Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (thượng) [52a52b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 元，以明年為洪德元年。[52a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … nguyên, dĩ minh niên vi Hồng Đức nguyên niên.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 十八日，勑諭天下文武官員及百姓等：「朕惟人之所以異於禽獸者，以其有禮之为防範也。[52a*1*10]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Thập bát nhật, sắc dụ thiên hạ văn võ quan viên cập bách tính đẳng: “Trẫm duy nhân chi sở dĩ dị ư cầm thú giả, dĩ kì hữu lễ chi vi phòng phạm dã.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 苟或無禮則，肆情縱欲，放僻邪移，無所不至。[52a*3*7]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Cẩu hoặc vô lễ, tắc tứ tình túng dục, phóng tịch tà di, vô sở bất chí.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 今後，官吏諸色，某或遷陞除授，即吏部劄示府縣社，責令社長僃状端供，本員人年已及格，嫁娶遵行婚禮，方許奏聞，陞除如例，若非人濫及名噐，本員以墨徒。」[52a*4*5]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Kim hậu, quan lại chư sắc, mỗ hoặc thiên thăng trừ thụ, tức Lại bộ tráp thị phủ huyện xã, trách lệnh xã trưởng bị trạng đoan cúng, bản viên nhân niên dĩ cập cách, giá thú tuân hành hôn lễ, phương hứa tấu văn, thăng trừ như lệ, nhược phi nhân lạm cập danh khí, bản viên dĩ mặc đồ”.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 十二月，勑旨府縣官，親行該内相視田疇。[52a*7*9]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Thập nhị nguyệt, sắc chỉ phủ huyện quan, thân hành cai nội tương thị điền trù.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 禁市肆民間賣水磨笠、朱漆笠。[52a*8*7]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Cấm thị tứ dân gian mại thủy ma lạp, chu tất lạp.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 上諭天下官員百姓等：「甲冐之属，所以壮軍容，如水 [52a*8*19] 磨笠、朱漆笠，乃親軍所戴以宿衛。」[52b*1*1]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Thượng dụ thiên hạ quan viên bách tính đẳng: “Giáp mạo chi thuộc, sở dĩ tráng quân dung, như thủy ma lạp, chu tất lạp, nãi thân quân sở đái dĩ túc vệ”.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 今市肆民間多有𭛁賣，宜禁止之。[52b*1*14]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Kim thị tứ dân gian đa hữu phát mại, nghi cấm chỉ chi.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 以黎景耀為户部尚書；黎國禎為乂安鎮守；副總兵申仁忠為翰林院侍讀；覃宗禮為翰林院校理；丁叔通為翰林院直𭓇士。[52b*2*8]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Dĩ Lê Cảnh Diệu vi Hộ bộ thượng thư; Lê Quốc Trinh vi Nghệ An trấn thủ; Phó tổng binh Thân Nhân Trung vi Hàn lâm viện thị độc; Đàm Tông Lễ vi Hàn lâm viện hiệu lí; Đinh Thúc Thông vi Hàn lâm viện trực học sĩ.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 庚寅，洪德元年（明成化六年）。[52b*5*1]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Canh Dần, Hồng Đức nguyên niên (Minh Thành Hóa lục niên).

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 春，正月，禁假造皮笠。[52b*5*12]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Xuân, chính nguyệt, cấm giả tạo bì lạp.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 選金吾衛武士捕海賊。[52b*5*21]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Tuyển Kim ngô vệ võ sĩ bổ hải tặc.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 勑旨：「子居父母䘮，妻居夫䘮，當遵三年通制，不得徇情直行，悖禮逆法。[52b*6*8]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Sắc chỉ: “Tử cư phụ mẫu tang, thê cư phu tang, đương tuân tam niên thông chế, bất đắc tuẫn tình trực hành, bội lễ nghịch pháp.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 子居父母䘮，而妻妾𢙇孕，以流罪 [52b*7*17] 罪之。妻居夫䘮，而肆行滛亂，或䘮未满，釋服從吉，并先通嫁信及娶之者，…… [52b*8*11]

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Tử cư phụ mẫu tang, nhi thê thiếp hoài dựng, dĩ lưu tội tội chi. Thê cư phu tang, nhi tứ hành dâm loạn, hoặc tang vị mãn, thích phục tòng cát, tịnh tiên thông giá tín cập thú chi giả, …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 … [52a] niên hiệu, lấy năm sau làm Hồng Đức năm thứ 1.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Ngày 18, sắc dụ quan viên văn võ và dân chúng cả nước rằng:

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 “Trẫm nghĩ, người ta sở dĩ khác giống cầm thú là vì có lễ làm khuôn phép giữ gìn. Nếu không có lễ thì tình dục bừa bãi, phóng đãng xằng bậy, không gì không làm. Từ nay về sau, các sắc quan lại, ai được thăng chức hay bổ dụng, thì Lại bộ phải sức giấy cho phủ, huyện, xã, bắt xã trưởng phải làm tờ đoan khai là tên ấy đã đủ tuổi quy định, giá thú làm theo hôn lễ thì mới tâu cho lên để thăng bổ như lệ. Nếu để cho kẻ xấu lạm dự vào hàng quan chức, thì viên đó bị thích chữ đi đày”.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Tháng 12, ra sắc chỉ cho quan phủ huyện phải thân hành xem xét ruộng nương trong hạt mình.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Cấm cợ búa trong dân gian bán nón thủy ma và nón sơn đỏ. Vua dụ quan viên và trăm họ cả nước rằng:

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 “Những thứ áo giáp, mũ trụ là để cho khí thế quân đội trang nghiêm, như [52b] thứ nón thủy ma và nón sơn đỏ là của thân quân vẫn đội để túc vệ. Nay chợ búa dân gian có nhiều người bán, nên cấm hẳn đi”.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Lấy Lê Cảnh Diệu làm Hộ bộ thượng thư; Lê Quốc Trinh làm Phó tổng binh trấn thủ Nghệ An; Thân Nhân Trung làm Hàn lâm viện thị độc; Đàm Tông Lễ làm Hàn lâm viện hiệu lý; Đinh Thức Thông làm Hàn lâm viện trực học sĩ.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Canh Dần, Hồng Đức năm thứ 1 [1470] ( Minh Thành Hóa năm thú 6). Mùa xuân, tháng giêng cấm làm giả nón da.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Chọn các vũ sĩ vệ Kim ngô đi bắt giặc biển.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Ra sắc chỉ rằng: Con để tang cha mẹ, vợ để tang chồng phải theo quy chế chung là 3 năm, không được theo ý riêng tự tiện làm trái lễ, phạm pháp. Con để tang cha mẹ và vợ cả, vợ lẽ có chửa thì bắt tội đi đày. Vợ để tang chồng mà dâm loạn bừa bãi, hoặc chưa hết tang đã bỏ áo trở, mặc áo thường, hoặc nhận lễ hỏi của nguời khác, hay đi lấy chồng khác …