Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Kỷ Hậu Trần [BK9, 22a22b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 安。[22a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … An.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 帝幸化州，命臺官阮表充求封使，賫方物至乂安，張輔留之，表怒罵輔曰：「內圖改取之計，外揚仁義之師，既許立陳氏子孫，又設置郡縣，不惟掠取貨寶，抑且残害生民，真虐賊也。」輔大怒殺之。[22a*1*2]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Đế hạnh Hóa Châu, mệnh đài quan Nguyễn Biểu sung cầu phong sứ, tê phương vật chí Nghệ An, Trương Phụ lưu chi, Biểu nộ mạ Phụ viết: “Nội đồ cải thủ chi kế, ngoại dương nhân nghĩa chi sư, kí hứa lập Trần thị tử tôn, hữu thiết trí quận huyện, bất duy lược thủ hóa bảo, ức thả tàn hại sinh dân, chân ngược tặc dã”. Phụ đại nộ sát chi.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 六月，明張輔舆沐晟會諸將議攻取之計。[22a*5*4]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Lục nguyệt, Minh Trương Phụ dư Mộc Thạnh hội chư tướng nghị công thủ chi kế.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 晟曰：「化州山高海闊，未易圖也。」[22a*6*3]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Thạnh viết: “Hóa Châu sơn cao hải khoát, vị dịch đồ dã”.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 輔曰：「生我也是化州，作鬼也是化州，未平化州，我何面目見主上乎。」途發舟師，凡二十一日犯順化州城。[22a*6*15]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Phụ viết: “Sinh ngã dã thị Hóa Châu, tác quỷ dã thị Hóa Châu, vị bình Hóa Châu, ngã hà diện mục kiến chúa thượng hồ”. Đồ phát châu sư, phàm nhị thập nhất nhật phạm Thuận Hóa châu thành.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 秋，九月，明張輔等舆阮帥戰于蔡茄港，南北 [22a*9*1] 相持，鄧容伏兵象，夜襲輔營，容登輔船，欲生獲之，而不辨其人，輔急乘小船遁，明軍半潰， 燒毀舟船器械略盡。[22b*1*1]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Thu, cửu nguyệt, Minh Trương Phụ đẳng dư Nguyễn Súy chiến vu Thái Gia cảng, Nam Bắc tương trì, Đặng Dung phục binh tượng, dạ tập Phụ doanh, Dung đăng Phụ thuyền, dục sinh hoạch chi, nhi bất biện kì nhân, Phụ cấp thừa tiểu thuyền độn, Minh quân bán hội, thiêu hủy châu thuyền khí giới lược tận.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 帥等不同併力，輔見容軍少，復來與戰，容軍崩潰，自是竄伏山谷。[22b*3*7]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Súy đẳng bất đồng tính lực, Phụ kiến Dung quân thiếu, phục lai dữ chiến, Dung quân băng hội, tự thị thoán phục sơn cốc.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 史臣吳士連曰：蔡茄之戰，鄧容，阮帥以孤軍敗亡之餘，當悍將勍敵之賊，容夜襲賊營，驚走其帥，烧盡舟船器械，非信有將才，能如是乎。[22b**]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Thái Gia chi chiến, Đặng Dung, Nguyễn Súy dĩ cô quân bại vong chi dư, đương hãn tướng kình địch chi tặc, Dung dạ tập tặc doanh, kinh tẩu kì súy, thiêu tận châu thuyền khí giới, phi tín hữu tướng tài, năng như thị hồ.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 然終於敗亡，天也。雖敗亦榮，何則，容等義不與賊俱生，期於必滅，故能盡心竭力，左右 …… [22b**]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Nhiên chung ư bại vong, thiên dã. Tuy bại diệc vinh, hà tắc, Dung đẳng nghĩa bất dữ tặc câu sinh, kì ư tất diệt, cố năng tận tâm kiệt lực, tả hữu ……

Dịch Quốc Ngữ

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 … [22a] An.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Vua ngự đến Hóa Châu, sai đái quan Nguyễn Biểu làm sứ cầu phong, mang phương vật tới Nghệ An. Trương Phụ giữ Biểu lại, Biểu tức giận mắng Phụ rằng:

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 “Bên trong thì mưu kế đánh chiếm, bên ngoài thì rêu rao là quân nhân nghĩa. Đã hứa lập con cháu họ Trần, lại đặt thành quận huyện, không chỉ cướp bóc của cải châu báu, lại còn tàn hại sinh dân, thực là loài giặc dữ”.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Phụ nổi giận giết chết.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Tháng 6, Trương Phụ và Mộc Thạnh nhà Minh họp các tướng bàn kế đánh chiếm. Thạnh nói:

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 “Hóa Châu núi cao biển rộng, chưa dễ lấy được”. Phụ nói:

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 “Tôi sống được cũng là vì Hóa Châu, có làm ma cũng là vì Hóa Châu. Hóa Châu mà chưa dẹp được, tôi còn mặt mũi nào trông thấy chúa thượng nữa!”.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Bèn đem quân thủy đi, mất 21 ngày, đánh vào thành châu Thuận Hóa.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Mùa thu, tháng 9, bọn Trương Phụ nhà Minh đánh nhau với Nguyễn Súy ở kênh Sái Già¹. Quân Nam quân Bắc [22b] đương cầm cự nhau, Đặng Dung mai phục binh tượng, nửa đêm đánh úp doanh trại Phụ. Dung nhảy lên thuyền của Phụ, định bắt sống Phụ nhưng không nhận ra hắn. Phụ vội đi thuyền nhỏ trốn chạy. Quân Minh tan vỡ đến một nửa, thuyền bè, khí giới bị đốt phá gần hết. Bọn Súy không chịu hợp sức đánh. Phụ thấy quân của Dung ít, quay lại đánh. Quân của Dung tan chạy, từ đấy chỉ ẩn nấp trong núi hang.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Trận đánh ở Sái Già, Đặng Dung, Nguyễn Súy, đem tàn quân trơ trọi chống lại bọn giặc mạnh, quân tướng đều tinh nhuệ. Dung nửa đêm đánh úp doanh trại giặc làm cho tướng giặc sợ hãi chạy trốn, đốt hết thuyền bè, khí giới của chúng, không phải người thực sự có tài làm tướng, thì có làm được như thế hay không? Thế nhưng cuối cùng vẫn bại vong, đó là do trời. Tuy thất bại, cũng vẫn vinh quang, vì sao vậy?

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Bọn Dung vì nghĩa không thể cùng sống với giặc, phải tiêu diệt bọn chúng mới nghe, cho nên mới hết lòng, hết sức giúp đỡ …

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 ^⇡ 1 Sái Già: theo Minh sử và Minh sử kỷ sự của Cốc Ưng Thái chép về việc này, đều nói đánh ở sông Ái Tử, thì có lẽ Sái Già tức là chỗ này (lời chua của CMCB 12).