Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (thượng) [21a21b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 文頗畧經史，上疏争之。[21a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … văn pha lược kinh sử, thượng sớ tranh chi.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 帝諭云：「朕纔覽疏，悉謂其畧經，史而尚浮華無用之學，極意煙何之表。[21a*1*10]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Đế dụ vân: “Trẫm tài lãm sớ, tất vị kì lược kinh sử, nhi thượng phù hoa vô dụng chi học, cực ý yên hà chi biểu.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 縱如我誠好文，不本乎經史，云誰書也？予反求諸己，究諸言，『浮華無用』四字之中，實以忠矣，予反為文而辦之，予誠有過。[21a*2*18]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Túng như ngã thành hiếu văn, bất bản hồ kinh sử, vân thùy thư dã? Dư phản cầu chư kỷ, cứu chư ngôn, “phù hoa vô dụng” tứ tự chi trung, thực dĩ trung hĩ, dư phản vi văn nhi biện chi, dư thành hữu quá.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 爾當時諍之，勿以為是介意也。」[21a*5*7]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Nhĩ đương thời tránh chi, vật dĩ vi thị giới ý dã”.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 至是卒，帝遣司禮監官范虎賫勑諭之，云：「爾事上也忠，持身也正，旦夕左右，于茲六年氣幾絶時忠尚未已。」[21a*5*19]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Chí thị tốt, đế khiển Tư lễ giám quan Phạm Hổ tê sắc dụ chi, vân: “Nhĩ sự thượng dã trung, trì thân dã chính, đán tịch tả hữu, vu tư lục niên khí cơ tuyệt thời trung thượng vị dĩ”.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 頒閲習水步陣圖法。其水陣圖法，則有：中虚、常山蛇、满天星、鴈行、聯珠、魚隊、三才横、七門、偃  [21a*8*3] 月等圖法。[21b*1*1]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Ban duyệt tập thủy bộ trận đồ pháp. Kì thủy trận đồ pháp, tắc hữu: Trung hư, Thường sơn xà, Mãn thiên tinh, Nhạn hàng, Liên châu, Ngư đội, Tam tài hoành, Thất môn, Yển nguyệt đẳng đồ pháp.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 其步陣圖法，則有：張箕、相擊、奇兵等圖法。[21b*1*5]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Kì bộ trận đồ pháp, tắc hữu: Trương cơ, Tương kích, Kì binh đẳng đồ pháp.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 又頒水陣軍令三十一條，象陣軍令二十二條，馬陣軍令二十七條，京衛步陣四十二條。[21b*2*2]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Hựu ban thủy trận quân lệnh tam thập nhất điều, tượng trận quân lệnh nhị thập nhị điều, mã trận quân lệnh nhị thập thất điều, kinh vệ bộ trận tứ thập nhị điều.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 帝又諭五道諸衛軍及府鎮各軍總管知等：「凣有國家必有武僃。[21b*3*17]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Đế hựu dụ ngũ đạo chư vệ quân cập phủ trấn các quân tổng quản tri đẳng: “Phàm hữu quốc gia, tất hữu vũ bị.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 當於農隙之時，且停不急支務，係每月望日入番點目，量割軍人守門廊、店草、屋草、象等役。[21b*5*5]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Đương ư nông khích chi thời, thả đình bất cấp chi vụ, hệ mỗi nguyệt vọng nhật, nhập phiên điểm mục, lượng cát quân nhân thủ môn lang, điếm thảo, ốc thảo, tượng đẳng dịch.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 餘於一二日以前，咱依官頒圖陣於本衛土分，整飭隊伍，教以坐作進退之法，聽其號炩金皷之聲，使士卒諳習弓箭，不忘武僃。[21b*7*2]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Dư ư nhất nhị nhật dĩ tiền, thính y quan ban đồ trận ư bản vệ thổ phận, chỉnh sức đội ngũ, giáo dĩ tọa tác tiến thoái chi pháp, thính kì hiệu lệnh kim cổ chi thanh, sử sĩ tốt am tập cung tiễn, bất vong vũ bị.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 至四日以後，始造 …… [21b*9*13]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Chí tứ nhật dĩ hậu, thủy tạo …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 … [21a] văn không chú ý tới kinh, sử, dâng sớ khuyên can. Vua dụ rằng:

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 “Trẫm vừa xem hết tờ sớ, ngươi bảo là trẫm không chú ý kinh, sử, lại chuộng lối học phù hoa, vô dụng, chỉ ngụ ý ở ngoài mây khói. Nếu ta ưa chuộng văn hoa, không lấy gốc kinh, sử, thì còn sách nào nữa? Ta tự xét mình, xét lời ngươi nói, thì trong bốn chữ “phù hoa vô dụng” kia, thực đã gồm cả lòng trung rồi, thế mà ta lại làm văn mà biện lại, thì ta thực có lỗi. Lúc ấy, ngươi đã kịp thời can ngăn, chẳng vì thế mà giữ ý”.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Đến đây chết, vua sai Tư lễ giám quan Phạm Hổ đem sắc đến dụ rằng:

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 “Ngươi thờ vua trung thành, giữ mình chính trực, sớm tối ở bên ta, nay đã được 6 năm, lúc thoi thóp rồi mà lòng trung vẫn mãi chưa thôi!”.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Ban hành phép duyệt tập trận đồ thủy bộ.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Về thủy trận thì có những đồ pháp như: Trung hư¹, Thường sơn xà², Mãn thiên tinh³, Nhạn hàng⁴, Liên châu⁵, Ngư đội⁶, Tam tài hành⁷, Thất môn⁸, Yển [21b] nguyệt⁹.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Về bộ trận thì có những đồ pháp như: Trương cơ, Tương kích, Kỳ binh. Lại ban 31 điều quân lệnh về thủy trận, 22 điều về tượng trận, 27 điều về mã trận, 42 điều về kinh vệ bộ trận.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Vua lại dụ các Tổng quản, Tổng tri các vệ quân năm đạo và quân các phủ trấn rằng:

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 “Hễ có quốc gia là phải có võ bị. Những lúc rỗi việc làm ruộng, phải ngừng những việc không cần kíp, cứ ngày rằm hằng tháng, thì vào phiên để điểm mục, liệu cắt quân nhân vào những việc như giữ cửa nhà, điếm canh, kiếm cỏ lợp nhà, nuôi voi… Còn thì trước đó một, hai ngày, phải theo các trận đồ nhà nước ban xuống, ở ngay địa phận của vệ mình đóng, tiến hành chỉnh đốn đội ngũ, dạy quân lính những phép ngồi, đứng, tiến, lui, tập nghe những tiếng hiệu lệnh chiêng trống, cho quân lính quen với cung tên, không quên việc võ bị. Đến ngày thứ tư trở đi, mới sai làm …

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 ^⇡ 1 Trung hư: có nghĩa là trống giữa.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 ^⇡ 2 Thường sơn xà: rắn Thường sơn.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 ^⇡ 3 Mãn thiên tinh: sao đầy trời.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 ^⇡ 4 Nhạn hàng: chim nhạn bay sóng hàng.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 ^⇡ 5 Liên châu: chuỗi hạt châu.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 ^⇡ 6 Ngư đội: đàn cá.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 ^⇡ 7 Tam tài hành: trời, đất, người là tam tài.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 ^⇡ 8 Thất môn: bảy cửa.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 ^⇡ 9 Yển nguyệt: trăng khuyết.