Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tông Văn Hoàng Đế [BK11, 25a25b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 誥之寶」，制詔用之。[25a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … cáo chi bảo”, chế chiếu dụng chi.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 「勅命之寶」，勑諭及號令、賞罸大事用之。[25a*1*8]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 “Sắc mệnh chi bảo”, sắc dụ cập hiệu lệnh, thưởng phạt đại sự dụng chi.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 「御前之寶」，帳簿及籍簿用之。[25a*2*5]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 “Ngự tiền chi bảo”, trướng bạ cập tịch bạ dụng chi.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 「御前小寶」，機密用之。[25a*2*16]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 “Ngự tiền tiểu bảo”, cơ mật dụng chi.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 然政事猶用牙印施行，新寶俱未用也。[25a*3*6]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Nhiên chính sự do dụng nha ấn thi hành, tân bảo cụ vị dụng dã.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 旨揮大臣文武百官，今後公侯文武等官入朝，從人各有分數：一品五人，二品二人，三品一人。[25a*4*3]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Chỉ huy đại thần văn võ bách quan, kim hậu công hầu văn võ đẳng quan nhập triều, tòng nhân các hữu phân sổ: nhất phẩm ngũ nhân, nhị phẩm nhị nhân, tam phẩm nhất nhân.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 旨揮諭文武百官軍民等，今後軍民至家或衙，不得尊呼曰「君家」，曰「公衙」及稱「臣」申等語。[25a*6*4]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Chỉ huy dụ văn võ bách quan quân dân đẳng, kim hậu quân dân chí gia hoặc nha, bất đắc tôn hô viết “quân gia”, viết “công nha” cập xưng “thần” thân đẳng ngữ.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 如違即呼者、受者罪依律。[25a*8*3]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Như vi tức hô giả, thụ giả tội y luật.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 其參預朝政以上，官軍民有申狀，方咱「僕申公衙」，不得稱「神。」[25a*8*13]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Kì tham dự triều chính dĩ thượng, quan quân dân hữu thân trạng, phương thính “bộc thân công nha”, bất đắc xưng “thần”.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 諒山、南策等路民疫。[25b*1*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Lạng Sơn, Nam Sách đẳng lộ dân dịch.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 以御前中軍鉄突黎等為哀牢縛邏、鄭窻、陽忙上下等處防御使，知軍民事；黎添為南馬州、蚕上下二州及闌和縣防御使，知軍民事。[25b*1*9]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Dĩ Ngự tiền trung quân Thiết đột Lê Đẳng vi Ai Lao Phọc La, Trịnh Song, Dương Mường thượng hạ đẳng xứ Phòng ngự sử, Tri quân dân sự; Lê Thiêm vi Nam Mã châu, Tàm Thượng Hạ nhị châu cập Lan Hòa huyện Phòng ngự sử, Tri quân dân sự.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 時哀牢各忙，外言歸國而反覆不定，故朝廷因各置官以管監之。[25b*4*7]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Thời Ai Lao các mường, ngoại ngôn quy quốc nhi phản phú bất định, cố triều đình nhân các trí quan dĩ quản giám chi.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 有再犯盗七人，俱年穉，刑官㨿律當斬。[25b*5*14]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Hữu tái phạm đạo thất nhân, cụ niên trĩ, hình quan cứ luật đương trảm.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 大司徒黎察等見其多殺心难之。帝以問承旨阮廌，廌對曰：「法令不如仁義亦明矣。[25b*6*12]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Đại tư đồ Lê Sát đẳng kiến kì đa sát, tâm nạn chi. Đế dĩ vấn Thừa chỉ Nguyễn Trãi, Trãi đối viết: “Pháp lệnh bất như nhân nghĩa diệc minh hĩ.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 今一旦殺七人，恐非盛德之舉。[25b*8*7]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Kim nhất đán sát thất nhân, khủng phi thịnh đức chi cử.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 《書》曰：『安汝止』，《傳》曰：『知止而后有定。』¹ [25b*9*1]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Thư viết: “An nhữ chỉ”, Truyện viết: “Tri chỉ nhi hậu hữu định”.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 臣請逑「止」之 …… [25b*9*14]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Thần thỉnh cầu “chỉ” chi …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 … [25a] cáo chi bảo” thì dùng khi ban chế chiếu. Ấn “Sắc mệnh chi bảo” thì dùng khi có sắc dụ và hiệu lệnh thưởng phạt cùng các việc lớn. Ấn “Ngự tiền chi bảo” thì dùng đóng vào giấy tờ, sổ sách. Ấn “Ngự tiền tiểu bảo” thì dùng khi có việc cơ mật. Nhưng chính sự thì vẫn dùng ấn bằng ngà, chưa dùng đến các ấn mới đúc.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Ra lệnh chỉ cho đại thần và các quan văn võ rằng: Từ nay về sau, các bậc công hầu và các quan văn võ khi nào chầu, mỗi người chỉ mang theo số người hầu nhất định: nhất phẩm thì 5 người, nhị phẩm 2 người, tam phẩm 1 người.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Ra lệnh chỉ cho các quan văn võ và quân dân rằng: Từ nay về sau, quân hay dân đến các nhà đại gia hay quan gia, không được tôn tên là “quân gia” hay “công nha”, và không được tự xưng là “thần”. Nếu trái lệnh, thì người xưng hô, người nhận xưng hô đều bị trị tội theo luật. Đối với các quan từ tham dự triều chính trở lên, khi quân hay dân có đơn kêu việc gì mới được xưng là “Bộc thân công nha”¹ không được xưng là “thần”.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 [25b] Dân các lộ Lạng Sơn, Nam Sách đều bị bệnh dịch.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Lấy Ngự tiền trung quân thiết đột Lê Đẳng làm Phòng ngự sứ coi việc quân dân các xứ Phọc La, Trình Song, Mường Dương thượng và hạ của Ai Lao; Lê Thiên làm phòng ngự sứ coi việc quân dân các châu Nam Mã, Tàm Thượng, Tàm Hạ² huyện Lan Hòa.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Bấy giờ các mường của Ai Lao, tuy ngoài mặt nói là quy thuận nước ta, nhưng vẫn giáo giở bất thường, nên triều đình phải đặt quan ở những nơi đó để trông coi.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Có bảy tên ăn trộm can tội tái phạm, đều còn ít tuổi, hình quan chiếu luật đáng xử chém. Bọn Đại tư đồ Lê Sát thấy giết người nhiều quá, trong lòng ngần ngại. Vua đem việc ấy hỏi Thừa chỉ Nguyễn Trãi. Trãi trả lời:

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 “Pháp lệnh không bằng nhân nghĩa cũng rõ lắm rồi. Nay một lúc giết bảy người, e không phải là hành vi của bậc đại đức. Kinh Thư có câu: “An nhữ chỉ”³ (hãy yên với chỗ đứng của mình), sách Truyện có câu “Tri chỉ nhi hậu hữu định” (biết dừng rồi thì mới vững). Thần xin thuật lại nghĩa của chữ “chỉ” …

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 ^⇡ 1 Bộc thân công nha: kẻ tôi tớ này kính bẩm công nha.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 ^⇡ 2 Vùng đất thượng lưu sông Mã, thuộc tỉnh Thanh Hóa và huyện Lan Hòa.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 ^⇡ 3 Thư Kinh: thiên Ích Tắc.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 ^⇡ 1 Đại học: Đại học chi đạo.