Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Kỷ Hậu Trần [BK9, 3a3b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 過海回清化。[3a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … quá hải hồi Thanh Hóa.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 二十三日，明人犯𤂬江。[3a*1*6]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Nhị thập tam nhật, Minh nhân phạm Lỗi Giang.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 胡軍不戰而潰。[3a*1*15]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Hồ quân bất chiến nhi hội.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 二十九日，明人犯典更海口。[3a*2*3]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Nhị thập cửu nhật, Minh nhân phạm Điển Canh hải khẩu.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 胡軍揭舟自潰。[3a*2*14]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Hồ quân yết chu tự hội.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 二胡?避深江，不果。[3a*3*2]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Nhị Hồ dục tị Thâm Giang, bất quả.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 魏栻請二胡焚身。[3a*3*10]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Ngụy Thức thỉnh nhị Hồ phàn thân.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 曰：「國以近亡，王者不死人手。」[3a*3*17]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Viết: “Quốc dĩ cận vong, vương giả bất tử nhân thủ”.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 季犛怒，斬之。[3a*4*10]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Quý Ly nộ, trảm chi.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 〇五月，五日，明人犯日南州，奇羅海口，阮大（阮大先事胡氏，後叛胡降于明，至是引明人來侵）獲右相國季貔及其子判中都阮𠧨。[3a*4*16]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 〇 Ngũ nguyệt, ngũ nhật, Minh nhân phạm Nhật Nam châu, Kì La hải khẩu, Nguyễn Đại (Nguyễn Đại tiên sự Hồ thị, hậu phản Hồ hàng vu Minh, chí thị dẫn Minh nhân lai xâm) hoạch Hữu tướng quốc Quý Tì cập kì tử Phán trung đô Nguyễn Cữu.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 十一日，明人犯永寧。[3a*7*4]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Thập nhất nhật, Minh nhân phạm Vĩnh Ninh.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 衛軍王柴胡等七人獲季犛於止止灘。[3a*7*12]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Vệ quân Vương Sài Hồ đẳng thất nhân hoạch Quý Ly ư Chỉ Chỉ than.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 交州右衛軍季保等十人獲左相國澄於奇羅海口。[3a*8*9]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Giao Châu Hữu vệ quân Quý Bảo đẳng thập nhân hoạch Tả tướng quốc Trừng ư Kỳ La hải khẩu.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 十二日，莫邃下頭目 [3a*9*11] 阮如卿等獲漢倉及其太子芮於髙望山中。[3b*1*1]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Thập nhị nhật, Mạc Thúy hạ đầu mục Nguyễn Như Khanh đẳng hoạch Hán Thương cập kì Thái tử Nhuệ ư Cao Vọng sơn trung.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 胡杜、范六材、阮彦光、段󰲧（󰲧音蓬）皆被擒。[3b*1*18]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Hồ Đỗ, Phạm Lục Tài, Nguyễn Ngạn Quang, Đoàn Bồng (Bồng âm bồng) giai bị cầm.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 其餘陳日昭、阮飛卿、阮謹、杜满並以先降。[3b*2*17]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Kì dư Trần Nhật Chiêu, Nguyễn Phi Khanh, Nguyễn Cẩn, Đỗ Mãn tịnh dĩ tiên hàng.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 惟行遣右參知政事吳免、直長喬表赴水死。[3b*3*13]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Duy Hành khiển hữu tham tri chính sự Ngô Miễn, trực trường Kiều Biểu phó thủy tử.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 免之死也其妻阮氏仰天嘆曰：「吾夫事主，一生受禄，今而死節，是得所也。[3b*4*12]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Miễn chi tử dã, kì thê Nguyễn thị ngưỡng thiên thán viết: “Ngô phu sự chủ, nhất sinh thụ lộc, kim nhi tử tiết, thị đắc sở dã.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 又何怨乎？妾若苟活，𡸈無所之，但夫道君恩，一時辜負，吾不忍也！寧相隨耳。」[3b*6*4]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Hựu hà oán hồ? Thiếp nhược câu hoạt, há vô sở chi, đản phu đạo quân ân, nhất thời cô phụ, ngô bất nhẫn dã! Ninh tương tùy nhĩ”.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 言訖，亦赴水死。[3b*7*15]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Ngôn hất, diệc phó thủy tử.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 史臣吳士連曰：吳免之妻阮氏非徒死義而 …… [3b*9*1]

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Ngô Miễn chi thê Nguyễn thị phi đồ tử nghĩa nhi …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 … [3a] vượt biển trở về Thanh Hóa.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Ngày 23, quân Minh đánh vào Lỗi Giang¹, quân Hồ không đánh mà tan.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Ngày 29, quân Minh đánh vào cửa biển Điển Canh², quân Hồ bỏ thuyền tự tan vỡ. Hai [cha con] họ Hồ định lánh đến Thâm Giang³ nhưng không thành. Ngụy Thức xin hai cha con họ Hồ tự thiêu. Ông nói:

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 “Nước đã sắp mất, bậc vương giả không chết bởi tay kẻ khác”.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Quý Ly giận, chém chết.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Tháng 5, ngày mồng 5, quân Minh đánh vào cửa biển Kỳ La⁴, châu Nhật Nam. Nguyễn Đại (Nguyễn Đại trước thờ họ Hồ, sau phản lại họ Hồ, đầu hàng quân Minh, đến đây dẫn người Minh sang xâm lược) bắt được Hữu tướng quốc Quý Tỳ và con ông là Phán trung đô Nguyễn Cữu⁵.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Ngày 11, quân Minh đánh vào Vĩnh Ninh⁶. Bọn vệ quân Vương Sài Hồ 7 người bắt được Quý Ly ở bãi Chỉ Chỉ; Giao Châu hữu vệ quân là bọn Quý Bảo 10 người bắt được Tả tướng quốc Trừng ở cửa biển Kỳ La.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Ngày 12, đầu mục bộ hạ của Mạc Thúy [3b] là bọn Nguyễn Như Khanh bắt được Hán Thương và thái tử Nhuế ở núi Cao Vọng⁷.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Bọn Hồ Đỗ, Phạm Lục Tài, Nguyễn Ngạn Quang, Đoàn Bồng đều bị bắt. Còn bọn Trần Nhật Chiêu, Nguyễn Phi Khanh, Nguyễn Cẩn, Đỗ Mãn đều đã đầu hàng từ trước.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Duy có Hành khiển tham tri chính sự Ngô Miễn, trực trưởng Kiều Biểu nhảy xuống nước chết. Khi Miễn chết, vợ là Nguyễn thị ngửa mặt lên trời than rằng:

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 “Chồng ta thờ chúa, một đời ăn lộc, ngày nay giữ tiết nghĩa mà chết, thế là chết xứng đáng, còn oán hận gì nữa? Nếu thiếp muốn sống cho qua ngày, chẳng lẽ lại không còn chỗ đến nữa hay sao? Nhưng đạo chồng, ơn vua, một chốc mà phụ bạc thì thiếp không nỡ nào! Chi bằng, xin theo nhau!”.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Nói xong, cũng nhảy xuống nước chết.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Vợ Ngô Miễn là Nguyễn thị, không những chỉ chết vì nghĩa mà …

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 ^⇡ 1 Lỗi Giang: một nhánh của sông Mã ở huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa, hạ lưu thông với sông Đại Lại.

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 ^⇡ 2 Điển Canh: sau là cửa Ghép hay cửa Mom thuộc huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa.

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 ^⇡ 3 Tức cửa sông Ngàn Sâu ở tỉnh Hà Tĩnh.

¶ 60 Leave a comment on paragraph 60 0 ^⇡ 4 Cửa Kỳ La: ở huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tỉnh.

¶ 61 Leave a comment on paragraph 61 0 ^⇡ 5 CMCB 11 chép là Vô Cửu.

¶ 62 Leave a comment on paragraph 62 0 ^⇡ 6 Vĩnh Ninh: tức là Vĩnh Lộc ở Thanh Hóa sau này, nơi có thành nhà Hồ.

¶ 63 Leave a comment on paragraph 63 0 ^⇡ 7 Núi Cao Vọng: ở huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh.