Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (hạ) [36a36b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 冬，十月，十一日，遣黎德慶、阮忠、杜𣂷歲貢于明。[36a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 Đông, thập nguyệt, thập nhất nhật, khiển Lê Đức Khánh, Nguyễn Trung, Đỗ Cận tuế cống vu Minh.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 十二日，勑旨：各衛司所作噐械，就本衛司所武庫如例，不得𢫔在城外邂宇軍店等處脩作，違者流罪。[36a*2*2]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Thập nhị nhật, sắc chỉ: Các vệ ti sở tác khí giới, tựu bản vệ ti sở Vũ khố như lệ, bất đắc thiện tại thành ngoại giải vũ quân điếm đẳng xứ tu tác, vi giả lưu tội.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 勑諭翰林院承旨東各大𭓇士申仁中，御史󰱑副都御史兼左春坊左中𠃔郭廷寶，奏¹東閣校書杜潤，翰林院侍讀東閣校書陶󰁮，翰林侍書覃文禮纂脩《天南餘暇集》，《親征記事》。[36a*5*1]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Sắc dụ Hàn lâm viện thừa chỉ Đông các đại học sĩ Thân Nhân Trung, Ngự sử đài phó đô ngự sử kiêm Tả xuân phường tả trung doãn Quách Đình Bảo, Tấu¹ Đông các hiệu thư Đỗ Nhuận, Hàn Lâm viện thị độc Đông các hiệu thư Đào Cử, Hàn lâm thị thư Đàm Văn Lễ toản tu Thiên nam dư hạ tập, Thân chinh ký sự.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 帝題大𭓇士申仁忠《天南餘暇集》序藁，云：「火鼠千端布氷 [36a*8*15] 蚕五勑絲，更求無敵手，裁作衮龍衣。」[36b*1*1]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Đế đề Đại học sĩ Thân Nhân Trung Thiên nam dư hạ tập tự cảo, vân: “Hỏa thử thiên đoan bố, Băng tàm ngũ sắc ti, Cánh cầu vô địch thủ, Tài tác cổn long y”.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 （按：東方朔《神異奇經》有云：南荒之外有火，其中皆生不尽之木，昼夜火燒，暴凡猛雨不滅。火有鼠重百斤，毛長三寸餘，細如絲，可以作布。壬子年²《拾遺記》有云：東海圓嶠山有氷蠶，長七寸，有鱗角，以玺覆之，有繭五色，絲織為衣，入水中不濡湿）。[36b*1*15]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 (Án: Đông Phương Sóc Thần dị kì kinh hữu vân: Nam hoang chi ngoại hữu hỏa, kì trung giai sinh bất tận chi mộc, trú dạ hỏa thiêu, bạo phàm mãnh vũ bất diệt. Hỏa hữu thử trọng bách cân, mao trường tam thốn dư, tế như ti, khả dĩ tác bố. Nhâm Tử Niên² Thập di ký hữu vân: Đông hải Viên Kiệu sơn hữu băng tàm, trường thất thốn, hữu lân giác, dĩ tỉ phú chi, hữu kiển ngũ sắc, ti chức vi y, nhập thủy trung bất nhu thấp).

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 以阮冲慤為翰林侍讀掌院事。[36b*4*13]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Dĩ Nguyễn Xung Xác vi Hàn lâm thị độc chưởng viện sự.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 甲辰，十五年（明成化二十年）。[36b*5*1]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Giáp Thìn, thập ngũ niên (Minh Thành Hóa nhị thập niên).

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 春，正月，十六日，太尉富國公黎壽域卒。[36b*5*12]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Xuân, chính nguyệt, thập lục nhật, Thái úy phú quốc công Lê Thọ Vực tốt.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 二月，赦諭。[36b*6*5]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Nhị nguyệt, xá dụ.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 會試天下󰁮人，取范智謙等四十四人。[36b*7*1]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Hội thí thiên hạ cử nhân, thủ Phạm Trí Khiêm đẳng tứ thập tứ nhân.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 三月，初一日，勑旨：󰱥今陶造銀穴，徵税如例。[36b*8*1]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Tam nguyệt, sơ nhất nhật, sắc chỉ: Kế kim đào tạo ngân huyệt, trưng thuế như lệ.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 廷試，策問以趙宋用儒。[36b*9*1]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Đình thí, sách vấn dĩ Triệu Tống dụng nho.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 賜阮光弼、阮玨、枚惟精 …… [36b*9*10]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Tứ Nguyễn Quang Bật, Nguyễn Giác, Mai Duy Tinh, …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 [36a] Mùa đông, tháng 11, ngày 11, sai Lê Đức Khánh, Nguyễn Trung, Đỗ Cận sang cống nhà Minh.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Ngày 12, ra sắc chỉ cho các vệ, ty, sở làm đồ khí giới thì phải tới Vũ khố của vệ, ty, sở mình mà làm, không được tự tiện làm ở nhà giải vũ và điếm quân ở ngoại thành, ai vi phạm bị xử tội lưu.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Sắc dụ cho Hàn lâm viện thừa chỉ Đông các đại học sĩ Thân Nhân Trung, Ngự sử đài phó đô ngự sử kiêm Tả xuân phường tả trung doãn Quách Đình Bảo, Đông các hiệu thư Đỗ Nhuận, Hàn lâm viện thị độc Đông các hiệu thư Đào Cử, Hàn lâm thị thư Đàm Văn Lễ, biên soạn các sách Thiên Nam dư hạ tập¹ và Thân chinh ký sự².

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Vua đề vào bản thảo bài tựa Thiên nam dư hạ tập của Đại học sĩ Thân Nhân Trung rằng:

Hỏa thử thiên đoan bố,

Băng [36b] tàm ngũ sắc ty,

Cánh cầu vô địch thủ,

Tài tác cổn long y.

(Vải dệt lông chuột lửa,

Lụa năm sắc tằm bằng,

Lại tìm tay vô địch,

Cắt may áo cổn rồng).

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 (Xét sách Thần dị kỳ kinh của Đông Phương Sóc có nói rằng: Ở ngoài cõi Nam hoang có lửa, trong lửa mọc loại cây không bao giờ chết. Lửa cháy đêm ngày dù mưa to gió lớn cũng không tắt. Trong lửa có con chuột nặng trăm cân, lông dài hơn 3 tấc, nhỏ như sợi tơ có thể dệt thành vải. Sách Thập dị ký của Vương Tử Niên có nói rằng: Núi Viên Kiệu ở biển Đông có giống tằm băng dài 7 tấc, có vẩy, có sừng, lấy sương tuyết phủ lên, có kén tơ năm sắc, dệt làm áo mặc lội nước không thấm ướt).

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Lấy Nguyễn Xung Xác làm Hàn lâm thị độc chưởng viện sự.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Giáp Thìn, [Hồng Đức] năm thứ 15 [1484], (Minh Thành Hóa năm thứ 20). Mùa xuân, tháng giêng ngày 16, Thái úy Phú Quốc công Lê Thọ Vực chết.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Tháng 2, có dụ ân xá.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Thi hội các cử nhân trong nước, lấy đỗ bọn Phạm Trí Khiêm 44 người.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Tháng 3, ngày mồng 1, ra sắc chỉ rằng: Kể từ nay, ai khai đào mỏ bạc thì phải nộp thuế theo quy định.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Thi đình, đề văn sách hỏi về nhà Triệu Tống dùng nho sĩ. Cho bọn Nguyễn Quang Bật, Nguyễn Giác, Mai Duy Tinh …

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 ^⇡ 1 Thiên Nam dư hạ tập: gồm 100 quyển, ghi chép đủ các chế độ, luật lệ, điều lệ, cáo sắc của cả một thời. Sau đời Lê trung hưng, các bộ này bị tan tác, mươi phần chỉ còn được một.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 ^⇡ 2 Thân chinh ký sự: nghĩa là ghi chép về việc thân chinh của nhà vua.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 ^⇡ 1 Có thể in khắc dư chữ 奏 Tấu.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 ^⇡ 2 In khắc nhầm 壬子年 Nhâm Tử Niên thay vì 王子年 Vương Tử Niên.