Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (thượng) [26a26b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 執，見新任官交付施行。」從之[26a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … chấp, kiến tân nhiệm quan giao phó thi hành”. Tòng chi.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 九月，勑旨：羽林軍犯罪還民，不得還官男。[26a*1*12]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Cửu nguyệt, sắc chỉ: Vũ Lâm quân phạm tội hoàn dân, bất đắc hoàn quan nam.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 冬，十月，頒各部印。[26a*2*10]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Đông, thập nguyệt, ban các bộ ấn.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 改左刑為清刑司郎中大夫，右刑為慎刑司郎中大夫，司刑爲明祥刑。停審刑官並置郎中。置醫司、訓科等屬。[26a*2*17]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Cải Tả hình vi Thanh hình ti lang trung đại phu, Hữu hình vi Thận hình ti lang trung đại phu, Ti hình vi Minh tường hình. Đình thẩm hình quan tịnh trí Lang trung. Trí Y ti, Huấn khoa đẳng thuộc.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 諭僉都御史陶雋曰：「太¹和，延寧年間，御史之職不出於外戚，則出於權臣。是以公論混淆，馬論不辨，國政之弊，莫斯為甚。」又諭云：「陶雋違棄國例，󰦕意妄行。今司風憲，反輕易言語，誠猾吏也。」[26a*5*4]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Dụ Thiêm đô ngự sử Đào Tuấn viết: “Thái Hòa, Diên Ninh niên gian, Ngự sử chi chức bất xuất ư ngoại thích, tắc xuất ư quyền thần. Thị dĩ công luận hỗn hào, mã luận bất biện, quốc chính chi tệ, mạc tư vi thậm”. Hựu dụ vân: “Đào Tuấn vi khí quốc lệ, dịch ý vọng hành. Kim tư phong hiến, phản khinh dị ngôn ngữ, thành hoạt lại dã”.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 丁亥，八年（明成化三年）。春，正月，幸西京，回天派江習陣。[26a*9*1]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Đinh Hợi, bát niên (Minh Thành Hóa tam niên). Xuân, chính nguyệt, hạnh Tây Kinh, hồi Thiên Phái giang tập trận.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 大赦。[26b*1*1]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Đại xá.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 以自秋徂冬，天久不雨固也。[26b*1*3]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Dĩ tự thu tồ đông, thiên cửu bất vũ cố dã.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 按赦文云：上諭公候，文武官員百姓等：「朕以否德，君臨兆姓。欲咸底阜康，以丕臻盛治。去年自秋徂冬，天久不雨，人缺屢豊之望，民有難食之憂。朕為民父母，第疾于𢙇。苟不推在宥之寬恩，何以見及民之實惠。」[26b*1*14]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Án xá văn vân: Thượng dụ công hầu, văn võ quan viên bách tính đẳng: “Trẫm dĩ phủ đức, quân lâm triệu tính. Dục hàm để phụ khang, dĩ phỉ trăn thịnh trị. Khứ niên tự thu tồ đông, thiên cửu bất vũ, nhân khuyết lũ phong chi vọng, dân hữu nan thực chi ưu. Trẫm vi dân phụ mẫu, đệ tật vu hoài. Cẩu bất suy tại hựu chi khoan ân, hà dĩ kiến cập dân chi thực huệ”.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 禁織造凉巾，以盗剪公私馬尾故也。[26b*3*31]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Cấm chức tạo lương cân, dĩ đạo tiễn công tư mã vĩ cố dã.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 勑旨：朝參官帶牌扈從，宣署「扈從」。禁𥔿硝不得為煙火之戲，從户部尙書陳封之奏也。[26b*4*12]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Sắc chỉ: Triều tham quan đái bài hỗ tòng, tuyên thự “hỗ tòng”. Cấm diêm tiêu bất đắc vi yên hỏa chi hí, tòng Hộ bộ Thượng thư Trần Phong chi tấu dã.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 勑旨鎮朔衛：繼今大集軍期將終，該都、承、憲三司，每司二員，就本衛把令放告、并博稔永蓬等經畧使所列校旗軍，同來本衛習陣。[26b*6*8]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Sắc chỉ Trấn sóc vệ: Kế kim đại tập quân kì tướng chung, cai đô, thừa, hiến tam ti, mỗi ti nhị viên, tựu bản vệ bả lệnh phóng cáo, tịnh Bác Nẫm, Vĩnh Phùng đẳng kinh lược sứ sở liệt hiệu kì quân, đồng lai bản vệ tập trận.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 十日，令五府都督鄭文洒、黎希葛等同兵部 …… [26b*9*2]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Thập nhật, lệnh Ngũ phủ đô đốc Trịnh Văn Sái, Lê Hi Cát đẳng đồng Binh bộ …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 … [26a] giữ, đợi thấy quan mới đến sẽ giao lại để thi hành”.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Vua y theo.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Tháng 9, ra sắc chỉ rằng: Quân Vũ lâm phạm tội phải về làm dân, không được trở về hạng con quan.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Mùa đông, tháng 10, ban ấn cho các bộ.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Đổi Tả hình thành Thanh hình ty lang trung đại phu, Hữu hình thành Thận hình ty lang trung đại phu, Tư hình thành Minh tường hình. Thôi không đặt chức quan Thẩm hình, đều đặt chức Lang trung. Đặt các thuộc viên ở Y ty và Huấn khoa.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Dụ Thiêm đô ngự Đào Tuấn rằng:

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 “Khoảng Thái Hòa, Diên Ninh, chức Ngự sử không ở ngoại thích thì ở quyền thần, vì thế công luận lộn bậy, không phân biệt đâu là ngựa đâu là hươu, tệ hại cho việc không lúc nào trầm trọng hơn thế”.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Lại dụ rằng: “Đào Tuấn trái bỏ phép nước, tự ý làm càn, nay giữ chức Ngự sử lại nói năng khinh xuất, rõ là loài hoạt lại”.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Đinh Hợi, [Quang Thuận] năm thứ 8 [1467], (Minh Thành Hoá năm thứ 3). Mùa xuân, tháng giêng, vua ngự về Tây Kinh, khi trở về, tập trận ở sông Thiên Phái¹.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 [26b] Đại xá. Từ mùa thu đến mùa đông, trời đã lâu không mưa.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Xét bài văn đại xá nói: Vua dụ cho các công hầu, quan viên văn võ và trăm họ rằng:

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 “Trẫm là kẻ không có đức, làm chủ muôn dân. Muốn cho mọi người đều giàu đủ, yên vui để tiến tới thịnh trị. Năm ngoái, từ mùa thu đến mùa đông, trời mãi không mưa, người mất hy vọng được mùa, dân lo khó khăn đói kém. Trẫm là cha mẹ dân, chỉ biết đau xót trong lòng. Nếu không ban ơn rộng khoan tha thì sao thấy huệ thực tới dân được?”.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Cấm dệt mũ mát² vì người ta hay cắt trộm lông đuôi ngựa công, tư để làm.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Ra sắc chỉ rằng: Quan triều tham đeo thẻ bài đi theo hầu thì nên ghi chữ “hỗ tòng” vào thẻ bài.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Cấm dùng diêm tiêu làm trò chơi đốt pháo bông, đó là theo lời tâu của Hộ bộ thượng thư Trần Phong.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Xuống sắc chỉ cho vệ Trấn sóc³ rằng: Kể từ nay, kỳ đại duyệt binh sắp xong, thì ba ty Đô, Thừa, Hiến sở tại, mỗi ty cử hai người lên bản vệ giữ lệnh, báo cáo và các tướng hiệu, kỳ quân ở các sở kinh lược sứ Bác Nẫm, Vĩnh Bồng⁴ cũng đều đến cả bản vệ để tập trận.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Ngày mồng 10. sai Đô đốc 5 phủ là bọn Trịnh Văn Sá, Lê Hy Cát cùng Binh bộ …

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 ^⇡ 1 Khúc sông Đáy chảy qua huyện Ý Yên, tỉnh Nam Hà ngày nay.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 ^⇡ 2 Nguyên văn là “lương cân”, một loại mũ tết bằng lông đuôi ngựa.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 ^⇡ 3 Trấn sóc: có nghĩa là trấn giữ phương Bắc. Đây là vệ quân đóng giữ ở biên giới phía bắc.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 ^⇡ 4 Bác Nẫm, Vĩnh Bồng: đều nằm trên biên giới phía Bắc.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 ^⇡ 1 Văn bản khắc nhầm chữ 大 Đại.