Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tông Văn Hoàng Đế [BK11, 47a47b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 庚午，五輅成。[47a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 Canh Ngọ, ngũ lộ thành.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 賜鹵簿司同監梁登為都監。[47a*1*6]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Tứ Lỗ bộ ti Đồng giám Lương Đăng vi Đô giám.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 内密院使黎景綽受銀二十兩，事𮗓，按治當死。[47a*1*17]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Nội mật viện sứ Lê Cảnh Xước thụ ngân nhị thập lưỡng, sự giác, án trị đáng tử.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 帝以其久侍經筵，特旨罷職還民。[47a*2*18]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Đế dĩ kì cửu thị kinh diên, đặc chỉ bãi chức hoàn dân.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 十一月，授黎景綽為翰林院侍講御前學生局副；朱三省為左刑院大夫；陳封為右刑院大夫；阮日昇為安󰘊路安撫使。[47a*3*13]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Thập nhất nguyệt, thụ Lê Cảnh Xước vi Hàn lâm viện thị giảng ngự tiền học sinh cục phó; Chu Tam Tỉnh vi Tả hình viện đại phu; Trần Phong vi hữu hình viện đại phu; Nguyễn Nhật Thăng vi An Bang lộ An phủ sứ.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 以白七縣轉運陳顯為是御史。[47a*6*6]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Dĩ Bạch Thất huyện Chuyển vận Trần Hiển vi Thị ngự sử.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 時顯奏言本縣有舊江支流，一派可通行舟筏，而總管黎囂奏乞填塞為以物，由是舟筏徃來多被妨阻。[47a*7*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Thời Hiển tấu ngôn: “Bản huyện hữu cựu giang chi lưu nhất phái, khả thông hành chu phiệt”, nhi Tổng quản Lê Hiêu tấu khất điền tắc vi dĩ vật, do thị chu phiệt vãng lai đa bị phòng trở.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 中丞裴擒虎奏顯不避權勢，可為風 [47a*9*5] 憲官，乃拜是職。[47b*1*1]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Trung thừa Bùi Cầm Hổ tấu Hiển bất tị quyền thế, khả vi phong hiến quan, nãi bái thị chức.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 頒新定聖節、正旦、朔望、常朝、大宴等禮󰀩註。[47b*1*7]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Ban tân định thánh tiết, chính đán, sóc vọng, thường triều, đại yến đẳng lễ nghi chú.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 初，帝命粱登定大朝諸󰀩，至是成，進之。[47b*2*6]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Sơ, Đế mệnh Lương Đăng định đại triều chư nghi, chí thị thành, tiến chi.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 乃命傳寫󰀩註懸于丞天門外。[47b*3*4]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Nãi mệnh truyền tả nghi chú huyền vu Thừa Thiên môn ngoại.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 帝謁太廟，百官著朝服行新禮自此始。[47b*3*16]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Đế yết Thái miếu, bách quan trước triều phục hành tân lễ tự thử thủy.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 行遣阮廌、參知簿籍阮傳、陶公僎、阮文絢、參議阮了等上疏曰：「制禮作樂，必待人後行，如周公而後無間言。[47b*4*13]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Hành khiển Nguyễn Trãi, Tham tri bộ tịch Nguyễn Truyền, Đào Công Soạn, Nguyễn Văn Huyến, Tham nghị Nguyễn Liễu đẳng thượng sớ viết: “Chế lễ tác nhạc, tất đãi nhân hậu hành, như Chu Công nhi hậu vô gián ngôn.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 今使小竪梁簦專定禮樂，國得不辱乎！且彼所為，欺君罔下，無所憑㨿。如皷鳴人早朝報時，今君出𤤻定乃鳴。[47b*6*18]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Kim sử tiểu thụ Lương Đăng chuyên định lễ nhạc, quốc đắc bất nhục hồ! Thả bỉ sở vi, khi quân võng hạ, vô sở bằng cứ. Như cổ minh nhân tảo triều báo thời, kim quân xuất ban định nãi minh.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 古制君出時，左撞黄鍾之鐘，而右 …… [47b*9*6]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Cổ chế quân xuất thời, tả chàng hoàng chung chi chung, nhi hữu …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 [47a] Ngày Canh Ngọ, năm kiểu xe lộ¹ làm xong. Cho Lỗ bộ ty đồng giám Lương Đăng làm đô giám.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Nội mật viện sứ Lê Cảnh Xước nhận 20 lạng bạc hối lộ, chuyện bị phác giác, theo luật thì đáng tội chết. Vua thấy Cảnh Xước hầu kinh diên lâu ngày, xuống lệnh riêng cho bãi chức về làm dân.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Tháng 11, cho Lê Cảnh Xước làm Hàn lâm viện thị giảng ngự tiền học sinh cục phó; Chu Tam Tỉnh làm Tả hình viện đại phu; Trần Phong làm Hữu hình viện đại phu; Nguyễn Nhật Thăng làm An phủ sứ lộ An Bang.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Lấy Chuyển vận huyện Thạch Thất là Trần Hiển làm Thị ngự sử.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Bấy giờ, Hiển tâu là huyện ấy có một nhánh sông cũ, thuyền bè có thể qua lại được mà Tổng quản Lê Hiêu tâu xin lấp đi làm đất của mình, do đấy thuyền bè qua lại bị cản trở nhiều. Trung thừa Bùi Cầm Hổ tâu rằng Hiển không né sợ quyền thế, có thể làm chức phong hiến, [47b] cho nên Hiển được phong chức đó.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Ban bố các nghi thức mới định lại trong các dịp lễ thánh tiết, chính đán, sóc vọng, thường triều, đại yến.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Trước kia, vua sai Lương Đăng định các nghi thức đại triều, đến đây hoàn thành dâng lên. Vua sai chép các nghi thức ấy treo ra ngài cửa Thừa Thiên. Vua bái yết Thái miếu, các quan mặc triều phục làm lễ theo nghi thức mới bắt đầu từ đây.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Bọn Hành khiển Nguyễn Trãi, Tham tri bạ tịch Nguyễn Truyền, Đào Công Soạn, Nguyễn Văn Huyến, Tham nghị Nguyễn Liễu dâng sớ tâu rằng:

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 “Muốn chế tác lễ nhạc, phải đợi có người rồi hãy làm, được như Chu Công thì sau mới không có lời chê trách. Nay sai kẻ hoạn quan Lương Đăng chuyên định ra lễ nhạc, chẳng nhục cho nước lắm sao! Vả lại, quy chế lễ nhạc của y là dối vua lừa dưới, không dựa vào đâu cả, như đánh trống là bao giờ ra chầu triều sớm, nay vua ra chầu rồi mới đánh. Theo quy chế xưa khi vua ra, thì bên tả đánh chuông hoàng chung, rồi …

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 ^⇡ 1 Nguyên văn: “Ngũ lộ”, là 5 loại xe lớn là: Ngọc lộ (xe nạm ngọc), Kim lộ (xe trang sức bằng vàng), Tượng lộ (xe trang sức bằng ngà voi), Cách lộ (xe bọc da), Mộc lộ (xe đóng gỗ). Số lượng xe và quy cách xe của vua và hoàng hậu, cung phi đều có quy chế sẵn. Các xe ấy đều gọi chung là “lộ”.