Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (hạ) [49a49b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 相視原隰，勸課農桑。[49a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … tương thị nguyên thấp, khuyến khoá nông tang.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 地有遺利則隨方而興作之，人有遺力則隋事而勸将之，使民有餘財，而無凍餒迯亡之弊。[49a*1*9]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Địa hữu di lợi tắc tùy phương nhi hưng tác chi, nhân hữu di lực tắc tùy sự nhi khuyến tương chi, sử dân hữu dư tài, nhi vô đống nỗi đào vong chi tệ.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 或歲時巡行之際，所致材巷民居，必歷舉前代勑諭之文，古今禮樂之訓，丁寧曉告，俾彼從善改過。[49a*3*8]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Hoặc tuế thời tuần hành chi tế, sở trí tài hạng dân cư, tất lịch cử tiền đại sắc dụ chi văn, cổ kim lễ nhạc chi huấn, đinh ninh hiểu cáo, tỉ bỉ tòng thiện cải quá.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 或有傷化敗俗之事，必致意戒懲。[49a*5*10]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Hoặc hữu thương hóa bại tục chi sự, tất trí ý giới trừng.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 忠信孝悌之人，必用心嘉奖。[49a*6*5]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Trung tín hiếu đễ chi nhân, tất dụng tâm gia tưởng.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 民皆㱕厚而革澆薄奸詭之風。[49a*6*16]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Dân giai quy hậu nhi cách kiêu bạc gian ngụy chi phong.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 󰰽䏻遵承見效，二司類以名聞定賞。[49a*7*10]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Thục năng tuân thừa kiến hiệu, nhị ti loại dĩ danh văn định thưởng.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 倘或，尋常職事，罷職充軍。」[49a*8*6]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Thảng hoặc, tầm thường chức sự, bãi chức sung quân”.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 十二月，令各處江官：如遇進表日，許在衙門行 [49a*9*1] 禮，停就都司。[49b*1*1]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Thập nhị nguyệt, lệnh các xứ giang quan: Như ngộ tiến biểu nhật, hứa tại nha môn hành lễ, đình tựu Đô ti.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 以黎端之為兵部尚書；黎公讓為禮部尚書；郭廷寶為刑部尚書；鄧見素為監察御史；黎志為南軍都督府左都督平淳伯；黎廣志為禮部左侍郎兼翰林院掌院事。[49b*1*6]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Dĩ Lê Đoan Chi vi Binh bộ thượng thư; Lê Công Nhượng vi Lễ bộ thượng thư; Quách Đình Bảo vi Hình bộ thượng thư; Đặng Kiến Tố vi Giám sát ngự sử; Lê Chí vi Nam quân đô đốc phủ tả đô đốc Bình Thuần bá; Lê Quảng Chí vi Lễ bộ tả thị lang kiêm Hàn lâm viện chưởng viện sự.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 是年，殺陳封。[49b*5*1]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Thị niên, sát Trần Phong.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 帝諭尚書阮如堵等曰：「陳封少時為厲德侯舊臣。[49b*5*6]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Đế dụ thượng thư Nguyễn Như Đổ đẳng viết: “Trần Phong thiếu thời vi Lệ Đức hầu cựu thần.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 至陳封為仁宗經筵時，愛戴厲德，甚輕蔑我。[49b*6*7]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Chí Trần Phong vi Nhân Tông kinh diên thời, ái đái Lệ Đức, thậm khinh miệt ngã¹.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 今封為我臣，常蓄不臣之心，謂我建立明國官號而匿國朝通制，不臣之心顯矣。[49b*7*6]

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Kim Phong vi ngã thần, thường súc bất thần chi tâm, vị ngã kiến lập Minh quốc quan hiệu, nhi nặc quốc triều thông chế, bất thần chi tâm hiển hĩ.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 封以反，誰束我手不可殺封？封國叛臣，󰰽為封 …… [49b*9*1]

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Phong dĩ phản, thùy thúc ngã thủ, bất khả sát Phong? Phong quốc phản thần, thục vi Phong …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 … [49a] xem xét chỗ ruộng cao, ruộng thấp, khuyên dạy việc nông tang. Đất nào còn bỏ không thì tìm cách mà khai khẩn, người nào còn sức lực thì tùy việc cho trông nom, để cho dân có của thừa và không còn nạn đói rét lưu vong nữa. Hoặc là trong dịp tuần hành hằng năm, đến chỗ dân cư thôn xóm nào, đều phải lần lượt nêu rõ nội dung của các sắc dụ đời trước, lời dạy về lễ nhạc xưa nay, ân cần bảo ban, để dân theo điều lành, sửa tội lỗi. Nếu có việc gì hại giáo hóa, xấu phong tục phải để ý răn trị. Người nào trung tín, hiếu, đễ, phải chú ý khen thưởng. Như vậy thì dân đều trở nên trung hậu mà thói điêu bạc gian dối đều được trừ bỏ. Người nào biết tuân theo và thi hành có hiệu quả thì hai ty khai tâu lên để khen thưởng. Nếu viên nào coi thường chức sự thì bãi chức sung quân”.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Tháng 12, ra lệnh rằng: Quan coi sông ở các xứ, nếu gặp ngày dâng biểu, cho phép làm [49b] lễ ở nha môn mình, không phải tới Đô ty.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Lấy Lê Đoan Chi làm Binh bộ thượng thư: Lê Công Nhượng làm Lễ bộ thượng thư; Quách Đình Bảo làm Hình bộ thượng thư; Đặng Kiến Tố làm Giám sát ngự sử; Lê Chi làm Nam quân đô đốc phủ tả đô đốc Bình Thuần bá; Lê Quảng Chí làm Lễ bộ tả thị lang kiêm Hàn lâm viện chưởng viện sự.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Năm đó giết Trần Phong.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Vua dụ bọn Thượng thư Nguyễn Như Đổ rằng:

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Trần Phong hồi trẻ là cựu thần của Lệ Đức hầu¹. Đến khi hắn làm Kinh diên cho Nhân Tông thì yêu quý Lệ Đức, rất khinh miệt ta. Nay Phong làm bầy tôi của ta lại thường mang lòng bất trung, bảo rằng ta đặt quan hiệu của nhà Minh mà làm trái thông chế của quốc triều, cái bụng trái đạo làm tôi của hắn đã rõ lắm rồi. Phong đã bội phản, ai buộc được ra tay mà không thể giết nó? Phong là tên phản quốc, ai là kẻ …

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 ^⇡ 1 Tức là Lê Nghi Dân.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 ^⇡ 1 Cách viết xưng hô.