Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tông Văn Hoàng Đế [BK11, 24a24b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 名並咱改，如恭慈國太母諱陳，咱改程字。[24a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … danh tịnh thính cải, như Cung Từ quốc thái mẫu húy Trần, thính cải Trình tự.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 以右僕射黎汝覧兼西道行遣。[24a*1*17]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Dĩ Hữu bộc xạ Lê Nhữ Lãm kiêm Tây đạo hành khiển.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 流蔡君實于遠州，阮宗胄于近州。[24a*2*12]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Lưu Thái Quân Thực vu viễn châu, Nguyễn Tông Trụ vu cận châu.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 二人之奉使也，有司具本，以先後之序，著宗胄為陪臣，君實為耆人。[24a*3*8]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Nhị nhân chi phụng sứ dã, hữu ty cụ bản, dĩ tiên hậu chi tự, trước Tông Trụ vi bồi thần, Quân Thực vi kì nhân.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 君實意不平。[24a*4*16]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Quân Thực ý bất bình.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 至明國，照次賜衣，無織金文，心有所憾，謂北人曰：「我四品官，反居宗胄下，何也。」[24a*5*3]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Chí Minh quốc, chiếu thứ tứ y, vô chức kim văn, tâm hữu sở hám, vị Bắc nhân viết: “Ngã tứ phẩm quan, phản cư Tông Trụ hạ, hà dã”.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 及賜宴時，不服賜衣著，已織金衣以入，以承旨阮廌掌撰奏本，肆罵之。从又罵東道參知陶公僎，以其引宗胄𭁈已同事。[24a*6*15]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Cập tứ yến thời, bất phục tứ y, trước dĩ chức kim y dĩ nhập, dĩ thừa chỉ Nguyễn Trãi chưởng soạn tấu bản, tứ mạ chi. Tòng hựu mạ Đông đạo tham tri Đào Công Soạn, dĩ kì dẫn Tông Trụ dữ dĩ đồng sự.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 宗胄亦念争不以，遂𦤶相敺，宗 [24a*9*7] 胄破靣，從行者諫不能得。[24b*1*1]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Tông Trụ diệc niệm tranh bất dĩ, toại trí tương khu, Tông Trụ phá diện, tòng hành giả gián bất năng đắc.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 交訴於鴻臚寺，互相醜詆。[24b*1*11]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Giao tố ư Hồng Lô tự, hỗ tương sửu để.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 宗胄又私過隆州北内官，納其禮物，又𭁈隆州伴送官吕回言使哀牢時事，窃言先帝咱讒濫刑。[24b*2*3]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Tông Trụ hựu tư quá Long Châu Bắc nội quan, nạp kì lễ vật, hựu dữ Long Châu bạn tống quan Lã Hồi ngôn sứ Ai Lao thời sự, thiết ngôn Tiên đế thính sàm lạm hình.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 皆以奉使外交，忿鬪辱國，罪当死。[24b*4*4]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Giai dĩ phụng sứ ngoại giao, phẫn đấu nhục quốc, tội đương tử.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 以嘗有功，隨情輕仲各以流。[24b*4*17]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Dĩ thường hữu công, tùy tình khinh trọng các dĩ lưu.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 諭宗胄又多賫金帛，販北貨，帝惡其違禁營財，尽散其裝賜百官。[24b*5*10]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Dụ Tông Trụ hựu đa tê kim bạch, phán Bắc hoá, Đế ố kì vi cấm dinh tài, tận tán kì trang tứ bách quan.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 三月，初六日，鑄寶璽成。[24b*7*1]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Tam nguyệt, sơ lục nhật, chú Bảo tỉ thành.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 命右弼犂文靈等至太廟奏告。[24b*7*10]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Mệnh Hữu bật Lê Văn Linh đẳng chí Thái miếu tấu cáo.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 六璽皆以金銀為之。[24b*8*4]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Lục tỉ giai dĩ kim ngân vi chi.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 「順天承運之寶」，臧而不用，[24b*8*12] 傳國用之。[24b*9*4]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 “Thuận thiên thừa vận chi bảo”, tàng nhi bất dụng, truyền quốc dụng chi.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 「代天行貨之寶」，征伐用之。[24b*9*8]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 “Đại thiên hành hóa chi bảo”, chinh phạt dụng chi.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 「制 …… [24b*9*18]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 “Chế …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 … [24a] tên trùng với các chữ húy thì phải đổi, như tên húy của Cung Từ quốc thái mẫu là Trần, cho nên đổi [họ Trần] thành Trình.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Lấy Hữu bộc xạ Lê Nhữ Lãm kiêm chức Hành khiển Tây đạo.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Đày Thái Quân Thực ra châu xa, Nguyễn Tông Trụ ra châu gần.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Hai người này khi vâng lệnh sang sứ nhà Minh, hữu ty làm giấy tờ, theo thứ tự trước sau, ghi Tông Trụ là bồi thần¹, Quân Thực là kỳ lão. Quân Thực có ý bất bình.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Khi đến nước Minh, chiếu theo thứ bậc để ban áo, thì áo của Quân Thực không có hoa văn kim tuyến, trong lòng hậm hực bảo người phương Bắc rằng: “Ta là quan tứ phẩm lại ở dưới Tông Trụ là làm sai”. Đến khi dự yến, Thực không mặc áo được ban, mà mặc áo dệt kim tuyến của mình vào dự. Thực còn đem bản tâu do thừa chỉ Tham tri Nguyễn Trãi soạn ra mà chửi bới, lại chửi luôn cả Tham tri Đông đạo Đào Công Soạn, vì ông này đã cử Tông Trụ cùng đi với mình. Tông Trụ cũng giận dữ tranh cãi không ngớt, đến nỗi hai người đánh lộn lẫn nhau, Tông [24b] Trụ bị vỡ mặt, người đi theo can ngăn cũng không được. Hai người lại kiện nhau ở Hồng lô tự² nói xấu lẫn nhau. Tông Trụ còn lén tới nhà viên nội quan của Bắc triều ở Long Châu³ nhận lễ vật tặng, lại nói với viên quan đi tiễn của Long Châu là Lã Hồi về chuyện khi đi sứ Ai Lao, nói vụng Tiên đế nghe gièm giết bậy.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Hai người này đều vì tội đi sứ mà giao thiệp với người nước ngoài, tức giận mà đánh lẫn nhau, làm nhục cả quốc thể, đáng phải xử tử. Nhưng vì đã từng có công, nên tùy theo tội nặng hay nhẹ, đều xử tội đi đày. Tông Trụ lại đem nhiều tiền lụa sang mua hàng phương Bắc, vua ghét Trụ vi phạm lệnh cấm mà làm tiền, liền lấy hết hành trang chia cho các quan.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Tháng 3, ngày mồng 6, đúc xong ấn báu.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Sai bọn Hữu bật Lê Văn Linh đến Thái miếu làm lễ tế cáo. Cả 6 ấn đều đúc bằng vàng bạc. Ấn “Thuận thiên thừa vận chi bảo”⁴ thì cất đi không dùng, chờ khi nào truyền ngôi mới dùng. Ấn “Đại thiên hành hóa chi bảo” thì dùng trong khi đánh dẹp. Ấn “Chế …

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 ^⇡ 1 Bồi thần: vốn là chức quan đại phu của chư hầu xưng với thiên tử. Ở đây Tông Trụ là quan đại phu triều Lê, đi cống nhà Minh, xưng với thiên tử nhà Minh.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 ^⇡ 2 Hồng lô tự của nhà Minh.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 ^⇡ 3 Long Châu là tên huyện thuộc phủ Thái Bình, tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 ^⇡ 4 “Thuận thiên thừa vận” là “Theo trời nối vận”. “Đại thiên hành hóa” là “Thay trời tiến hành giáo hóa”.