Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (thượng) [65a65b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 夏，四月，駕駐乂安。[65a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 Hạ, tứ nguyệt, giá trú Nghệ An.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 初八日，上至𢒎來江。[65a*1*8]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Sơ bát nhật, thượng chí Phi Lai giang.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 上見皇太后乘船，有太子隨侍，上馳輕舟而至，更服登舟，還天派行殿。[65a*1*16]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Thượng kiến Hoàng thái hậu thừa thuyền, hữu thái tử tùy thị, thượng trì khinh chu nhi chí, cánh phục đăng chu, hoàn Thiên Phái hành điện.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 占主茶全以憂悖成疾，至是死。[65a*3*5]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Chiêm chủ Trà Toàn dĩ ưu bội thành tật, chí thị tử.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 斬其首，焚其尺投于江，載其首以行，又於船頭樹帛旗，題曰：「占城元惡茶全之首」，使天下知之。[65a*3*17]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Trảm kì thủ, phần kì xích đầu vu giang, tải kì thủ dĩ hành, hựu ư thuyền đầu thụ bạch kì, đề viết: “Chiêm Thành nguyên ác Trà Toàn chi thủ”, sử thiên hạ tri chi.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 十一日，駕至土瓦行殿，上御于千秋船，既而先于珥河之津，皇太子隨侍，扈從諸船纔數艘。[65a*5*15]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Thập nhất nhật, giá chí Thổ Ngõa hành điện, thượng ngự vu Thiên Thu thuyền, ký nhi tiên vu Nhĩ Hà chi tân, Hoàng thái tử tùy thị, hộ tòng chư thuyền tài sổ sưu.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 上艤舟良久，𭛁砲六響，俟千秋船至，上乃還宫。[65a*7*12]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Thượng nghĩ chu lương cửu, phát pháo lục hưởng, sĩ Thiên Thu thuyền chí, thượng nãi hoàn cung.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 二十二日，献俘于太廟。[65a*8*11]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Nhị thập nhị nhật, hiến phù vu Thái miếu.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 以所得占主茶全首及俘獲賊馘訊醜吿籃京。[65a*9*2]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Dĩ sở đắc Chiêm chủ Trà Toàn thủ cập phù hoạch tặc hức tấn sửu cáo Lam Kinh.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 五月，初一日，行駕捷禮。[65b*1*1]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Ngũ nguyệt, sơ nhất nhật, hành giá tiệp lễ.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 群臣黎念等進駕捷表。[65b*1*10]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Quần thần Lê Niệm đẳng tiến giá tiệp biểu.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 六月，以占城地置為廣南承宣及升華衛。[65b*2*1]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Lục nguyệt, dĩ Chiêm Thành địa trí vi Quảng Nam Thừa tuyên cập Thăng Hoa vệ.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 置十二承宣按察及置廣南三司。[65b*2*17]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Trí thập nhị thừa tuyên Án sát cập trí Quảng Nam tam ti.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 秋，七月，定頒降版圖書契體式。[65b*3*12]

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Thu, thất nguyệt, định ban giáng bản đồ thư khế thể thức.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 日其以本年正月初十日為水。[65b*4*6]

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Nhật kì dĩ bản niên chính nguyệt sơ thập nhật vi thủy.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 始後或未奉行，准為失格，從户部尚書兼太子太保黎景徽之奏也。[65b*4*18]

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Thủy hậu hoặc vị phụng hành, chuẩn vi thất cách, tòng Hộ bộ thượng thư kiêm Thái tử thái bảo Lê Cảnh Huy chi tấu dã.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 宣准詞體式。[65b*6*6]

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Tuyên chuẩn từ thể thức.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 十日，遣太保户部尚書兼太子太保黎景徽賫金󰀋立皇弟五子鑌為建王。[65b*6*11]

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Thập nhật, khiển Thái bảo Hộ bộ thượng thư kiêm Thái tử thái bảo Lê Cảnh Huy tê kim sách lập Hoàng đệ ngũ tử Tân vi Kiến Vương.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 八月，定提刑職掌。提刑御史朝參立班必如該道御史。[65b*8*4]

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Bát nguyệt, định Đề hình chức chưởng. Đề hình ngự sử triều tham lập ban tất như cai đạo Ngự sử.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 若提察刑部、 大理寺，檢諸五刑獄 …… [65b*9*7]

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Nhược đề sát Hình bộ, Đại lí tự, kiểm chư Ngũ hình ngục …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 [65a] Mùa hạ, tháng 4, vua dừng lại ở Nghệ An.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Ngày mồng 8, vua đến sông Phi Lai¹. Vua thấy Hoàng thái hậu ngồi thuyền, có thái tử theo hầu, vội đi thuyền nhẹ đến, thay áo, lên thuyền rồi về hành điện ở Thiên Phái. Chúa Chiêm Trà Toàn vì lo lắng thành bệnh, đến đây thì chết. Sai chém lấy đầu Toàn, đốt xác ném xuống sông, chở đầu hắn đi, lại cắm lá cờ trắng ở đầu thuyền, đề mấy chữ rằng: “Đầu của tên đầu sỏ tội ác Trà Toàn nước Chiêm Thành” để cho thiên hạ đều biết.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Ngày 11, đại giá về hành điện ở Thổ Ngõa, vua ngự trên thuyền Thiên thu², sau đó vua đi trước về bến Nhị Hà, Hoàng thái tử theo hầu, các thuyên hộ tống chỉ có mấy chiếc. Vua dừng thuyền lại hồi lâu, bắn 6 phát súng, đợi thuyền Thiên thu tới, vua mới về cung.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Ngày 22, dâng tù ở Thái miếu. Đem thủ cấp của chúa Chiêm Thành là Trà Toàn và tai giặc bắt được tấu cáo ở Lam Kinh.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 [65b] Tháng 5, ngày mồng 1, làm lễ mừng thắng trận. Các quan là bọn Lê Niệm dâng biểu mừng thắng trận.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Tháng 6, lấy đất Chiêm Thành đặt làm thừa tuyên Quảng Nam và vệ Thăng Hoa.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Đặc chức Án sát sứ ở 12 thừa tuyên và đặt 3 ty ở Quảng Nam.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Mùa thu, tháng 7, định lệ ban xuống thể thức bản đồ, văn khế. Ngày thi hành bắt đầu từ mồng 10 tháng giêng năm nay. Sau ngày ấy mà ai chưa tuân theo thì cho là không hợp lệ, đó là theo lời tâu của Hộ bộ thượng thư kiêm thái tử thái bảo Lê Cảnh Huy.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Ban bố thể thức văn khế đã được chuẩn y.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Ngày mồng 10, sai Thái bảo Hộ bộ thượng thư kiêm thái tử thái bảo Lê Cảnh Huy mang kim sách lập hoàng tử thứ 5 là Tân làm Kiến Vương.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Tháng 8, định chức trách của quan Đề hình³.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Các Đề hình ngự sử khi đứng trong ban triều tham phải như Ngự sử của các đạo. Còn việc soát xét Hình bộ và Đại lý tự, việc kiểm tra hình án của Ngũ hình …

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 ^⇡ 1 Sông Phi Lai: sông ở xã Phi Lai, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 ^⇡ 2 Thuyền Thiên thu: là thuyền của Hoàng thái hậu.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 ^⇡ 3 Đề hình: là chức quan soát xét việc xử án có đúng hay sai.