Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (thượng) [25a25b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 衣。[25a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … y.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 設立承宣十三道，曰：清化、乂安、順化、天長、南策、國威、北江、安󰘊、興化、宣光、太原、諒山、中都府。[25a*1*2]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Thiết lập Thừa tuyên thập tam đạo, viết: Thanh Hóa, Nghệ An, Thuận Hóa, Thiên Trường, Nam Sách, Quốc Oai, Bắc Giang, An Bang, Hưng Hóa, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Lạng Sơn, Trung Đô phủ.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 改路爲府，改鎮為州，改路安撫使為知府，鎮府為同知府，轉運爲知縣，巡察為縣承，社官為社長。[25a*2*19]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Cải lộ vi phủ, cải trấn vi châu, cải lộ An phủ sứ vi Tri phủ, Trấn phủ vi Đồng tri phủ, Chuyển vận vi Tri huyện, Tuần sát vi Huyện thừa, Xã quan vi Xã trưởng.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 頒知府印，停路安撫印。[25a*4*18]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Ban Tri phủ ấn, đình lộ An phủ ấn.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 申明避諱令。[25a*5*8]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Thân minh tị húy lệnh.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 秋，七月，改伍正、伍長為總旗，副伍長為小總旗，改隊史爲軍史。[25a*5*13]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Thu, thất nguyệt, cải Ngũ chính, Ngũ trưởng vi Tổng kì, Phó ngũ trưởng vi Tiểu tổng kì, cải Đội sử vi Quân sử.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 改工部各匠人為副伍長。[25a*7*1]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Cải Công bộ các tượng nhân vi Phó ngũ trưởng.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 定奏本，題：本體式各該衙門該奉聖旨，繳題施行等本，則曰題本；各衛門官吏百姓一切公私事務理應陳奏，則曰奏本。[25a*7*11]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Định tấu bản, đề: Bản thể thức các cai nha môn cai phụng thánh chỉ, kiểu đề thi hành đẳng bản, tắc viết đề bản; các vệ môn quan lại bách tính nhất thiết công tư sự vụ lí ứng trần tấu, tắc viết tấu bản.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 以僉都御史阮善為清華宣撫副使。[25b*1*1]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Dĩ Thiêm đô ngự sử Nguyễn Thiện vi Thanh Hoa tuyên phủ phó sứ.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 諭曰：「爾󰪀為諫官，議論切直。[25b*1*15]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Dụ viết: “Nhĩ nang vi gián quan, nghị luận thiết trực.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 今撫綏百姓，保障一方，當奉法憂民，懲忿窒欲。[25b*2*8]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Kim phủ tuy bách tính, bảo chướng nhất phương, đương phụng pháp ưu dân, trừng phẫn thất dục.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 爾其諄匕勉匕，無忝所聀。」[25b*3*7]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Nhĩ kì truân trủy miễn trủy¹, vô thiểm sở chức”.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 中書令秘書監學生梁如鵠等奉擬：「係各衛門寫本，如遇正官鈌或公出，則佐貳官承掌本衙門印信，署名於年月下。」[25b*3*17]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Trung thư lệnh bí thư giám học sinh Lương Như Hộc đẳng phụng nghĩ: “Hệ các vệ môn tả bản, như ngộ chính quan khuyết hoặc công xuất, tắc tá nhị quan thừa chưởng bản nha môn ấn tín, thự danh ư niên nguyệt hạ”.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 八月，裴榴奏：「一、各衙門遷任之官，其在勘詞訟簿牒，未及交代，待至他日，再回交領，煩人迎送，致訟事阻滯。[25b*6*6]

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Bát nguyệt, Bùi Lựu tấu: “Nhất, các nha môn thiên nhiệm chi quan, kì tại khám từ tụng bạ điệp, vị cập giao đại, đãi chí tha nhật, tái hồi giao lĩnh, phiền nhân nghinh tống, trí tụng sự trở đái.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 伏望係官員遷任之時，咱開本任簿牒詞訟及各項事務，付該當處掾吏收 …… [25b*8*10]

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Phục vọng hệ quan viên thiên nhiệm chi thời, thính khai bản nhiệm bạ điệp từ tụng cập các hạng sự vụ, phó cai đương xứ duyện lại thu …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 [25a] Đặt 13 đạo thừa tuyên: Thanh Hóa, Nghệ An, Thuận Hóa, Thiên Trường, Nam Sách, Quốc Oai, Bắc Giang, An Bang, Hưng Hóa, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Lạng Sơn và phủ Trung Đô.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Đổi lộ thành phủ, đổi trấn thành châu, đổi các lộ An phủ sứ thành Tri phủ, Trấn phủ thành Đồng tri ² phủ, Chuyển vận thành Tri huyện, Tuần sát thành Huyện thừa, Xã quan thành Xã trưởng.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Ban cấp ấn Tri phủ, thôi cấp ấn An phủ cho các lộ.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Định lại rõ lệnh kiêng chữ húy.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Mùa thu, tháng 7, đổi chức Ngũ chánh, Ngũ trưởng thành Tổng kỳ, Phó ngũ trưởng thành Tiểu tổng kỳ. Đổi đội sử thành quân lại. Đổi các tượng nhân ở Công bộ thành phó ngũ trưởng.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Định thể thúc các bản tâu, bản đề: Các bản trình bày về phụng mệnh thánh chỉ, hoặc tình hình thi hành của các nha môn thì gọi là bản đề; còn tất cả những bản tâu bày các việc công tư nào đáng phải tâu bày của quan lại các nha môn và dân chúng thì gọi là bản tâu.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 [25b] Lấy Thiêm đô ngự sử Nguyễn Thiện làm Thanh Hoa tuyên phủ phó sứ. Bài dụ viết:

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 “Ngươi trước làm gián quan bàn luận thẳng thắn, thiết thực. Nay vỗ yên trăm họ, ngăn giữ một phương, phải làm theo phép nước, lo cho dân, bớt nóng nảy, nén dục vọng. Ngươi hãy kiên trì gắng gỏi, đừng để thẹn với chức trách của mình”.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Bọn Trung thư lệnh bí thư giám học sinh Lương Như Hộc vâng mệnh nghị thảo rằng: “Những bản viết của các nha môn, nếu gặp khi chánh quan khuyết hoặc đi việc quan vắng, thì quan tá thay giữ ấn tín của nha môn ấy ký tên ở dưới chỗ đề năm tháng”.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Tháng 8, Bùi Lựu tâu rằng:

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 “Quan các nha môn đổi đi nhậm chức nơi khác, các việc kiện tụng và giấy tờ đương xét chưa kịp bàn giao, đợi đến hôm khác lại trở về bàn giao, vừa phiền người đón tiếp, vừa chậm việc xét kiện. Cúi xin hễ khi quan viên đổi đi nới khác, cho họ khai những giấy tờ và các việc kiện tụng cùng các loại công việc khác trong chức trách của mình; trao cho viên duyện giữ việc này nhận …

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 ^⇡ 1 Nguyên văn Tách câu và phiên âm: 諄諄勉勉 “truân truân miễn miễn”.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 ^⇡ 2 Nguyên văn Dịch quốc ngữ: “đổi an phủ sứ các lộ Tri phủ, Trấn phủ thành Đồng tri phủ”. Theo nguyên bản chữ Hán 改路安撫使為知府 “cải lộ An phủ sứ vi Tri phủ”, nên có điều chỉnh như trên, phù hợp với nghĩa của câu tiếp theo “Ban cấp ấn Tri phủ, thôi cấp ấn An phủ cho các lộ”.