Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (thượng) [56a56b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 儔，敢逞狗偷之態，抵虚投隙，潜驅烏合之徒。[56a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … trù, cảm sính cẩu thâu chi thái, để hư đầu khích, tiềm khu ô hợp chi đồ.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 攻刼化州，䖍刘屯戍。[56a*1*18]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Công kiếp Hóa Châu, kiền lưu đồn thú.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 滔天之逆，踰月而平。計已不行，謀之更拙。[56a*2*7]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Thao thiên chi nghịch, du nguyệt nhi bình. Kế dĩ bất hành, mưu chi cánh chuyết.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 死期将至，足以滅身。[56a*3*4]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Tử kì tương chí, túc dĩ diệt thân.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 𦕈視不明，𭛁有逸口。[56a*3*12]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Xỉu thị bất minh, phát hữu dật khẩu.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 計󰠃辝遁，將叛辝慚。[56a*4*1]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Kế cùng từ thuẫn, tương phản từ tàm.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 作孤媚於燕京，笙簧行譖人之計，萌蚕食於象郡，復背陷受敵之危。[56a*4*9]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Tác cô mị ư Yên Kinh, sênh hoàng hành tiếm nhân chi kế, manh tàm thực ư Tượng Quận, phục bội hãm thụ địch chi nguy.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 求銅柱立於横山，令漢兵下於𭶚道。[56a*5*16]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Cầu đồng trụ lập ư Hoành Sơn, lệnh Hán binh hạ ư Bặc Đạo.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 薄言徃愬，胡𢡚莫懲。[56a*6*11]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Bạc ngôn vãng tố, hồ thảm mạc trừng.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 更誣我以籍萬兵，将併北朝之境宇。[56a*6*19]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Cánh vu ngã dĩ tịch vạn binh, tương tính Bắc triều chi cảnh vũ.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 繼言我如天二日，自尊南國之帝皇，謂我奪金寶貢珍，謂我争白花母象。[56a*7*14]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Kế ngôn ngã như thiên nhị nhật, tự tôn Nam quốc chi đế hoàng, vị ngã đoạt kim bảo cống trân, vị ngã tranh bạch hoa mẫu tượng.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 視吾民甚輕於草芥，忍生沙蟲之心，指我 [56a*9*4] 國易取如奕棊，妄覔蓬莪之骨。[56b*1*1]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Thị ngô dân thậm khinh ư thảo giới, nhẫn sinh sa trùng chi tâm, chỉ ngã quốc dị thủ như dịch kì, vọng mạch Bồng Nga chi cốt.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 觀其措言口舌，莫非傾人宗祧。[56b*1*13]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Quan kì thố ngôn khẩu thiệt, mạc phi khuynh nhân tông diêu.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 若是其幾，無所不至。[56b*2*6]

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Nhược thị kì cơ, vô sở bất chí.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 以致大明之疑慮，賫勑連年，奈思醜虜之跳梁，𨺻兇覆徹。[56b*2*14]

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Dĩ trí Đại Minh chi nghi lự, tê sắc liên niên, nại tư sú lỗ chi khiêu lương, thao hung phú triệt.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 何校滅耳，良限薰心，鴉峙危巢，臣僕我朝，使蛙鳴底井，謦咳我色書。[56b*3*17]

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Hà hiệu diệt nhĩ, lương hạn huân tâm, nha trĩ nguy sào, thần bộc ngã triều, sử oa minh để tỉnh, khánh khái ngã sắc thư.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 日長月增，䧺唱雌和。[56b*5*5]

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Nhật trường nguyệt tăng, hùng xướng thư họa.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 與乱同事，謂暴無傷。[56b*5*13]

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Dữ loạn đồng sự, vị bộc vô thương.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 涴狗父諸母之腥膻，行簒弑而移逋提之祚胤。[56b*6*2]

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Uyển cẩu phụ chư mẫu chi tinh thiện, hành soán thí nhi di Bô Đề chi tộ dận.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 動佛㙮鬼祠之勞費，扇禍福而滋茶全之蔓延。[56b*7*1]

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Động phật tháp quỷ từ chi lao phí, phiến họa phúc nhi tư Trà Toàn chi mạn diên.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 禁屠而困天民，止酒而匱神祀。[56b*7*19]

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Cấm đồ nhi khốn thiên dân, chỉ tửu nhi quỹ thần tự.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 男女盡驅於廝役，鰥寡久毒於劓焚。[56b*8*12]

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Nam nữ tận khu ư tư dịch, quan quả cửu độc ư tị phần.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 占氓則重賦惨刑，尸耐則高官好 …… [56b*9*7]

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Chiêm manh tắc trọng phú thảm hình, Thi Nại tắc cao quan hiếu …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 … [56a] dám giở thói như chó kia cắn trộm, chúng lừa khi sơ hở, ngầm xua quân như lũ quạ tụm bầy. Định cướp Hóa Châu, giết quân đồn thú. Kể tầy trời tội ác, chỉ hơn tháng sẽ dẹp yên. Kế đã chẳng thành, mưu kia càng vụng. Chết đã sắp tới, toi mạng hẳn rồi. Đã mù chẳng thấy gì, còn mở mồm nói láo. Kế đã cùng nên lòi quẫn, sắp làm phản phải thẹn thùng.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Rồi như loài cáo xiểm nịnh với Yên Kinh¹ ton hót để gièm pha người khác, định như giống tằm ăn lấn ra Tượng quận², tính toan đâm trước mặt sau lưng. Mong cột đồng dựng ở Hoành Sơn³, để quân Hán xuống đến Bặc Đạo⁴. Rêu rao tố bậy, gièm nhảm chẳng chừa. Lại vu cáo ta điều động binh sĩ muôn người, sắp thôn tính cõi bờ triều Bắc⁵ lại bảo ta như hai mặt trời cùng mọc, tự tôn là Hoàng đế nước Nam, bảo là ta cướp mất lễ cống ngọc vàng, bảo là ta tranh mất giống voi cái trắng⁶.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Coi khinh dân ta hơn là cỏ rác, nảy sinh dã tâm sâu độc hại người; tưởng chiếm nước ta [56b] dễ tự chơi cờ, xương Bồng Nga còn hòng đến nhặt⁷. Cứ coi mọi hành vi, lời lẽ của nó, đều là muốn đạp đổ tông miếu dòng giống nhà ta. Mưu kế sâu như vậy, tội ác nào không làm. Khiến nhà Minh ngờ vực, gửi sắc thư hỏi mấy năm liền, vì lũ giặc hung hăng, xe đổ cứ lần theo vết củ. Gông đóng ngập tai cũng đáng, lo đến cháy dạ chẳng sai. Thế nguy như quạ đậu tổ cao, lại dám khinh thường triều sứ, nhìn hẹp tựa ếch ngồi đáy giếng, cả gan chế nhạo sắc thư.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Ngày một quá, tháng một hơn, kẻ nọ xướng lũ kia họa. Cùng một duộc gây họa loạn, coi bạo ngược chẳng hề gì. Ngập ngụa tanh loài chó lợn, cướp ngôi giết vua, đuổi con cháu Bô Đề⁸ ra ngoài cõi. Nhảm tin phật quỷ dựng pháp chùa, bịa điều họa phúc, cho dòng giống Trà Toàn được sinh sôi. Cấm mổ thịt làm khốn khó dân trời, cấm nấu rượu, việc tế thần phải bỏ. Con trai, con gái thảy đều lo vất vả chầu hầu, kẻ góa, con côi, chịu mãi cảnh thiêu người, cắt mũi.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Dân Chiêm Thành thì nặng thuế thảm hình, người Thi Nại thì quan cao tước trọng.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 ^⇡ 1 Yên Kinh: chỉ kinh đô nhà Minh thời đó. Trà Toàn sai sứ sang Yên Kinh xiểm nịnh vua Minh, gièm pha Đại Việt.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 ^⇡ 2 Ở đây nói Chiêm Thành định lấn ra vùng đất Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên – Huế ngày nay.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 ^⇡ 3 Ý nói Chiêm Thành muốn dựng mốc biên giới ở Hoành Sơn, tức phía Bắc tỉnh Quảng Bình ngày nay.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 ^⇡ 4 Bặc Đạo: là tên huyện, ở phía tây nam Trung Quốc. Hán Vũ Đế sai Đường Mông đào núi, đến Nam Trung đặt huyện Bặc Đạo. Câu này ý nói Trà Toàn lấn chiếm, buộc quân ta phải đánh lại.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 ^⇡ 5 Sứ Chiêm Thành tâu với vua Minh là vua Lê tự xưng là Hoàng đế, ngang với Thiên tử nhà Minh, chuẩn bị binh mã để tiến công nhà Minh.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 ^⇡ 6 Nhà Minh đòi Chiêm Thành cống voi cái trắng, Chiêm Thành bảo là ta tranh mất..

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 ^⇡ 7 Chế Bồng Nga: là vua Chiêm, xâm lược Đại Việt, bị chết tại trận, không mang được xác về.

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 ^⇡ 8 Vua cũ Chiêm Thành cho là ta ở xa, ta đã yếu, không đánh tới đuợc.