Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (hạ) [67a67b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 自篤，而竭力尽智，朕亦為卿上賞之。[67a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … tự đốc, nhi kiệt lực tận trí, trẫm diệc vi khanh thượng thưởng chi.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 卿其朂之哉！」[67a*1*15]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Khanh kì húc chi tai!”.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 冬，十月，禾榖大熟。[67a*2*1]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Đông, thập nguyệt, hòa cốc đại thục.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 十八日，置神武後衛。[67a*3*1]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Thập bát nhật, trí Thần vũ hậu vệ.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 帝於大興門之外，命工建名亭，以為懸治法之所。[67a*4*1]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Đế ư Đại Hưng môn chi ngoại, mệnh công kiến danh đình, dĩ vi huyền trị pháp chi sở.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 既成，賜名曰：廣文亭。[67a*5*2]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Kí thành, tứ danh viết: Quảng Văn đình.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 是亭也，在龍城之中，鳳樓之前，銀满回旋其左右。[67a*5*10]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Thị đình dã, tại Long Thành chi trung, Phụng Lầu chi tiền, ngân mãn hồi tuyền kì tả hữu.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 十一月，令提刑監察御史檢察刑部官吏，有怠情奸參，縱緩罪人，具本奏聞，如律治罪。[67a*7*1]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Thập nhất nguyệt, lệnh Đề hình giám sát ngự sử kiểm sát Hình bộ quan lại, hữu đãi tình gian tham, túng hoãn tội nhân, cụ bản tấu văn, như luật trị tội.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 以阮冲慤為翰林院侍讀掌翰林院事兼禮部 [67a*9*1] 左侍郎。[67b*1*1]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Dĩ Nguyễn Xung Xác vi Hàn lâm viện thị độc chưởng Hàn lâm viện sự kiêm Lễ bộ tả thị lang.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 壬子，二十三年（明弘治五年）。[67b*2*1]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Nhâm Tí, nhị thập tam niên (Minh Hoằng Trị ngũ niên).

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 春，三月，申明各例一百三十條。[67b*2*13]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Xuân, tam nguyệt, thân minh các lệ nhất bách tam thập điều.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 夏，四月，命翰林科󰱑等官徃十二承宣審讞獄。[67b*4*1]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Hạ, tứ nguyệt, mệnh Hàn lâm khoa đài đẳng quan vãng thập nhị thừa tuyên thẩm nghiện ngục.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 以楊直原為海陽承宣憲察使司憲察使。[67b*5*1]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Dĩ Dương Trực Nguyên vi Hải Dương thừa tuyên Hiến sát sứ ti hiến sát sứ.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 直原事忤旨，尋下遷，還翰林院校理（出家譜）。[67b*5*17]

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Trực Nguyên sự ngỗ chỉ, tầm hạ thiên, hoàn Hàn lâm viện hiệu lí (xuất gia phả).

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 先是，上好文詞，御舟至籃山，追想聖祖基業詩，直原奉賡，結句詩云：「籃山咫尺天南望，萬古巍巍創業功。」[67b*6*17]

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Tiên thị, thượng hiếu văn từ, ngự chu chí Lam Sơn, truy tưởng Thánh Tổ cơ nghiệp thi, Trực Nguyên phụng canh, kết câu thi vân: “Lam Sơn chỉ xích thiên nam vọng, Vạn cổ nguy nguy sáng nghiệp công”.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 御批云：「此句有長遠氣象。」[67b*8*18]

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Ngự phê vân: “Thử câu hữu trường viễn khí tượng”.

Dịch Quốc Ngữ

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 … [67a] dốc sức tận tâm, thì trẫm cũng sẽ vì các khanh mà khen thưởng họ. Mong các khanh hãy cố gắng!”.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Mùa đông, tháng 10, thóc lúa được mùa lớn.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Ngày 18, đặt Thần vũ hậu vệ.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Vua sai thợ làm cái đình ở ngoài cửa Đại Hưng¹ để làm nơi treo các pháp lệnh trị dân. Làm xong, ban tên là “Quảng Văn đình”². Đình này ở trong Long thành, phía trước Phụng Lâu, có ngòi Ngân Câu chảy quanh hai bên tả hữu.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Tháng 11, sai Đề hình giám sát ngự sử kiểm xét quan lại ở Hình bộ, người nào mắc tội lười biếng, gian tham, buông tuồng, phóng túng, thì làm bản tâu lên, theo luật mà trị tội.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Lấy Nguyễn Xung Xác làm Hàn lâm viện thị độc chưởng Hàn lâm viện sự kiêm Lễ bộ [67b] tả thị lang.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Nhâm Tý, [ Hồng Đức] năm thứ 23 [1492], (Minh Hoằng Trị năm thứ 5). Mùa xuân, tháng 3, nhắc lại các lệ gồm 130 điều.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Mùa hạ, tháng 4, sai các quan Hàn lâm, khoa, đài đi 12 thừa tuyên để thẩm tra việc hình ngục.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Lấy Dương Trực Nguyên làm Hiến sát sứ ty hiến sát sứ thừa tuyên Hải Dương.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Trực Nguyên tâu việc trái ý vua, sau bị giáng về làm Hàn lâm viện hiệu lý (theo gia phả). Trước đó, vua vốn thích văn thơ, ngự thuyền về đến Lam Sơn, làm thơ nhớ lại cơ nghiệp của Thánh Tổ, Trực Nguyên kính họa lại, có câu rằng:

Lam Sơn chỉ xích thiên nam vọng,

Vạn cổ nguy nguy sáng nghiệp công.

(Lam Sơn nhìn đó, trong gang tấc,

Vời vợi muôn xưa sáng nghiệp công).

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Vua phê rằng: Câu này có khí phách cao rộng.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 ^⇡ 1 Nay là khu vực Cửa Nam, Hà Nội.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 ^⇡ 2 “Quảng văn” có nghĩa là “truyền bá rộng”.