Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (thượng) [6a6b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 黎列男黎貫之，黎秘男黎文老等以下至黎練男黎紀。[6a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … Lê Liệt nam Lê Quán Chi, Lê Bí nam Lê Văn Lão đẳng dĩ hạ chí Lê Luyện nam Lê Ký.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 無賜國姓則自阮熾男阮師回至黎多美男黎弄。[6a*2*3]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Vô tứ quốc tính tắc tự Nguyễn Xí nam Nguyễn Sư Hồi chí Lê Đa Mĩ nam Lê Lộng.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 薨殁有賜國姓則自黎問男黎悶，黎盃男黎舉¹ 至黎汝𢮪男黎文良。無賜國姓則自黎准男黎文鉄至黎鉄男黎文麟。[6a*3*3]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Hoăng một hữu tứ quốc tính tắc tự Lê Vấn nam Lê Muộn, Lê Bôi nam Lê Dư, chí Lê Nhữ Soạn nam Lê Văn Lương. Vô tứ quốc tính tắc tự Lê Chuẩn nam Lê Văn Thiết chí Lê Thiết nam Lê Văn Lân.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 及熾等上奏，帝諭曰：「覧奏具悉有云望乞許黎醯、黎受、杜秘、黎昂等如功臣薨殁，例此言猶可辨。延寧年間，杜秘、黎醯位居絶席，任仲秉鈎；黎昂、黎受身提禁旅寄以安危，固宜肅清乱賊變危為安，可也，反駢首鷄於甕中，漏長 [6a*5*10] 鯨於網外。[6b*1*1]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Cập Xí đẳng thượng tấu, đế dụ viết: “Lãm tấu cụ tất, hữu vân vọng khất hứa Lê Ê, Lê Thụ, Đỗ Bí, Lê Ngang đẳng như công thần hoăng một, lệ thử ngôn do khả biện. Diên Ninh niên gian, Đỗ Bí, Lê Ê vị cư tuyệt tịch, nhiệm trọng bỉnh câu; Lê Ngang, Lê Thụ thân đề cấm lữ, ký dĩ an nguy, cố nghi túc thanh loạn tặc, biến nguy vi an, khả dã, phản biền thủ kê ư ủng trung, lậu trường kình ư võng ngoại.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 至後謀事不密，肆屍路傍。[6b*1*5]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Chí hậu mưu sự bất mật, tứ thi lộ bàng.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 此秘、昂等罪之中又别加一罪也，趙盾弑君何異哉，安得並於中功臣薨殁乎？」二十四日，招魂塟仁宗于永陵之右曰𥡆²陵。[6b*1*15]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Thử Bí, Ngang đẳng tội chi trung hựu biệt gia nhất tội dã, Triệu Thuẫn thí quân hà dị tai, an đắc tịnh ư trung công thần hoăng một hồ?” Nhị thập tứ nhật, chiêu hồn táng Nhân Tông vu Vĩnh Lăng chi hữu viết Mục Lăng.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 仍命中書省守中書令知三舘事仍知𭓇生御前二局，輕車尉䏓直、中書省中書令侍郎入侍經筵兼管近侍祗候各局上騎都尉阮伯驥同撰𥡆陵碑。[6b*4*6]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Nhưng mệnh Trung thư sảnh thủ Trung thư lệnh tri tam quán sự nhưng tri học sinh ngự tiền nhị cục Khinh xa úy Nguyễn Trực, Trung thư sảnh Trung thư lệnh thị lang Nhập thị kinh diên kiêm quản cận thị chi hậu các cục thượng kị đô úy Nguyễn Bá Ký đồng soạn Mục Lăng bi.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 二十七日，旨揮刑官今後對訟每月二³次呈次，永為定制。[6b*7*7]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Nhị thập thất nhật, chỉ huy hình quan: Kim hậu đối tụng mỗi nguyệt nhị⁴ thứ trình thứ, vĩnh vi định chế.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 十二月，命太傅黎列、太傅黎榴、太保黎凌領諸兵分道擊琴。[6b*8*11]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Thập nhị nguyệt, mệnh Thái phó Lê Liệt, Thái phó Lê Lựu, Thái bảo Lê Lăng lĩnh chư binh phân đạo kích Cầm.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 選簿補 …… [6b*9*16]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Tuyển bạ bổ …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 … [6a] Lê Liệt, Lê Văn Lão con trai của Lê Bí trở xuống đến Lê Ký con trai của Lê Luyện. Loại chưa được ban quốc tính thì từ Nguyễn Sư Hồi con trai của Nguyễn Xí, đến Lê Lộng con trai của Lê Đa Mỹ. Loại đã chết, được ban quốc tính thì từ Lê Muộn con trai Lê Vấn, Lê Dư con trai Lê Bôi, cho đến Lê Văn Lương con trai Lê Nhữ Soạn, chưa được ban quốc tính thì từ Lê Văn Thiết con trai Lê Chuẩn, đến Lê Văn Lân con trai Lê Thiết.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Đến khi bọn Xí dâng tờ tâu lên, vua dụ rằng:

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 “Đã xem hết tờ tâu, trong ấy có xin cho bọn Lê Ê, Lê Thụ, Đỗ Bí, Lê Ngang theo như lệ công thần đã mất, nhưng câu ấy còn có thể bẻ lại được, là vì khoảng năm Diên Ninh, Đỗ Bí, Lê Ê ở chức cao nhất vào hàng tể thần; Lê Ngang, Lê Thụ tay cầm cấm quân, giữ việc an nguy, đáng lẽ phải dẹp yên giặc loạn, chuyển nguy thành an mới phải, thế mà chỉ biết sắp gà vào trong nồi mà để [6b] cá kình lọt ra ngoài lưới. Đến sau mưu việc không kín, đến nỗi phải phơi thây ở bên đường¹. Đó lại thêm một tội khác trong các tội của bọn Bí, Ngang, có khác gì tội giết vua của Triệu Thuẫn ngày xưa², sao được để cùng với những công thần đã mất?”.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Ngày 24, làm lễ chiêu hồn, chôn Nhân Tông ở bên hữu Vĩnh Lăng gọi là Mục Lăng³.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Lại sai Trung thư sảnh thủ Trung thư lệnh tri tam quán sự nhưng tri học sinh ngự tiền nhị cục khinh xa úy Nguyễn Trực và Trung thư sảnh Trung thư lệnh thị lang nhập thị kinh diên kiêm quản cận thị chi hậu các cục thượng kỵ đô úy Nguyễn Bá Ký cùng soạn bài văn bia ở Mục Lăng⁴.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Ngày 27, ra sắc chỉ cho hình quan rằng: Từ nay về sau, xét việc kiện tụng, phải mỗi tháng ba lần trình lên để quyết định, coi đó là định chế lâu dài.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Tháng 12, sai Thái phó Lê Liệt, Thái phó Lê Lựu, thái bảo Lê Lăng dẫn các quân chia đường đi đánh họ Cầm⁵.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Tuyển đinh tráng có tên trong sổ bổ vào …

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 ^⇡ 1 Bọn Lê Bí, Lê Ê, Lê Thụ bàn mưu giết hại Nghi Dân bị bại lộ, tất cả đều bị chém.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 ^⇡ 2 Triệu Thuẫn là khách khanh nước Tấn đời Xuân Thu ở Trung Quốc. Vua nước Tấn là Linh Công định hại Thuẫn, Thuẫn bỏ trốn. Sau Triệu Xuyên giết Linh Công, đón Thuẫn về phục chức. Tuy Thuẫn không giết vua, nhưng sử quan nước Tấn vẫn chép là Thuẫn giết vua, vì cho Thuẫn cùng một chí với Xuyên.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 ^⇡ 3 Nguyên bản in là Dương⁵ nhưng hẳn là có lầm từ chữ Mục. Toàn thư BK 12, 59a và 96b đều chép là Mục Lăng.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 ^⇡ 4 Nguyên văn là Dương⁶ Lăng, sửa là Mục Lăng. Toàn thư BK12, 98b cũng chép là Nguyễn Bá Kỳ soạn bài văn bia ở Mục Lăng.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 ^⇡ 5 Tức họ Lư Cầm, tù trưởng Bồn Man.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 ^⇡ 1 Nguyên văn là chữ 舉 Cử có lẽ in khắc nhầm thay vì 輿 Dư. Phần Dịch Quốc Ngữ là chữ Dư.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 ^{⇡ 2 ⇡ 5 ⇡ 6} Chữ trong nguyên văn có thể là chữ 𥡆 Mục (hiếm gặp, tham khảo hvdic), một dị thể của chữ 穆 Mục (thường gặp), và dạng tự của chữ 𥡆 Mục gần giống với 楊 Dương.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 ^{⇡ 3 ⇡ 4} Nguyên văn là chữ 二 nhị có lẽ in khắc nhầm thay vì 三 tam. Phần Dịch Quốc Ngữ là “mỗi tháng ba lần”.