Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Nhân Tông Tuyên Hoàng Đế [BK11, 98a98b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 長子，昔以正位東宫。[98a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … trưởng tử, tích dĩ chính vị Đông cung.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 不幸先帝東巡，忽崩于外。[98a*1*9]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Bất hạnh tiên đế Đông tuần, hốt băng vu ngoại.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 阮太后欲固權位，潜令内官謝清取󰘊基立以為君，俾朕奉藩。[98a*2*1]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Nguyễn thái hậu dục cố quyền vị, tiềm lệnh nội quan Tạ Thanh thủ Bang Cơ lập dĩ vi quân, tỉ trẫm phụng phiên.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 後謝清泄其事及太尉鄭可、司空鄭克復，乃併殺之，以减其口。[98a*3*7]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Hậu Tạ Thanh tiết kì sự, cập Thái úy Trịnh Khả, Tư không Trịnh Khắc Phục, nãi tính sát chi, dĩ giảm kì khẩu.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 固自此以來，旱蝗相仍，災異屢見，饑饉流作，百姓困窮。[98a*4*13]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Cố tự thử dĩ lai, hạn hoàng tương nhưng, tai dị lũ kiến, cơ cận lưu tác, bách tính khốn cùng.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 延寧自知非先帝子，且眾心離散，乃於今年十月初三日，命朕代位。[98a*5*16]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Diên Ninh tự tri phi Tiên đế tử, thả chúng tâm li tán, nãi ư kim niên thập nguyệt sơ tam nhật, mệnh trẫm đại vị.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 朕仰賴皇天眷故，宗廟保佑，暨諸王大臣、中外文武、臣僚同心推戴，請朕宜承大統，再三勸進，朕不得以，迺於今年十月，初七日 [98a*7*6] 即位改號天興。」[98b*1*1]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Trẫm ngưỡng lại hoàng thiên quyến cố, tông miếu bảo hựu, kị chư vương đại thần, trung ngoại văn võ, thần liêu đồng tâm suy đái, thỉnh trẫm nghi thừa đại thống, tái tam khuyến tiến, trẫm bất đắc dĩ, nãi ư kim niên thập nguyệt sơ thất nhật tức vị, cải hiệu Thiên Hưng”.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 是月黎民遣黎景徽、阮如堵、黄清、阮堯咨等如明歲貢，并觧氽珠事。[98b*2*1]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Thị nguyệt Lê Dân khiển Lê Cảnh Huy, Nguyễn Như Đổ, Hoàng Thanh, Nguyễn Nghiêu Tư đẳng như Minh tuế cống, tịnh giải thộn châu sự.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 二十日，又遣陳封、梁如鵠、陳伯齡等往明國求封。[98b*3*9]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Nhị thập nhật, hựu khiển Trần Phong, Lương Như Hộc, Trần Bá Linh đẳng vãng Minh quốc cầu phong.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 按阮伯驥穆陵碑文云：「帝神釆英俊，容止端重。[98b*5*1]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Án Nguyễn Bá Ký Mục lăng bi văn vân: “Đế thần thái anh tuấn, dung chỉ đoan trọng.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 每朝暇，親詣經筵講學，日西乃輟。[98b*6*2]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Mỗi triều hạ, thân nghệ kinh diên giảng học, nhật tây nãi chuyết.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 既親政，祀饗神祗，追奉宗廟。[98b*6*15]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Kí thân chính, tự hưởng thần kì, truy phụng tông miếu.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 事太后致孝，禮和兄弟，盡发愛。[98b*7*9]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Sự thái hậu trí hiếu, lễ hòa huynh đệ, tận phát ái.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 惇叙宗族，尊禮大臣，崇尚儒術，察邇言納中諫，勤政事，謹賞罸，重農務本，親 …… [98b*8*4]

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Đôn tự tông tộc, tôn lễ đại thần, sùng thượng Nho thuật, sát nhĩ ngôn, nạp trung gián, cần chính sự, cẩn thưởng phạt, trọng nông vụ bản, thân …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 … [98a] trước đây đã được giữ ngôi chính ở Đông cung¹. Chẳng may Tiên đế đi tuần về miền đông, bỗng băng ở bên ngoài. Nguyễn Thái hậu muốn giữ vững quyền vị, ngầm sai nội quan Tạ Thanh dựng Bang Cơ làm vua, bắt trẫm làm phiên vương. Sau Tạ Thanh tiết lộ việc ấy, lây đến cả Thái úy Trịnh Khả và Tư không Trịnh Khắc Phục, Thái hậu bắt giết cả đi để diệt hết người nói ra. Cho nên từ đó đến giờ, hạn hán sâu bệnh liên tiếp xảy ra, tai dị luôn luôn xuất hiện, đói kém tràn lan, trăm họ cùng khốn. Diên Ninh² tự biết mình không phải là con của tiên đế, hơn nữa lòng người ly tán, nên ngày mồng 3, tháng 10 năm nay, đã ra lệnh cho trẫm lên thay ngôi báu. Trẫm nhờ người trông xuống, tổ tông phù hộ, cùng các vương, đại thần, các quan văn võ trong ngoài đồng lòng suy tôn, xin trẫm nên nối đại thống, hai ba lần khuyên mời, trẫm bất đắc dĩ đã lên ngôi vào ngày mồng 7, tháng 10 năm nay, [98b] đổi niên hiệu là thiên Hưng”.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Tháng ấy, Nghi Dân sai bọn Lê Cảnh Huy, Nguyễn Như Đỗ, Hoàng Thanh, Nguyễn Nghiêu Tư sang nhà Minh nộp cống hằng năm và xin bỏ việc mò ngọc trai.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Ngày 20, lại sai bọn Trần Phong, Lương Như Hộc, Trần Bá Linh sang nhà Minh cầu phong.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Xét bài văn bia Mục lăng của Nguyễn Bá Kỳ viết:

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 “Vua³ thần sắc anh tuấn, dáng điệu đường hoàng. Mỗi khi tan chầu, tự đến Kinh diên nghe giảng, mặt trời lặn mới thôi.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Khi đã tự mình trông coi chính sự thì lễ tế thần linh, truy thờ tông miếu. Đối với Thái hậu dốc lòng hiếu thảo, đối với anh em trọn nghĩa yêu thương. Hòa thuận với họ hàng, kính lễ với đại thần, tôn sùng đạo Nho, xét những lời thiển cận, nhận những lời can trung, chăm nom chính sự, thận trọng thưởng phạt, coi trọng nghề nông, chú ý nền gốc, …

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 ^⇡ 1 Tức là ngôi thái tử.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 ^⇡ 2 Tức Lê Nhân Tông Bang Cơ.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 ^⇡ 3 Tức Lê Nhân Tông.