Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (thượng) [8a8b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 憲宗。）（鏳，除更切。）其母乃阮德忠第二女。初年選入宮，拜充儀居永寧宮，後尊長樂皇太后。[8a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 Hiến Tông). (Trang, trừ cánh thiết). Kì mẫu nãi Nguyễn Đức Trung đệ nhị nữ. Sơ niên tuyển nhập cung, bái sung Nghi, cư Vĩnh Ninh cung, hậu tôn Trường Lạc hoàng thái hậu.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 冬十月，二十一日，勅諭太保黎凌。[8a*2*13]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Đông thập nguyệt, nhị thập nhất nhật, sắc dụ Thái bảo Lê Lăng.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 先是，帝既遣正掌阮耒賫銀兩賞賜黎凌，勅云：「尔其謹終于始，惟清惟公。」[8a*3*8]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Tiên thị, đế ký khiển Chính chưởng Nguyễn Lỗi tê ngân lượng thưởng tứ Lê Lăng, sắc vân: “Nhĩ kì cẩn chung vu thủy, duy thanh duy công”.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 至是又論¹云：「尔之氣岸大剛，色厲内荏。[8a*4*17]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Chí thị hựu luận² vân: “Nhĩ chi khí ngạn đại cương, sắc lệ nội nhẫm.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 是以，人有不足於已，即推之於杲下；人有不逆於已，即置之於膝上，物論未諧非為此󰊹！」[8a*5*13]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Thị dĩ, nhân hữu bất túc ư dĩ, tức suy chi ư cảo hạ; nhân hữu bất nghịch ư dĩ, tức trí chi ư tất thượng, vật luận vị hài phi vi thử dư!”.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 帝諭都御史󰱑吳士連、汧仁壽曰：「我新服厥政，惟新厥德，乃循我聖祖神宗之舊典，而春首謁郊也。[8a*7*9]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Đế dụ Đô ngự sử đài Ngô Sĩ Liên, Nghiên Nhân Thọ viết: “Ngã tân phục quyết chính, duy tân quyết đức, nãi tuần ngã Thánh Tổ Thần Tông chi cựu điển, nhi xuân thủ yết giao dã.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 爾謂祖宗設郊，亦不足術！[8a*9*10]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Nhĩ vị tổ tông thiết, giao diệc bất túc thuật!

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 尔謂我國是古諸藩，是尔從死之道，無居之心。[8b*1*1]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Nhĩ vị ngã quốc thị cổ chư phiên, thị nhĩ tòng tử chi đạo, vô cư chi tâm.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 且厲德侯簒時，士連不為激揚風憲乎？寵遇隆矣！仁壽不爲賛畫帷幄乎？位任極矣！今厲德侯為我失國，尔不能以禄死，反去事吾，縱我不言，尔心不愧死乎？真賣國奸臣也！」[8b*1*19]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Thả Lệ Đức hầu soán thời, Sĩ Liên bất vi kích dương phong hiến hồ? Sủng ngộ long hĩ! Nhân Thọ bất vi tán hoạch duy ốc hồ? Vị nhiệm cực hĩ! Kim Lệ Đức hầu vị ngã thất quốc, nhĩ bất năng dĩ lộc tử, phản khứ sự ngô, túng ngã bất ngôn, nhĩ tâm bất quý tử hồ? Chân mại quốc gian thần dã!”.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 十一月，大赦天下，以前八月太子誕生故也。[8b*5*9]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Thập nhất nguyệt, đại xá thiên hạ, dĩ tiền bát nguyệt thái tử đản sinh cố dã.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 冬十二月，頒大誥各條，自府至州縣庄各一本：[8b*6*8] 禁属吏不得私開封簿牒，及不得支分執把將回家，并與外人傳抄。[8b*7*8]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Đông thập nhị nguyệt, ban đại cáo các điều, tự phủ chí châu huyện trang các nhất bản: Cấm thuộc lại bất đắc tư khai phong bạc điệp, cập bất đắc chi phân chấp bả tương hồi gia, tịnh dữ ngoại nhân truyền sao.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 以黎弄都督平章事；黎執中都督；鄭文灑都督參預朝政掌 …… [8b*8*15]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Dĩ Lê Lộng Đô đốc bình chương sự; Lê Chấp Trung Đô đốc; Trịnh Văn Sái Đô đốc tham dự triều chính chưởng …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 … [8a] Hiến Tông). Bà mẹ là con gái thứ hai của Nguyễn Đức Trung, năm trước tuyển vào làm Sung nghi ở cung Vĩnh Ninh, sau này được tôn làm Trường Lạc Hoàng thái hậu.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Mùa đông, tháng 10, ngày 21, có sắc dụ Thái bảo Lê Lăng.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Trước đó, vua đã sai Chánh chưởng Nguyễn Lỗi đem bạc lạng đến thưởng cho Lê Lăng và dụ rằng: “Ngươi nên thận trọng từ đầu đến cuối, phải thanh liêm công bằng”.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Đến đây lại dụ rằng:

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 “Tính khí của ngươi cứng rắn quá, ngoài mặt thì nghiêm khắc mà trong lòng thì yếu mềm. Vì thế, người nào mình không bằng lòng thì đẩy xuống đất đen, người nào chiều ý mình thì nâng niu trên gối, mọi người không ưa chẳng vì thế ư?”.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Vua dụ bảo Đô ngự sử đài là bọn Ngô Sĩ Liên và Nghiên Nhân Thọ rằng:

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 “Ta mới coi chính sự, sửa mới đức độ, tuân theo điển cũ của thánh tổ thần tông, nên mới tế giao vào đầu mùa xuân. Các ngươi lại bảo tổ tông tế giao cũng không đáng theo! [8b] Các ngươi bảo nước ta đời xưa là hàng phiên bang, thế là các ngươi theo đạo chết, mang lòng không vua. Vả lại, khi Lệ Đức hầu cướp ngôi, Ngô Sĩ Liên chẳng vì hắn trổ tài phong hiến¹ đó sao? Ưu đãi trọng lắm! Nhân Thọ không vì hắn trù hoạch nơi màn trướng đó ư? Ngôi chức cao lắm! Nay Lệ Đức hầu mất nước về tay ta, các ngươi không biết vì ăn lộc mà chết theo hắn lại đi thờ ta. Nếu không nói ra, trong lòng các ngươi không tự hổ thẹn mà chết ư? Thực là bọn gian thần bán nước!”.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Tháng 11, đại xá thiên hạ, vì tháng 8 mới rồi sinh Thái tử.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Mùa đông, tháng 12, ban các điều đại cáo, từ phủ đến các châu, huyện, trang, mỗi nơi 1 bản: Cấm các thuộc lại không được bóc trộm những điệp sớ dán kín, không được chia nhau cầm giữ mang về nhà, hoặc cho người ngoài truyền nhau sao chép.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Lấy Lê Lộng làm Đô đốc bình chương sự; Lê Chấp Trung làm Đô đốc, Trịnh Văn Sái làm Đô đốc tham dự triều chính chưởng …

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 ^⇡ 1 Phong hiến: là chức Ngự sử giữ việc đàn hặc.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 ^{⇡ 1 ⇡ 2} Có thể in khắc nhầm chữ 論 luận thay vì 諭 dụ. Phần Dịch Quốc ngữ dùng dụ.