Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (thượng) [70a70b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 不給勘命。今後凡有勑旨及大小諸例，該都使司府縣州諸衙門並出榜掛張，使百姓欽遵奉行。[70a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … bất cấp khám mệnh. Kim hậu phàm hữu sắc chỉ cập đại tiểu chư lệ, cai đô sứ ti phủ huyện châu chư nha môn tịnh xuất bảng quải trương, sử bách tính khâm tuân phụng hành”.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 閏九月，定衣服補子制度。上諭之曰：「 朝廷乃禮樂之地，衣服爲章彩之文，名分截然，詎宜爽越。[70a*3*1]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Nhuận cửu nguyệt, định y phục bổ tử chế độ. Thượng dụ chi viết: “Triều đình nãi lễ nhạc chi địa, y phục vi chương thái chi văn, danh phân tiệt nhiên, cự nghi sảng việt.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 故舜觀古人，以章施其五釆，禹惡衣服，而𦤶美乎黼冕。[70a*4*18]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Cố Thuấn quan cổ nhân, dĩ chương thí kì ngũ thái, Vũ ố y phục, nhi trí mĩ hồ phủ miện.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 舜 、禹聖人，不以衣服為末節，必於此乎存心，服世為人君，為人臣者，可不於此致謹乎？[70a*6*1]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Thuấn, Vũ thánh nhân, bất dĩ y phục vi mạt tiết, tất ư thử hồ tồn tâm, phục thế vi nhân quân, vi nhân thần giả, khả bất ư thử trí cẩn hồ?

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 我國家撫安區夏，󰏲古禮文，上下章服，文禽武獸，古有制矣。貴賤等儀，不可踰僣，𦾔有禁矣。[70a*7*15]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Ngã quốc gia phủ an khu hạ, kê cổ lễ văn, thượng hạ chương phục, văn cầm vũ thú, cổ hữu chế hĩ. Quý tiện đẳng nghi, bất khả du tiếm, cựu hữu cấm hĩ.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 夫何有僚莫辨，視國 [70a*9*12] 家制度爲虚文，庶民犯法，以紵絲織金為常服，尔官員百姓等其德朕言，文武職官章服胷背一循定制，百日之内，不衣制者，降級治罪。」[70b*1*1]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Phù hà hữu liêu mạc biện, thị quốc gia chế độ vi hư văn, thứ dân phạm pháp, dĩ trữ ti chức kim vi thường phục, nhĩ quan viên bách tính đẳng kì đức trẫm ngôn, văn vũ chức quan chương phục hung bối nhất tuần định chế, bách nhật chi nội, bất y chế giả, giáng cấp trị tội”.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 置輿人女丁。[70b*3*15]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Trí dư nhân nữ đinh.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 冬，十月，頒花樣補子畫圖，凣禽獸色物，公侯伯駙馬並畫一，文武正品畫一，從品畫二，風憲堂上官畫一，分司畫二。[70b*4*2]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Đông, thập nguyệt, ban hoa dạng bổ tử họa đồ, phàm cầm thú sắc vật, công hầu bá phò mã tịnh họa nhất, văn vũ chính phẩm họa nhất, tòng phẩm họa nhị, phong hiến đường thượng quan họa nhất, phân ti họa nhị.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 雲河山水花木等件，繁殺多少，隨意制作，不拘泥青黄亦白金碧緣等彩色，官樣從宜，繡造亦不心一槩，金緣如雲河如山水禽獸，用金線亦許。[70b*6*8]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Vân hà sơn thủy hoa mộc đẳng kiện, phồn sát đa thiểu, tùy ý chế tác, bất câu nệ thanh hoàng diệc bạch kim bích duyên đẳng thái sắc, quan dạng tòng nghi, tú tạo diệc bất tâm nhất khái, kim duyên như vân hà như sơn thủy cầm thú, dụng kim tuyến diệc hứa.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 改府縣州。[70b*9*7]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Cải phủ huyện châu.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 禁奏本不得糊塗 …… [70b*9*11]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Cấm tấu bản bất đắc hồ đồ …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 … [70a] không có cấp sắc mệnh. Từ nay về sau, khi có sắc chỉ hay các thể lệ lớn nhỏ, thì bộ, sứ ty và các nha môn phủ, huyện, châu đều phải viết ra bảng treo dán lên để dân chúng theo đó mà thi hành”.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Tháng 9 nhuận, định chế độ y phục và bổ tử¹ của các vua quan. Vua dụ rằng:

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 “Triều đình là nơi lễ nhạc, y phục là vẻ điểm tô, danh phận đã rạch ròi, không nên lấn lướt. Cho nên vua Thuấn xem người xưa mà dùng năm sắc vào triều phục, vua Vũ hay dùng y phục xấu nhưng triều phục lại rất hay. Vua Thuấn vua Vũ đều là thánh nhân, còn không coi y phục là tiểu tiết mà phải để tâm tới. Những người làm vua làm tôi đời sau lại không kính cẩn lo việc ấy hay sao?

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Nhà nước ta vỗ yên khắp cõi, theo lễ văn xưa. Triều phục người trên kẻ dưới, quan văn thêu chim, quan võ vẽ thú, từ xưa đã có chế độ rồi. Nghi thức kẻ quý người hèn, không được tiếm vượt, trước đây cũng đã ngăn cấm, cớ sao các quan không chịu phân biệt, coi [70b] chế độ của nhà nước là mớ hư văn? Dân chúng thì phạm pháp, đem tơ gai dệt kim tuyến may áo thường. Quan viên và dân chúng các ngươi phải nghe lời trẫm, triều phục các quan văn võ thế nào, trước ngực sau lưng thêu gì, phải theo đúng quy chế đã ban hành. Trong hạn trăm ngày, người nào không theo đúng quy chế sẽ phải giáng cấp, trị tội.”

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Đặt nữ đinh khiêng kiệu.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Mùa đông, tháng 10, ban ra bản vẽ các kiểu bổ tử, đều là các loài cầm thú. Công, hầu, bá và phò mã đều vẽ một loại con; các quan văn võ: phẩm chánh vẽ 1 loại con, phẩm tòng vẽ 2 loại con, ngự sử² và đường thượng quan³ vẽ 1 loại con, phân ty vẽ 2 con. Còn như các hình mây, nước, sông, núi, cây, hoa thì nhiều hay ít, phức tạp hay đơn giản đều thêu vẽ tuỳ ý, không phải câu nệ; các kiểu màu xanh, vàng, đỏ, trắng, biếc, lục, cho được tự chọn mà thêu, cũng không cần phải cứ là kim tuyến, còn như thêu hình mây, núi, sông, nước cầm thú mà dùng kim tuyến cũng cho.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Đổi lại phủ, huyện, châu.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Cấm bản tâu không được nói mập mờ.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 ^⇡ 1 Bổ tử: những hình cầm thú thêu vẽ tên triều phục của các quan phía trước ngực và sau lưng theo phẩm cấp của từng người.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 ^⇡ 2 Nguyên văn là “phong hiến”. Chỉ những quan ở Ngự sử đài.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 ^⇡ 3 Đường thượng quan: hay đường quan là quan chức cao cấp của triều đình.