Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (thượng) [9a9b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 殿前司；武覧爲翰林院直學士；翰林院學士阮廷美權禮儀院尚書。[9a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … điện tiền ti; Vũ Lãm vi Hàn lâm viện trực học sĩ; Hàn lâm viện học sĩ Nguyễn Đình Mỹ quyền Lễ nghi viện thượng thư.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 壬午三年（明天順六年）。[9a*3*1]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Nhâm Ngọ tam niên (Minh Thiên Thuận lục niên).

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 春正月，校定進表并拜牌儀註，從權禮儀院尚書阮廷美之奏也。[9a*3*11]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Xuân chính nguyệt, hiệu định tiến biểu tịnh bái bài nghi chú, tòng quyền Lễ nghi viện thượng thư Nguyễn Đình Mỹ chi tấu dã.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 改院兒爲應差。[9a*4*14]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Cải viện nhi vi ứng sai.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 二月，倍大酺錢數。[9a*5*2]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Nhị nguyệt, bội đại bô tiền sổ.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 十一日，明遣正使行人司行人劉秩來諭祭于仁宗。[9a*5*9]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Thập nhất nhật, Minh khiển chánh sứ Hành nhân ti hành nhân Lưu Trật lai dụ tế vu Nhân Tông.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 旨揮文武百官，中都，府，路，縣，軍民之家，某有吳人奴婢，不得校行通同客使。[9a*6*12]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Chỉ huy văn vũ bách quan, Trung Đô, phủ, lộ, huyện, quân dân chi gia, mỗ hữu ngô nhân nô tì, bất đắc hiệu hành thông đồng khách sứ.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 嚴禁拒斥銅錢。[9a*8*4]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Nghiêm cấm cự xích đồng tiền.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 三月，饒阮師回死罪。[9a*8*10]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Tam nguyệt, nhiêu Nguyễn Sư Hồi tử tội.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 帝諭在朝諸臣曰：「師回為有中興之功并父熾有 [9a*9*1] 大勳劳於開國之時，宜饒死罪。[9b*1*1]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Đế dụ tại triều chư thần viết: “Sư Hồi vị hữu trung hưng chi công tịnh phụ Xí hữu đại huân lao ư khai quốc chi thời, nghi nhiêu tử tội.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 若鄭裡等，爾朝臣共議之。」[9b*1*13]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Nhược Trịnh Lý đẳng, nhĩ triều thần cộng nghị chi”.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 勑諭左都督黎壽域曰：「夫此妖詩未必師回所撰也，疑似之間將可誣矣。[9b*2*4]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Sắc dụ Tả đô đốc Lê Thọ Vực viết: “Phù thử yêu thi vị tất Sư Hồi sở soạn dã, nghi tự chi gian tương khả vu hĩ.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 黎念、阮耒、鄭文灑之句疑其可也，壽域謂凶暴誠未至叛逆之指安可恠爲師回。[9b*3*14]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Lê Niệm, Nguyễn Lỗi, Trịnh Văn Sái chi câu nghi kì khả dã, Thọ Vực vị hung bạo, thành vị chí, phản nghịch chi chỉ, an khả quái vi Sư Hồi.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 如中絶命，自天夭之，尔可萌復仇之心乎？」[9b*5*7]

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Như trung tuyệt mệnh, tự thiên yêu chi, nhĩ khả manh phục cừu chi tâm hồ?”.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 是時，師回欲傾害黎念輩自作一詩棄之于道，使人流傳于轂輦之下。[9b*6*4]

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Thị thời, Sư Hồi dục khuynh hại Lê Niệm bối, tự tác nhất thi, khí chi vu đạo, sử nhân lưu truyền vu cốc liễn chi hạ.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 詩曰：[9b*7*12]

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Thi viết:

「人有二心尤可疑，[9b*7*14]

“Nhân hữu nhị tâm vưu khả nghi,

似來終竟好为非。[9b*8*2]

Tự lai chung cánh hiếu vi phi.

土邉有或真凶暴，[9b*8*9]

Thổ biên hữu hoặc chân hung bạo,

水在西傍社稷危。」[9b*8*16]

Thủy tại tây bàng xã tắc nguy”.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 （人有二心乃念字，黎念也。似來乃耒字，阮耒也。土邉有或乃域字，黎壽域也。水在西 …… [9b*9*4]

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 (Nhân hữu nhị tâm nãi niệm tự, Lê Niệm dã. Tự lai nãi lỗi tự, Nguyễn Lỗi dã. Thổ biên hữu hoặc nãi vực tự, Lê Thọ Vực dã. Thủy tại tây …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 … [9a] điện tiền ty; Vũ Lãm làm Hàn lâm viện trực học sĩ; Hàn lâm viện học sĩ Nguyễn Đình Mỹ làm quyền Lễ nghi viện thượng thư.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Nhâm Ngọ, [Quang Thuận] năm thứ 3 [1462], (Minh Thiên Thuận năm thứ 6). Mùa xuân, tháng giêng, hiệu định nghi chú lễ dâng biểu và lễ bái bài¹, theo lời tâu của quyền Lễ nghi viện thượng thư Nguyễn Đình Mỹ.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Đổi viện nhi² thành ứng sai.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Tháng 2, tăng 2 lần số tiền đại bô³.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Ngày 11, nhà Minh sai chánh sứ là Hành nhân ty hành nhân Lưu Trật sang tế Nhân Tông.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Ra lệnh chỉ cho các quan văn võ biết: Các nhà quân, dân ở các lộ, huyện, phủ Trung Đô, nhà nào có nô tỳ là người Ngô⁴, không được cho ra ngoài thông đồng với sứ nhà Minh.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Nghiêm cấm việc loại bỏ tiền đồng.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Tháng 3, tha tội chết cho Nguyễn Sư Hồi.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Vua dụ các quan trong triều rằng:

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 “Sư Hồi vì có công trung hưng cùng với cha là Xí có [9b] công lao lớn trong buổi khai quốc⁵, nên tha tội chết. Còn bọn Trịnh Lý thì triều thần các ngươi cùng bàn xử”.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Sắc dụ Tả đô đốc Lê Thọ Vực rằng:

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 “Bài thơ yêu ma đó chưa chắc là do Sư Hồi làm, trong chỗ còn ngờ cũng có thể vu oan được. Những câu về Lê Niệm, Nguyễn Lỗi, Trịnh Văn Sái thì có ngờ cho nó còn được, chứ Thọ Vực thì chỉ nói là hung bạo, thực ra chưa đến mức phản nghịch thì sao lại đổ cho Sư Hồi làm? Nếu nó đáng chết nữa, thì cũng là trời hại nó, sao nhà ngươi lại manh tâm báo thù nó?”.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Bấy giờ Sư Hồi muốn hại bọn Lê Niệm, làm một bài thơ vứt ra đường, khiến người lưu truyền đến tai vua. Bài thơ viết:

Nhân hữu nhị tâm vưu khả nghi,

Tự lai chung cánh hiếu vi phi.

Thổ biên hữu hoặc chân dung bạo,

Thủy tại tây bàng xã tắc nguy.

(Người có hai lòng rất đáng nghi,

Giống chữ “lai” đó thích vi phi⁶.

Bên “thổ” có “hoặc” thực hung bạo,

“Thủy” sát bên “tây” xã tắc nguy).

¶ 64 Leave a comment on paragraph 64 0 (Người (人) có hai (二) lòng (心) là chữ Niệm (念) tức là Lê Niệm. Giống chữ lai (來) là chữ lỗi (耒), tức Nguyễn Lỗi. Bên chữ thổ (土) có chữ hoặc (或) là chữ Vực (域) tức Lê Thọ Vực. Bộ thủy (水) ở cạnh chữ tây (西) …

¶ 65 Leave a comment on paragraph 65 0 ^⇡ 1 Lễ bái bài: tức là lễ bái vọng vào các dịp sinh nhật vua hoặc ngày chính đán.

¶ 66 Leave a comment on paragraph 66 0 ^⇡ 2 Viện nhi: ngưởi hầu hạ và sai phái trong các viện.

¶ 67 Leave a comment on paragraph 67 0 ^⇡ 3 Đại bô: tiệc cho thần dân vào các dịp lễ lớn.

¶ 68 Leave a comment on paragraph 68 0 ^⇡ 4 Ngô: danh từ để chỉ người Trung Quốc hồi ấy.

¶ 69 Leave a comment on paragraph 69 0 ^⇡ 5 Chỉ cuộc kháng chiến chống Minh thắng lợi lập ra nhà Lê.

¶ 70 Leave a comment on paragraph 70 0 ^⇡ 6 Vi phi: làm những điều phi pháp.