Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tông Văn Hoàng Đế [BK11, 11a11b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 骨难行耳。」[11a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … cốt nạn hành nhĩ”.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 二十八日，宣光鎮𫎇恩州阮啟使其子來行。[11a*1*5]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Nhị thập bát nhật, Tuyên Quang trấn Mông Ân châu Nguyễn Khải sử kì tử lai hàng.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 命大臣諭而遣之。[11a*2*5]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Mệnh đại thần dụ nhi khiển chi.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 六月，占城管象頭目婁、荄二人來降。[11a*2*12]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Lục nguyệt, Chiêm Thành quản tượng đầu mục Lâu, Cai nhị nhân lai hàng.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 八日，哀牢盆忙使人来貢方物，賜織金衣二件、絹五四。[11a*3*9]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Bát nhật, Ai Lao Bồn Mường sử nhân lai cống phương vật, tứ chức kim y nhị kiện, quyến ngũ tứ.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 十日¹，有𩅗氣則空而下。[11a*4*13]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Thập nhật, hữu vụ khí tắc không nhi hạ.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 十二日，陶祿來降。[11a*5*5]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Thập nhị nhật, Đào Lộc lai hàng.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 祿陶季容之子。[11a*5*12]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Lộc Đào Quý Dung chi tử.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 初太祖之平賊也，㱕化鎮父道僞府同知季容不服，將家属亡入雲南。[11a*6*1]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Sơ Thái Tổ chi bình tặc dã, Quy Hóa trấn phụ đạo ngụy phủ Đồng tri Quý Dung bất phục, tương gia thuộc vong nhập Vân Nam.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 至是死，其子來降。[11a*7*10]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Chí thị tử, kì tử lai hàng.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 海水暴涨。[11a*7*17]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Hải thủy bạo trướng.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 十四日，雨，百官𢪒謝。[11a*8*4]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Thập tứ nhật, vũ, bách quan bái tạ.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 十七日，以審刑院廷歷爲太原下伴安府使，仍帶審刑副使 [11a*8*12] 如故。[11b*1*1]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Thập thất nhật, dĩ Thẩm hình viện Đình Lịch vi Thái Nguyên hạ bạn An phủ sứ, nhưng đái Thẩm hình phó sứ như cố.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 二十日，北道同知簿籍裴於󰱑以天多灾異，上䟽四條。[11b*1*3]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Nhị thập nhật, Bắc đạo đồng tri bạ tịch Bùi Ư Đài dĩ thiên đa tai dị, thượng sớ tứ điều.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 其一畧曰：「願陛下内選皇兄國舅，老耄耆人諸習故典，留爲入侍訓誨厥辝，外置師傳立為砥柱，旨揮百僚。」[11b*2*7]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Kì nhất lược viết: “Nguyện bệ hạ nội tuyển hoàng huynh quốc cữu, lão mạo kì nhân, chư tập cố điển, lưu vi nhập thị, huấn hối quyết từ, ngoại trí sư truyền, lập vi chỉ trụ, chỉ huy bách liêu”.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 其二略云：「文武官員，軍民已被其罪，在各徒流配所，先帝所以懲之。[11b*4*12]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Kì nhị lược vân: “Văn võ quan viên, quân dân dĩ bị kì tội, tại các đồ lưu phối sở, Tiên đế sở dĩ trừng chi.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 今再見還官除職，管軍治民，有違先帝之心，不協天地之道。」[11b*6*2]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Kim tái kiến hoàn quan trừ chức, quản quân trị dân, hữu vi Tiên đế chi tâm, bất hiệp thiên địa chi đạo”.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 大司徒察見疏怒甚，使人寫此二條，上奏曰：「先帝以神等皆累世舊臣，且與先帝間開十年出萬死以立朝廷。[11b*7*7]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Đại tư đồ Sát hiện sớ nộ thậm, sử nhân tả thử nhị điều, thượng tấu viết: “Tiên đế dĩ thần đẳng giai lụy thế cựu thần, thả dữ Tiên đế gian khai thập niên, xuất vạn tử dĩ lập triều đình.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 先帝素知臣樸 …… [11b*9*13]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Tiên đế tố tri thần phác …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 … [11a] xương người chất đầy đường khó đi thôi”.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Ngày 28, Nguyễn Khải ở châu Mông Ân, trấn Tuyên Quang sai con về hàng. Sai đại thần dụ bảo rồi cho về¹.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Tháng 6, hai người đầu mục quản tượng² của Chiêm Thành là Lâu và Cai đến hàng.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Ngày mồng 8, Mường Bồn³ nước Ai Lao sai người sang cống lễ vật, ban cho hai chiếc áo dệt kim tuyến và năm tấm lụa.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Ngày mồng 10, có mù đầy trời.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Ngày 12, Đào Lộc về hàng.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Lộc là con của Đào Quý Dung. Trước kia, khi Thái Tổ dẹp giặc Ngô, viên phụ đạo trấn Quy Hóa là Đồng tri phủ ngụy Quý Dung không phục, đem gia thuộc trốn sang Vân Nam. Đến đây, Quý Dung chết, con hắn về hàng.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Nước biển lên mạnh.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Ngày 14, mưa, các quan bái tạ.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Ngày 17, lấy Thẩm hình Nguyễn Đình Lịch làm An phủ sứ hạ bạn Thái Nguyên, vẫn giữ chức Thẩm hình phó sứ [11b] như cũ.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Ngày 20, Đồng tri bạ tịch Bắc đạo Bùi Ư Đài thấy trời sinh nhiều tai dị, dâng sớ nói 4 điều.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Điều thứ nhất đại ý nói: Xin bệ hạ bên trong thì kén chọn các bậc hoàng huynh, quốc cữu⁴, các bậc bô lão am hiểu điển chế xưa, giữ làm thập nhị để khuyên răn nhắc bảo cho mình; bên ngoài thì đặt chức sư phó để làm cột trụ, chỉ huy trăm quan.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Điều thứ hai đại ý nói: Những quan viên văn võ, quân lính và dân chúng trước kia bị tội đày đi các nơi, đó là cách trừng trị của Tiên đế đối với chúng. Nay lại thấy chúng trở về làm quan, nắm quyền coi quân trị dân, thế là trái với ý của Tiên đế, không hợp với đạo của trời đất.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Đại tư đồ Sát thấy sớ giận lắm, sai người chép hai điều đó tâu lên và nói:

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 “Tiên đế cho bọn thần là bề tôi cũ lâu đời, vả lại đã cùng với Tiên đế vất vả trong mười năm trời ra vào chốn muôn chết một sống, để lập nên triều đình này. Tiên đế vốn biết bọn thần là hạng chất phác, …

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 ^⇡ 1 Nguyên văn “khiển chi”, chúng tôi ngờ chữ “khiển” 遣 vốn là chữ “hoàn” 還 khắc lầm.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 ^⇡ 2 Tức là người đầu mục trông giữ voi.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 ^⇡ 3 Tức là Bồn Man.

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 ^⇡ 4 Hoàng huynh: anh vua. Quốc cữu: cậu vua.

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 ^⇡ 1 Nguyên văn 口 khẩu: ngờ khắc lầm.