Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (thượng) [50a50b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 己丑，十年（明成化五年）。[50a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 Kỉ Sửu, thập niên (Minh Thành Hóa ngũ niên).

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 春，閏二月，禁天下家臧兵噐。[50a*1*11]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Xuân, nhuận nhị nguyệt, cấm thiên hạ gia tàng binh khí.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 帝諭文武百官等：「朕嗣守洪業，于今有年，海宇謐寕，兵革不試，詔天下不得家藏兵噐，申諭禁之。」[50a*1*22]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Đế dụ văn võ bách quan đẳng: “Trẫm tự thủ hồng nghiệp, vu kim hữu niên, hải vũ mật ninh, binh cách bất thí, chiếu thiên hạ bất đắc gia tàng binh khí, thân dụ cấm chi”.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 勑旨捕海賊陞賞。[50a*3*18]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Sắc chỉ bổ hải tặc thăng thưởng.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 勑旨官員有罪，老還民，從刑部尚書陳封之奏也。[50a*4*7]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Sắc chỉ quan viên hữu tội, lão hoàn dân, tòng Hình bộ thượng thư Trần Phong chi tấu dã.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 會試天下󰁮人，取二十名。[50a*5*8]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Hội thí thiên hạ cử nhân, thủ nhị thập danh.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 二十六日，上御敬天門，親策問治國取士。[50a*6*1]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Nhị thập lục nhật, thượng ngự Kính Thiên môn, thân sách vấn trị quốc thủ sĩ.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 命太保平章軍國重事兼提調國子監黎念；原吏部尚書阮如堵提調；大理寺卿權刑部右侍郎楊執中監試；翰林院承旨阮直、翰林院大𭓇士署院事兼光 [50a*6*17] 祿寺卿同知經筵事武永寕；翰林院直𭓇士阮德貞，郭廷寶讀卷。[50b*1*1]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Mệnh Thái bảo bình chương quân quốc trọng sự kiêm Đề điệu Quốc tử giám Lê Niệm; nguyên Lại bộ thượng thư Nguyễn Như Đổ đề điệu; Đại lí tự khanh quyền hình bộ hữu thị lang Dương Chấp Trung giám thí; Hàn lâm viện thừa chỉ Nguyễn Trực, Hàn lâm viện đại học sĩ thự viện sự kiêm Quang lộc tự khanh đồng tri kinh diên sự Vũ Vĩnh Ninh; Hàn lâm viện trực học sĩ Nguyễn Đức Trinh, Quách Đình Bảo độc quyển.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 賜范播等進士出身有差。[50b*2*7]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Tứ Phạm Bá đẳng tiến sĩ xuất thân hữu sai.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 勑旨公侯伯給制命；文武百官二品給誥命；三品至五品給勑命龍箋；六、七品給勑命黑爛；八品、九品給勘合。[50b*2*17]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Sắc chỉ công hầu bá cấp chế mệnh; văn vũ bách quan nhị phẩm cấp cáo mệnh; tam phẩm chí ngũ phẩm cấp sắc mệnh long tiên; lục, thất phẩm cấp sắc mệnh hắc lạn; bát phẩm, cửu phẩm cấp khám hợp.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 三月，帝幸平灘，徃征盆蛮。[50b*5*3]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Tam nguyệt, đế hạnh Bình Than, vãng chinh Bồn Man.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 占城人乘船航海，寇擾化州。[50b*5*13]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Chiêm Thành nhân thừa thuyền hàng hải, khấu nhiễu Hóa châu.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 禁獄官科歛軍錢。[50b*6*7]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Cấm ngục quan khoa liễm quân tiền.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 先是獄官常歛軍錢買猪酒，托為祭祀獄主，因飲食𧇊損軍錢。[50b*6*14]

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Tiên thị ngục quan thường liễm quân tiền mãi trư tửu, thác vi tế tự ngục chủ, nhân ẩm thực khuy tổn quân tiền.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 至是禁之。[50b*8*1]

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Chí thị cấm chi.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 夏，四月，勑止神武、游弩、神臂、羽林、天威等衙司，每上期番宿直者並更𤤻專習本藝，若 …… [50b*8*5]

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Hạ, tứ nguyệt, sắc chỉ Thần vũ, Du nỗ, Thần tí, Vũ lâm, Thiên uy đẳng nha ti, mỗi thượng kì phiên túc trực giả tịnh cánh ban chuyên tập bản nghệ, nhược …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 [50a] Kỷ Sửu, [Quang Thuận] năm thứ 10 [1469], (Minh Thành Hóa năm thứ 5). Mùa xuân, tháng 2 nhuận, cấm thiên hạ chứa đồ binh khí trong nhà. Vua dụ các quan văn võ rằng:

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 “Trẫm giữ cơ nghiệp lớn tới nay đã được nhiều năm, trong nước yên lặng, binh khí không phải dùng đến, nên xuống chiếu cho trong nước không được chứa chất đồ binh khí trong nhà, dụ rõ để cấm”.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Ra sắc chỉ rằng ai bắt được giặc biển thì được thăng thưởng.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Ra sắc chỉ rằng quan viên có tội, nếu đã già thì bắt về làm dân, theo lời tâu của Hình bộ thượng thư Trần Phong.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Tổ chức thi hội cho sĩ nhân trong nước, lấy đỗ 20 người.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Ngày 26, vua ngự ở cửa Kính Thiên, thân hành ra đề văn sách, hỏi về đạo trị nước để lấy hiền sĩ.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Sai Thái bảo bình chương quân quốc trọng sự kiêm Đề điệu Quốc tử giám Lê Niệm và nguyên Lại bộ thượng thư Nguyễn Như Đổ làm đề điệu; Đại lý tự khanh quyền Hình bộ hữu thị lang Dương Chấp Trung làm giám thí; Hàn lâm viện thừa chỉ Nguyễn Trực, Hàn lâm viện đại học sĩ thự viện sự kiêm Quang [50b] lộc tự khanh đồng tri kinh diên sự Vũ Vĩnh Ninh; Hàn lâm viện trực học sĩ Nguyễn Đức Trinh, Quách Đình Bảo làm độc quyển.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Cho bọn Phạm Bá đỗ tiến sĩ xuất thân theo thứ bậc khác nhau.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Ra sắc chỉ rằng các quan tước công, hầu, bá thì cấp chế mệnh; các quan văn, võ nhị phẩm cấp báo mệnh; tam phẩm đến ngũ phẩm cấp sắc mệnh bằng giấy long tiên; lục, thất phẩm cấp sắc mệnh bằng giấy hắc lạn; bát, cửu phẩm cấp khám hợp¹.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Tháng 3, vua ngự ra Bình Than, rồi đi đánh Bồn Man.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Người Chiêm Thành đi thuyền vượt biển tới cướp phá, quấy nhiễu châu Hóa.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Cấm ngục quan không được bắt quân lính góp tiền. Trước đó ngục quan thường bắt quân lính góp tiền mua thịt rượu, mượn cớ là để tế ngục chủ, nhân thế mà chè chén làm hao tốn tiền của quân lính. Đến đây ra lệnh cấm.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Mùa hạ, tháng 4, ra sắc chỉ rằng các vệ, ty Thần vũ, Du nô, Thần tý, Vũ lâm, Thiên uy mỗi khi đến phiên túc trực thì thay nhau mà chuyên tập võ nghệ, …

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 ^⇡ 1 Long tiên: giấy vàng vẩy ngân nhũ và vẽ rồng. Hắc lạn: giấy vàng quanh rìa vẽ mực đen. Khám hợp: giấy trắng viết chữ mực (chú của CMCB, 21, 15B).