Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (thượng) [34a34b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 寫勘合頒給。[34a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … tả khám hợp ban cấp.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 嘉興府，順每州，送納琴同妻子家属及哀牢俘馘于京師。[34a*1*6]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Gia Hưng phủ, Thuận Mỗi châu, tống nạp Cầm Đồng thê tử gia thuộc cập Ai Lao phù quắc vu kinh sư.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 攽《五經》官板于國子監，從秘書監學士武永禎之言也。[34a*2*10]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Ban Ngũ kinh quan bản vu Quốc tử giám, tòng Bí thư giám học sĩ Vũ Vĩnh Trinh chi ngôn dã.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 命權尚寶寺卿楊宗海；通政司左丞汧仁壽教習驍勇、兵馬等軍讀書。[34a*3*13]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Mệnh quyền Thượng bảo tự khanh Dương Tông Hải, Thông chính ti Tả thừa Nghiên Nhân Thọ giáo tập Kiêu dũng, Binh mã đẳng quân độc thư.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 都給事中鄭鉄長等劾奏刑部杜宗男等居官受賂，吏部阮如堵保舉非人，並送法司如律治罪。[34a*5*3]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Đô cấp sự trung Trịnh Thiết Trường đẳng hặc tấu Hình bộ Đỗ Tông Nam đẳng cư quan thụ lộ, Lại bộ Nguyễn Như Đổ bảo cử phi nhân, tịnh tống pháp ti như luật trị tội.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 從之。[34a*7*3]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Tòng chi.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 以阮復為清化承宣參議。[34a*7*5]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Dĩ Nguyễn Phục vi Thanh Hóa Thừa tuyên tham nghị.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 帝諭之曰：「昔年遣爾北使康彊而㱕，今年宣召為進昌言深可嘉也。[34a*7*15]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Đế dụ chi viết: “Tích niên khiển nhĩ Bắc sứ khang cường nhi quy, Kim niên tuyên triệu vi tiến xương ngôn, thâm khả gia dã”.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 今遣監丞阮耒賫銀兩賞賜以旌其忠以 [34a*9*4] 盡其情，至可領也。」[34b*1*1]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Kim khiển giám thừa Nguyễn Lỗi tê ngân lượng thưởng tứ, dĩ tinh kì trung, dĩ tận kì tình, chí khả lĩnh dã.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 五月，一日，北平府知州陶復禮奏 ：「明國鎮安府土官令宗紹侵鎖脱隘，奪本處田及擅取牛畜。」[34b*1*8]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Ngũ nguyệt, nhất nhật, Bắc Bình phủ Tri châu Đào Phục Lễ tấu: “Minh quốc Trấn An phủ thổ quan lệnh Tông Thiệu xâm Tỏa Thoát ải, đoạt bản xứ điền cập thiện thủ ngưu súc”.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 詔下朝臣議以防之之策。[34b*3*7]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Chiếu hạ triều thần nghị dĩ phòng chi chi sách.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 太師丁列等皆以為宜國守封疆，無啓邉釁，見彼之來，拒之而已。[34b*3*17]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Thái sư Đinh Liệt đẳng giai dĩ vi nghi quốc thủ phong cương, vô khải biên hấn, kiến bỉ chi lai, cự chi nhi dĩ.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 禮部尚書范公毅奏云：「古者建國，因以為姓，胙之土，而命之氏。[34b*5*4]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Lễ bộ thượng thư Phạm Công Nghị tấu vân: “Cổ giả kiến quốc, nhân dĩ vi tính, tạc chi thổ, nhi mệnh chi thị.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 契始封傷，賜以子氏，稷始封邰，賜以姬氏，常胙土受封以賜姓，命氏以立宗。[34b*6*10]

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Tiết thủy phong Thương, tứ dĩ Tử thị, Tắc thủy phong Thai, tứ dĩ Cơ thị, thường tạc thổ thụ phong dĩ tứ tính, mệnh thị dĩ lập tông.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 自是而後，各有其姓，如󰔄舜姚氏、夏禹姒姓、周文姬姓，則九官、三公、五臣、十亂皆有勳勞於國，未嘗 …… [34b*8*1]

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Tự thị nhi hậu, các hữu kì tính, như Ngu Thuấn Diêu thị, Hạ Vũ Tự tính, Chu Văn Cơ tính, tắc Cửu quan, Tam công, Ngũ thần, Thập loạn giai hữu huân lao ư quốc, vị thường …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 … [34a] làm bằng ban cấp cho.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Châu Thuận Mỗi, phủ Gia Hưng đem nộp vợ con gia thuộc Cầm Đồng và tai của bọn Ai Lao bắt được đưa về kinh sư.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Ban cấp bản in sách Ngũ kinh của nhà nước cho Quốc tử giám, theo lời tâu của Bí thư giám học sĩ Vũ Vĩnh Trinh.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Sai quyền Thượng bảo tự khanh Dương Tông Hải và Thông chính ty tả thừa Nghiên Nhân Thọ dạy các quân Kiêu dũng, Binh mã đọc sách.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Bọn Đô cấp sự trung Trịnh Thiết Trường hặc tội bọn Hình bộ Đỗ Tông Nam làm quan ăn hối lộ, Lại bộ Nguyễn Như Đổ tiến cử người xấu, cả hai đều xin giao cho pháp ty theo luật trị tội. Vua y theo.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Lấy Nguyễn Phục làm Tham nghị thừa tuyên Thanh Hóa. Vua dụ Phục rằng:

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 “Năm trước sai ngươi đi sứ phương Bắc, được khỏe mạnh mà về; năm nay cho gọi, ngươi lại dâng lời hay thực rất đáng khen. Nay sai Giám thừa Nguyễn Lỗi đem bạc lạng ban thưởng để biểu dương lòng trung thành của ngươi [34b] và tỏ hết sự chí tình của ta, hãy nhận lấy”.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Tháng 5, ngày mồng 1, Tri châu Đào Phục Lễ ở phủ Bắc Bình tâu rằng:

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Thổ quan phủ Trấn An nhà Minh sai Tông Thiệu xâm lấn ải Tỏa Thoát¹, cướp lấy ruộng của xứ ấy và cướp đoạt trâu bò súc vật. Vua giao xuống cho triều thần bàn kế phòng giữ. Bọn thái sư Đinh Liệt đều cho là nên giữ kỹ bờ cõi, không nên gây hấn khích nơi biên giới, nếu thấy nó đến, chỉ chống giữ thôi.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Lễ bộ thượng thư Phạm Công Nghị tâu rằng:

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 “Đời xưa khi dựng nước, nhân tên nước mà đặt tên họ (tính), nhân chia đất mà ban tên họ (thị). Như ông Tiết khi được phong ở đất Thương, được ban họ Tử (Tử thị), ông Tắc khi được phong ở đất Thai, được ban họ Cơ (Cơ thị), đều là phong tặng đất đai để ban tên họ, để lập tông phái. Từ đó về sau, các đời đều có tên họ, như Ngu Thuấn là họ Diêu (Diêu tính), Hạ Vũ họ Tự (Tự tính), Chu Văn họ Cơ (Cơ tính); mà Cửu khanh, Tam công, Ngũ thần, Thập loạn² đều có công lao với nước, nhưng chưa từng …

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 ^⇡ 1 Tỏa Thoát: Theo CMCB 20, 24a, sau là ải Quả Khoát, ở huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng. Huyện Quảng Uyên nay là huyện Quang Hòa.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 ^⇡ 2 Cửu khanh: chín chức quan của nhà Chu: Chủng tể, Tư đồ, Tông bá, Tư mã, Tư khấu, Tư không, Thiếu tư, Thiếu phó, Thiếu bảo.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Tam công: Thái sư, Thái phó, Thái bảo.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Ngũ thần: năm người bề tôi của vua Thuấn xưa: Vũ, Tắc, Tiết, Cao Dao, Bá Ích.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Thập loạn: mười bề tôi dẹp loạn trị nước của Chu Vũ Vương là Chu Công Đán, Thiệu Công Thích, Thái Công Vọng, Tất Công, Ninh Công, Thái Điền, Hoàng Yên, Tản Nghi Sinh, Nam Cung Quát và Ấp Khương.