Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (thượng) [49a49b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 無私，杜塞賄賂。[49a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … vô tư, đỗ tắc hối lộ.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 若是則吾得為知人之君，爾得為盡忠之臣，顯親揚名，光于方󰀋，顧不快哉？不能如是，則吾為不知人知君，爾為尸位之臣矣，二者惟爾擇其所從。」[49a*1*7]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Nhược thị tắc ngô đắc vi tri nhân chi quân, nhĩ đắc vi tận trung chi thần, hiển thân dương danh, quang vu phương sách, cố bất khoái tai? Bất năng như thị, tắc ngô vi bất tri nhân tri quân, nhĩ vi thi vị chi thần hĩ, nhị giả duy nhĩ trạch kì sở tòng”.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 冬，十月，二十八日，帝諭在朝諸臣：「觀陳封之乞贖犯罪賍，黎逋贖鯨，是當者多賄而免殃，貧者無緣而得罪，敢違祖宗之法，立恬終而贖鯨，是朝廷怜才之恩，敢作威福以害國也。[49a*4*6]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Đông, thập nguyệt, nhị thập bát nhật, đế dụ tại triều chư thần: “Quan Trần Phong chi khất thục phạm tội tang, Lê Bô thục kình, thị đáng giả đa hối nhi miễn ương, bần giả vô duyên nhi đắc tội, cảm vi tổ tông chi pháp, lập điềm chung nhi thục kình, thị triều đình linh tài chi ân, cảm tác uy phúc dĩ hại quốc dã.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 大理寺按律治罪。」[49a*7*18]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Đại lí tự án luật trị tội”.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 以范溥為旨揮。[49a*8*6]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Dĩ Phạm Phổ vi Chỉ huy.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 溥中癸未科進士，三上奏章，願充武聀。[49a*8*12]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Phổ trúng Quý Mùi khoa tiến sĩ, tam thượng tấu chương, nguyện sung vũ chức.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 帝嘉志足有為，故以不次除 [49a*9*9] 之。[49b*1*1]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Đế gia chí túc hữu vi, cố dĩ bất thứ trừ chi.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 十一月，遣使如明。[49b*1*2]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Thập nhất nguyệt, khiển sứ như Minh.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 楊文旦、范鑑、黄仁等歲貢。[49b*1*9]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Dương Văn Đán, Phạm Giám, Hoàng Nhân đẳng tuế cống.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 謝種奏永安、萬寧等州被虜撂事。[49b*2*1]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Tạ Chủng tấu Vĩnh An, Vạn Ninh đẳng châu bị lỗ lược sự.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 勑諭御史陳鷟、阮文質等：「爾奏謂内臣阮書、朱德大、楊明封、吳閼、潘宗禎俱以近習受賂，法司持平，罪當誅死。[49b*2*14]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Sắc dụ Ngự sử Trần Xác, Nguyễn Văn Chất đẳng: “Nhĩ tấu vị Nội thần Nguyễn Thư, Chu Đức Đại, Dương Minh Phong, Ngô Át, Phan Tông Trinh cụ dĩ cận tập thụ lộ, pháp ti trì bình, tội đáng tru tử.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 其何饒阮書罪，而潘宗禎不饒？公耶私耶？是不信於天下。[49b*5*1]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Kì hà nhiêu Nguyễn Thư tội, nhi Phan Tông Trinh bất nhiêu? Công da tư da? Thị bất tín ư thiên hạ.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 予聞阮武¹受賍死甘心矣，予今不殺尚其他日改過而得驅使。[49b*6*4]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Dư văn Nguyễn Vũ thụ tang, tử cam tâm hĩ, dư kim bất sát, thượng kì tha nhật cải quá nhi đắc khu sử.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 且潘宗禎為内官賢假子，賢死肉未寒，烝賢之婦，奪為以妾；前年又𭁈宮女阮梅交狎，二罪俱重，死則宜矣。」[49b*7*9]

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Thả Phan Tông Trinh vi nội quan Hiền giả tử, Hiền tử nhục vị hàn, chưng Hiền chi phụ, đoạt vi dĩ thiếp; tiền niên hựu dữ cung nữ Nguyễn Mai giao hiệp, nhị tội cụ trọng, tử tắc nghi hĩ”.

Dịch Quốc Ngữ

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 … [49a] vô tư, để cho dứt hẳn tệ hối lộ. Được như thế, thì ta được tiếng là bậc vua hiểu người, ngươi được tiếng là bề tôi tận trung, cha mẹ vinh hiển, danh tiếng vẻ vang, sáng ngời trong sử sách, như thế chẳng đáng vui sao? Nếu không được như vậy, thì ta là ông vua không biết người, mà ngươi là bề tôi để làm gì, trong hai điều ấy, ngươi chọn đằng nào thì chọn”.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Mùa đông, tháng 10, ngày 28, vua dụ các quan trong triều rằng:

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 “Ta xem Trần Phong xin cho Lê Bô phạm pháp bị tội kình¹ được chuộc tội, như thế là người giàu có nhiều của hối lộ thì được miễn tội, còn người nghèo thì vô cớ mà bị trị tội, là cả gan vi phạm phép tắc của tổ tông lập ra để trừng trị kẻ ngoan cố không biết răn chừa. Vả lại, cho chuộc tội kình là ơn riêng của triều đình thương người có tài, thế mà [Phong] dám làm uy làm phúc để hại nước. Đại lý tự phải chiếu luật để trị tội”.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Lấy Phạm Phổ làm Chỉ huy. Phổ đỗ tiến sĩ khoa Quý Mùi, ba lần dâng sớ nguyện sung làm chức quan võ. Vua khen là Phổ có chí, có thể làm nên việc, cho nên bổ ngay không phải qua chức phó.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 [49b] Tháng 11, sai sứ sang nhà Minh. Bọn Dương Văn Đán, Phạm Giám, Hoàng Nhân đi nộp cống hằng năm.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Tạ Chủng tâu việc các châu Vĩnh An², Vạn Ninh bị cướp bóc.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Sắc dụ bọn Ngự sử Trần Xác, Nguyễn Văn Chất rằng:

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 “Tờ tâu của các ngươi nói rằng bọn nội thần Nguyễn Thư, Chu Đức Đại, Dương Minh Phong, Ngô Át, Phan Tông Trình đều là kẻ hầu cận, quen thói ăn hối lộ, pháp ty giữ công bằng, tội đáng phải xử tử. Sao lại tha tội cho Nguyễn Thư mà không tha cho Phan Tông Trinh? Như vậy là công bằng hay là riêng tư? Làm thế là bất tín với thiên hạ. Ta biết Nguyễn Thư³ ăn hối lộ, chết là đáng rồi, nhưng nay ta không giết là có ý còn nhờ hắn ngày sau sửa lỗi để còn sai khiến thôi. Còn như Phan Tông Trinh làm con nuôi của viên nội quan Hiền. Hiền chết, xác còn hôi hổi đã thông dâm với vợ Hiền, cướp lấy làm vợ lẽ của mình; năm trước nó lại thông dâm với cung nữ là Nguyễn Mai, cả hai tội đều nặng, giết là đáng rồi”.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 ^⇡ 1 Kình: là tội phải thích chữ vào trán.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 ^⇡ 2 Vĩnh An: tên châu, là vùng đất sát biên giới của tỉnh Quảng Ninh.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 ^⇡ 3 Nguyên văn là “Nguyễn Vũ”: nhưng căn cứ vào đoạn trên thì phải là Nguyễn Thư. CMCB 21, 14a cũng chữa là Nguyễn Thư.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 ^⇡ 1 Xem ³.