Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (hạ) [46a46b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 官：「前年考試免󰱇，多有懷挾代試中者，殆萬餘人，甚於冗濫。[46a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … quan: “Tiền niên khảo thí miễn tuyển, đa hữu hoài giáp đại thí trúng giả, đãi vạn dư nhân, thậm ư nhũng lạm.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 󰱥今，各處考試前項，要得職字能文者。[46a*2*6]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Kế kim, các xứ khảo thí tiền hạng, yếu đắc chức tự năng văn giả.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 至覆覈試時，尚有曳白不成文者，許提調監試巡綽等官風卷舉奏。[46a*3*3]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Chí phúc hạch thí thời, thượng hữu duệ bạch bất thành văn giả, hứa đề điệu giám thí tuần xước đẳng quan phong quyển cử tấu.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 自一人至四五人以上，承憲官以貶罷論，本人以徒軍丁罪辠之。」[46a*4*11]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Tự nhất nhân chí tứ ngũ nhân dĩ thượng, Thừa hiến quan dĩ biếm bãi luận, bản nhân dĩ đồ quân đinh tội tội chi”.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 八月，初三日，定百官朝儀。[46a*6*1]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Bát nguyệt, sơ tam nhật, định bách quan triều nghi.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 其宜：󰱥今當朝日，鼓初發，護衛以次進入丹墀，二發百官以次進入丹墀，不得搪揬争先混淆攙越。[46a*6*11]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Kì nghi: Kế kim đương triều nhật, cổ sơ phát, hộ vệ dĩ thứ tiến nhập Đan Trì. Nhị phát, bách quan dĩ thứ tiến nhập Đan Trì, bất đắc đường đột tranh tiên, hỗn hào sam việt.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 若鼓已三發之後，而百官猶在朱雀門外，并鐘已過五十之後， [46a*8*13] 而猶在端門左右者，該宇門官一體遏截，錦衣舍人司紏舉送治。[46b*1*1]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Nhược cổ dĩ tam phát chi hậu, nhi bách quan do tại Chu Tước môn ngoại, tịnh chung dĩ quá ngũ thập chi hậu, nhi do tại Đoan Môn tả hữu giả, cai vũ môn quan nhất thể át tiệt, Cẩm y xá nhân ti củ cử tống trị.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 九月，定識字借寫状非教唆令。[46b*3*1]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Cửu nguyệt, định thức tự tá tả trạng phi giáo toa lệnh.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 冬，十月，十四日，正嫡庶子令。[46b*4*1]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Đông, thập nguyệt, thập tứ nhật, chính đích thứ tử lệnh.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 上諭：「大小官員百姓等凡預子孫奉承祀事，不問年甲之長幼，不抅官秩之崇卑，宜守經常，委之嫡子。[46b*4*12]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Thượng dụ: “Đại tiểu quan viên bách tính đẳng phàm dự tử tôn phụng thừa tự sự, bất vấn niên giáp chi trưởng ấu, bất câu quan trật chi sùng ti, nghi thủ kinh thường, ủy chi đích tử.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 嫡子先死，即以長孫，或無長孫，方用庶子。[46b*6*15]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Đích tử tiên tử, tức dĩ trưởng tôn, hoặc vô trưởng tôn, phương dụng thứ tử.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 嫡妻又無眾子，方擇次子之賢。[46b*7*13]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Đích thê hựu vô chúng tử, phương trạch thứ tử chi hiền.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 若長子、長孫方有嬰疾及不肖之行，不宜奉承，即當京告所司，擇别子孫承祀。[46b*8*7]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Nhược trưởng tử, trưởng tôn phương hữu anh tật cập bất tiêu chi hành, bất nghi phụng thừa, tức đương kinh cáo sở ti, trạch biệt tử tôn thừa tự.

Dịch Quốc Ngữ

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 [46a] Trước đây, khảo thí để miễn tuyển, có nhiều kẻ mang sách, thi hộ, số đỗ đến hơn vạn người, rất là nhũng lạm. Kể từ nay, các xứ khảo thí hạng nói trên, phải lấy người biết chữ, hay văn. Đến khi thi phúc hạch mà còn có kẻ bỏ quyển trắng hay bất thành văn lý, thì cho các quan đề điệu, giám thí, tuần xước niêm phong quyển thi ấy lại tâu lên. Nếu từ 1 người đến 4, 5 người như vậy thì quan Thừa, Hiến phải xử biếm chức hoặc bãi chức, còn bản thân người đó thì xử tội đồ làm lính.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Tháng 8, ngày mồng 3, định nghi thức vào chầu cho các quan. Nghi thức như sau:

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Kể từ nay, vào ngày phiên chầu, hồi trống thứ nhất, quan hộ vệ theo thứ tự tiến vào Đan Trì, hồi trống thứ hai, các quan theo thứ tự tiến vào Đan Trì, không được đường đột tranh đi trước, chen lấn lộn xộn. Sau khi trống đã đánh hồi thứ ba mà các quan còn ở ngoài cửa Chu Tước và sau khi chuông đã đánh quá 50 tiếng rồi [46b] mà còn ở bên tả, bên hữu cửa Đoan Môn, thì quan coi cửa ngăn lại hết, ty Xá nhân vệ Cẩm y hặc tâu lên để trừng trị.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Tháng 4, định lệnh về việc biết chữ viết hộ đơn kiện và xúi giục người kiện.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Mùa đông, tháng 10, ngày 14, sửa lại lệch về con đích, con thứ.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Vua dụ các quan viên lớn nhỏ và dân chúng rằng:

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Những con cháu được dự vào việc thừa tự tổ tiên, không kể tuổi tác lớn hay nhỏ, không cứ là trật quan cao hay thấp, phải theo đạo luân thường, giao cho con đích. Nếu con đích chết trước thì giao cho cháu trưởng, nếu không có cháu trưởng thì mới dùng đến con thứ. Người vợ đích lại không có con cái, thì mới chọn người tốt trong số các con người vợ thứ. Nếu con trưởng, cháu trưởng bị bệnh tật, hoặc là hạnh kiểm không tốt, không đáng được thừa tự thì nên cáo ngay cho quan có trách nhiệm chọn người con hoặc cháu khác làm thừa tự.