hại mà đến nỗi thế chăng? Hay là do chủ tướng đảo lộn quân công, lấy không làm có, làm hại đạo công mà đến nỗi thế chăng? Có phải vì chưa thi hành đầy đủ nhân chính, để dân chúng vẫn còn nhiều người thất nghiệp mà đến nỗi thế chăng? Hay là do đầm cá hoang khô, ngạch thuế chưa giảm, dân phải nộp nhiều mà đến nỗi thế chăng? Có phải vì con cháu các bậc công thần cố cựu chưa được bổ dùng hết để đền đáp công lao họ mà đến nỗi thế chăng? Tất cả tội lỗi trên chồng chất lại, đã làm tổn thương hòa khí, nếu không xét lời dạy sửa lỗi lầm, làm tròn đạo tu dưỡng mình thì làm sao trên có thể lay chuyển được lòng trời, dưới có thể cứu vớt được nạn dân?”.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Tờ chiếu ban xuống, đêm hôm ấy có mưa.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Bắt đầu lập đàn thờ thần Đô đại thành hoàng, đàn thờ thần Gió, Mây, Sấm, Mưa và đàn thờ ma quỷ không ai tế tự để tứ thời cúng lễ.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Sai bọn Đồng tri Bắc đạo Hà Phủ đưa người Minh …