Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (hạ) [74a74b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 者，銓除憲察副使。[74a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … giả, thuyên trừ Hiến sát phó sứ.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 又以府，縣，州，官必統諸牧民首領等聀，如監生、儒生、𭓇生、按吏、各衙門吏會試累中塲，年深知務動幹及有軍功等項，初授知縣、知州、縣承、同知州、守領序班等聀；满三年無過犯，方許得實授。六年無過犯：知縣、知州除貟外郎；縣丞、同知州、知簿、典簿、序班除司務、主事、推官、都官等聀。满六考無過犯，貟外郎、同知府始得陞為知府。」[74a*1*8]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Hựu dĩ phủ huyện châu quan, tất thống chư mục dân thủ lĩnh đẳng chức, như giám sinh, nho sinh, học sinh, án lại, các nha môn lại hội thí lũy trúng trường, niên thâm tri vụ động cán cập hữu quân công đẳng hạng, sơ thụ Tri huyện, Tri châu, Huyện thừa, Đồng tri châu, Thủ lĩnh tự ban đẳng chức; mãn tam niên vô quá phạm, phương hứa đắc thực thụ. Lục niên vô quá phạm: Tri huyện, Tri châu trừ Viên ngoại lang; Huyện thừa, Đồng tri châu, Tri bạ, Điển bạ, Tự ban trừ Tư vụ, Chủ sự, Thôi quan, Đô quan đẳng chức. Mãn lục khảo vô quá phạm, Viên ngoại lang, Đồng tri phủ thủy đắc thăng vi Tri phủ”.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 二十二日，吏部尚書兼國子監祭酒黎潤、阮如堵等奏題本看一本：「山南 [74a*8*8] 道監察御史阮陽祺奏：各處邊遠州縣吏，常𭁈蛮人徃諸各税，䏻服水土，諳曉夷情，可以幹濟事務，堪除為本處州縣吏。」[74b*1*1]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Nhị thập nhị nhật, Lại bộ thượng thư kiêm Quốc tử giám tế tửu Lê Nhuận, Nguyễn Như Đổ đẳng tấu đề bản khán nhất bản: “Sơn Nam đạo Giám sát ngự sử Nguyễn Dương Kì tấu: Các xứ biên viễn châu huyện lại, thường dữ Man nhân vãng chư các thuế, năng phục thủy thổ, am hiểu di tình, khả dĩ cán tế sự vụ, kham trừ vi bản xứ châu huyện lại”.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 從之。[74b*3*11]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Tòng chi.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 秋，七月，禁呼朝堂為朝房。[74b*4*1]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Thu, thất nguyệt, cấm hô triều đường vi triều phòng.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 銓考訓導。[74b*5*1]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Thuyên khảo huấn đạo.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 自今，各處儒學訓導鈌貟，吏部遵如前例具奏，送國子監及各衙門官，保󰱇儒生并中塲吏，及儒生年三十五歳以上，有𭓇問，行檢無過犯，送禮部考課，四塲合格者，如例銓除。[74b*5*5]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Tự kim, các xứ nho học huấn đạo khuyết viên, Lại bộ tuân như tiền lệ cụ tấu, tống Quốc tử giám cập các nha môn quan, bảo tuyển nho sinh tịnh trúng trường lại, cập nho sinh niên tam thập ngũ tuế dĩ thượng, hữu học vấn, hạnh kiểm vô quá phạm, tống Lễ bộ khảo khóa, tứ trường hợp cách giả, như lệ thuyên trừ.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 八月，初二日，令州縣擇置社長，係姑舅两姨之 …… [74b*9*1]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Bát nguyệt, sơ nhị nhật, lệnh châu huyện trạch trí xã trưởng, hệ cô cữu lưỡng di chi …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 … [74a] để thuyên bổ chức Hiến sát phó sứ.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Lại cho rằng quan phủ, huyện, châu phải thống nhiếp các chức thủ lĩnh chăn dân, nếu các hạng giám sinh, nho sinh, học sinh, án lại, lại viên các nha môn thi hội đã trúng nhiều kỳ làm việc lâu năm, biết việc, siêng năng và có quân công thì ban đầu được trao cho các chức Tri huyện, Tri châu, Huyện thừa, Đồng tri châu, Thủ lĩnh, Tự ban; đủ 3 năm không phạm lỗi gì thì mới cho thực thụ; sau 6 năm không phạm lỗi thì Tri huyện, Tri châu được phân bổ Viên ngoại lang; Huyện thừa, Đồng tri châu, Tri hạ, Điển hạ, Tự ban được bổ các chức Tư vụ, Chủ sự, Thôi quan, Đô quan; đủ 6 lần khảo khóa không phạm lỗi thì Viên ngoại lang, Đồng tri mới được thăng làm Tri phủ.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Ngày 22, bọn Lại bộ thuợng thư kiêm Quốc tử giam tế tửu Lê Nhuận và Nguyễn Như Đỗ tâu đề bản rằng:

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Xem bản tâu của Giám sát ngự sử đạo Sơn Nam [74b] Nguyễn Dương Kỳ nói rằng, lại viên các châu huyện nơi biên thùy xa xôi thường cùng người Man đi thu các loại thuế, đã hợp thủy thổ, lại am hiểu tình hình người Man, có thể làm nổi công việc thì nên bổ làm lại ở các châu huyện bản xứ. Vua y theo.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Mùa thu, tháng 7, cấm gọi triều đường là “triều phòng”.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Tuyển bổ, duyệt xét các huấn đạo.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Từ nay, nho học huấn đạo các xứ có khuyết thì Lại bộ theo như lệ trước tâu lên, giao chho Quốc tử giám và quan các nha môn chọn bầu các lại viên là chân nho sinh đã trúng trường và nho sinh tuổi từ 35 trở lên, có học vấn và hạnh kiểm, không phạm lỗi, giao cho Lễ bộ khảo xét, nếu bốn kỳ đều hợp cách cả thì theo lệ mà thuyên bổ.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Tháng 8, ngày mồng 2, có lệnh cho châu huyện chọn đặt Xã trưởng; Nếu là con cô cậu, đôi con dì với nhau …