Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (thượng) [66a66b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 如順天、 大寶事例，非是新設。[66a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … như Thuận Thiên, Đại Bảo sự lệ, phi thị tân thiết.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 刑部尚書以下及大理寺并獄官不法，出入人罪，量宜糾劾。[66a*1*12]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Hình bộ thượng thư dĩ hạ cập Đại lí tự tịnh ngục quan bất pháp, xuất nhập nhân tội, lượng nghi củ hặc.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 罪人寃枉，亦宜伸雪。[66a*2*16]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Tội nhân oan uổng, diệc nghi thân tuyết.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 錦衣衛詔獄及殿前司獄，儻有枉屈惨害宜奏聞，日日親至檢問。[66a*3*5]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Cẩm y vệ chiếu ngục cập Điện tiền ti ngục, thảng hữu uổng khuất thảm hại nghi tấu văn, nhật nhật thân chí kiểm vấn.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 九月，勑旨：「 係原有官奴婢等，人僞官僞吏土官拒敵出城，投拜吳父京母姦穴逆黨，及哀牢、狗玁、占城等項，一切係官奴婢，已補各色役，而中罪襁褓，變易姓名為民人及嫁娶别縣社，其生男女孫姪姓名，正身就州林院閲選。」[66a*4*11]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Cửu nguyệt, sắc chỉ: “Hệ nguyên hữu quan nô tì đẳng, nhân ngụy quan ngụy lại thổ quan cự địch xuất thành, đầu bái Ngô phụ Kinh mẫu gian huyệt nghịch đảng, cập Ai Lao, Cẩu Hiểm, Chiêm Thành đẳng hạng, nhất thiết hệ quan nô tì, dĩ bổ các sắc dịch, nhi trúng tội cưỡng bảo, biến dị tính danh vi dân nhân cập giá thú biệt huyện xã, kì sinh nam nữ tôn điệt tính danh, chính thân tựu Châu Lâm viện duyệt tuyển”.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 二十六日，校定《皇朝官制》。[66a*9*3]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Nhị thập lục nhật, hiệu định Hoàng triều quan chế.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 上諭文武官員 [66a*9*13] 百姓等：「今之土宇版章，視之昔時大相逕庭，不得不躬制作之權，盡變通支道。[66b*1*1]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Thượng dụ văn võ quan viên bách tính đẳng: “Kim chi thổ vũ bản chương, thị chi tích thời đại tương kính đình, bất đắc bất cung chế tác chi quyền, tận biến thông chi đạo.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 内而軍衛之眾，則五府分掌之，機務之繁，則六部參綜之。[66b*2*12]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Nội nhi quân vệ chi chúng, tắc ngũ phủ phân chưởng chi, cơ vụ chi phồn, tắc lục bộ tham tống chi.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 禁兵守禦三司，以僃爪牙心膂。[66b*3*15]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Cấm binh thủ ngự tam ti, dĩ bị trảo nha tâm lữ.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 六科審駮百司，六寺承行庶務。[66b*4*8]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Lục khoa thẩm bác bách ti, lục tự thừa hành thứ vụ.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 通政使司以宣上德達下情。[66b*5*1]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Thông chính sứ ti dĩ tuyên thượng đức đạt hạ tình.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 御史憲察以糾官邪灼民隱。[66b*5*12]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Ngự sử hiến sát dĩ củ quan tà chước dân ẩn.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 外而十三承司與總兵方靣都司守禦，控制要衝，府州縣以親民，堡所䦕以僃御，聯常事體，且相維持。[66b*6*4]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Ngoại nhi thập tam thừa ti dữ tổng binh phương diện đô ti thủ ngự, khống chế yếu xung, phủ châu huyện dĩ thân dân, bảo sở quan dĩ bị ngự, liễn thường sự thể, thả tương duy trì.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 故徵𭛁督府事也，體統必䦕兵部，出納户部職也幇支必與户科。[66b*8*5]

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Cố trưng phát đốc phủ sự dã, thể thống tất quan Binh bộ, xuất nạp Hộ bộ chức dã, bang chi tất dữ Hộ khoa.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 吏部銓敘非才，吏科得 …… [66b*9*11]

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Lại bộ thuyên tự phi tài, Lại khoa đắc …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 … [66a] là theo quy định của các năm Thuận Thiên và Đại Bảo, không phải là mới đặt. Từ Hình bộ thượng thư trở xuống, tới Đại lý tự và các ngục quan, người nào tha tội hay buộc tội cho người không đúng luật pháp thì phải tâu hặc. Người có tội oan uổng cũng phải xét lại và minh oan cho họ. Vệ Cẩm y xét kiện và ty Điện tiền xét án, nếu có trường hợp nào oan khuất, thê thảm thì phải tâu lên, hằng ngày phải thân hành tới xét hỏi.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Thánh 9, ra sắc chỉ rằng:

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Những người nguyên nô tỳ của nhà nước, những quan lại ngụy, thổ quan chống đối mà ra thành đầu hàng, những kẻ cha là người Ngô mẹ là người Việt, bọn gian ác phản nghịch, và người Ai Lao, Cẩu Hiểm, Chiêm Thành hết thảy là nô tỳ của nhà nước, đã bổ đi làm các loại công việc mà phải tội, con cái còn bé thay đổi họ tên làm dân thường và lấy vợ lấy chồng ở các huyện xã khác, thì con trai, con gái, cháu ruột, cháu gọi bằng chú bác của bọn ấy, họ tên là gì, chính bản thân phải tới Châu Lâm viện để duyệt tuyển.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Ngày 26, hiệu định Hoàng triều quan chế¹ [66b] trăm họ rằng:

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 “Đất đai bờ cõi ngày nay so với trước kia khác nhau nhiều lắm, không thể không thân hành nắm quyền chế tác, làm trọn đạo biến thông.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Ở trong, quân vệ đông đúc thì năm phủ chia nhau nắm giữ, việc công bề bộn thì sáu bộ bàn nhau mà làm. Cấm binh coi giữ ba ty² để làm vuốt nanh, tim óc. Sáu khoa để xét bác trăm ty, sáu tự để thừa hành mọi việc. Thông chính sứ ty để tuyên đức hóa của vua và đề bạt nguyện vọng của dân. Ngự sử án sát để hặc tâu các quan làm bậy, soi xét ẩn khuất cho dân.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Bên ngoài thì mười ba thừa ty cùng tổng binh coi giữ địa phương, đô ty thủ ngự thì chống giữ các nơi xung yếu, phủ, châu, huyện là để gần dân; bảo, sở, quan là để chống giặc; tất cả đều liên quan với nhau, ràng buộc lẫn nhau.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Do đó, gọi lính, lấy quân, là việc của đốc phủ mà Binh bộ phải nắm chung; chi ra, thu vào là chức của Hộ bộ mà Hộ khoa phải giúp đỡ. Lại bộ thăng bổ lầm người thì Lại khoa được phép …

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 ^⇡ 1 Hoàng triều quan chế: nghĩa là quan chế của triều vua đang trị vì (đây là triều Lê).

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 ^⇡ 2 Ba ty: tức là Điện tiền, Hiệu lực, Thần võ, là tổ chức quân sự.