Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Kỷ Hậu Trần [BK9, 4a4b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 已，其言足為世勸。[4a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … dĩ, kì ngôn túc vi thế khuyến.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 故表而出之。[4a*1*8]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Cố biểu nhi xuất chi.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 初，二胡之到奇羅也，欲奔新平，民有父老拜謁曰：「此處名覊黎，上有天擒山，其兆不祥。[4a*2*1]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Sơ, nhị Hồ chi đáo Kì La dã, dục bôn Tân Bình, dân hữu phụ lão bái yết viết: “Thử xứ danh Ki Lê, thượng hữu Thiên Cầm sơn, kì triệu bất tường.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 願勿留。」[4a*3*16]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Nguyện vật lưu”.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 斬之。[4a*4*1]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Trảm chi.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 至是，果於此就縛。[4a*4*3]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Chí thị, quả ư thử tựu phược .

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 〇明人計所獲府州四十八，縣一百六十八，户三百一十二萬九千七百，象一百一十二，馬四百二十，牛三萬五千七百五十，船八天八百六十五。[4a*4*11]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 〇 Minh nhân kế sở hoạch phủ châu tứ thập bát, huyện nhất bách lục thập bát, hộ tam bách nhất thập nhị vạn cửu thiên thất bách, tượng nhất bách nhất thập nhị, mã tứ bách nhị thập, ngưu tam vạn ngũ thiên thất bách ngũ thập, thuyền bát thiên bát bách lục thập ngũ.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 〇初，黃晦卿受命治升華。[4a*7*13]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 〇 Sơ, Hoàng Hối Khanh thụ mệnh trị Thăng Hoa.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 到郡時，以土官大知州鄧悉、范世矜為腹心。[4a*8*4]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Đáo quận thời, dĩ thổ quan đại tri châu Đặng Tất, Phạm Thế Căng vi phúc tâm.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 悉與左州判阮嚕素以功相忌。[4a*9*3]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Tất dữ Tả châu phán Nguyễn Rổ tố dĩ công tương kị.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 會二胡西 [4a*9*15] 行，為明人所逼，書報晦卿，取遷民三之一併土軍，史嚕領之，為勤王，以勑封古壘縣上侯制摩奴難為升華郡王，以撫占城之眾。[4b*1*1]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Hội nhị Hồ tây hành, vi Minh nhân sở bức, thư báo Hối Khanh, thủ thiên dân tam chi nhất tính thổ quân, sử Rỗ lĩnh chi, vi Cần Vương, dĩ sắc phong Cổ Lũy huyện Thượng hầu Chế Ma Nô Đà Nan vi Thăng Hoa Quận vương, dĩ phủ Chiêm Thành chi chúng.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 晦卿皆隐，不以示眾。[4b*3*15]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Hối Khanh giai ẩn, bất dĩ thị chúng.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 及占城舉兵，欲𠬧故地，遷民驚散。[4b*4*5]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Cập Chiêm Thành cử binh, dục thu cố địa, thiên dân kinh tán.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 晦卿等回化州，獨摩奴㐌難與占城相拒，勢孤力屈，為占人所殺。[4b*4*18]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Hối Khanh đẳng hồi Hóa Châu, độc Ma Nô Đà Nan dữ Chiêm Thành tương cự, thế cô lực khuất, vi Chiêm nhân sở sát.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 晦卿先於義州約眾盟誓。[4b*6*7]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Hối Khanh tiên ư Nghĩa Châu ước chúng minh thệ.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 嚕知悉與晦卿有異圖，嚕不預盟。[4b*6*17]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Rỗ tri Tất dữ Hối Khanh hữu dị đồ, Rỗ bất dự minh.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 晦卿之回化州也，嚕領迁民陸行差遲。[4b*7*12]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Hối Khanh chi hồi Hóa Châu dã, Rỗ lĩnh thiên dân lục hành sai trì.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 悉水行先至。[4b*8*9]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Tất thủy hành tiên chí.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 順化路鎮撫使阮豐拒之不納。[4b*8*14]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Thuận Hóa lộ Trấn phủ sử Nguyễn Phong cự chi bất nạp.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 悉力戰，殺豐，遂入城，又與嚕 …… [4b*9*8]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Tất lực chiến, sát Phong, toại nhập thành, hựu dữ Rỗ …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 … [4a] thôi, câu nói cũng đủ làm lời khuyên cho đời, nên chép ra đây để nêu gương.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Trước hai [cha con] họ Hồ đến Kỳ La là định chạy vào Tân Bình. Dân ở đó, có một phụ lão ra bái yết thưa rằng:

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 “Xứ này tên là Ky Lê¹, trên có núi Thiên Cầm là điều không lành. Xin chớ lưu lại”.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 [Quý Ly] liền chém người ấy. Đến đây, quả nhiên bị bắt trói ở chỗ ấy.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Người Minh thống kê những thứ đã thu được: 48 phủ, châu, 168 huyện, 3.129.500 hộ, 112 con voi, 420 con ngựa, 35.750 con trâu bò, 8.865 chiếc thuyền.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Trước đây, Hoàng Hối Khanh nhân lệnh cai trị Thăng Hoa. Khi đến quận, dùng thổ quan là Đặng Tất và Phạm Thế Căng làm tâm phúc. Tất cùng Tả châu phán Nguyễn Rỗ vốn ghen ghét nhau vì công trạng. Gặp khi hai họ Hồ chạy về phía tây, [4b] bị quân Minh đánh gấp, viết thư báo Hối Khanh lấy một phần ba số dân di cư khi trước, gộp với quân lính địa phương giao cho Rỗ chỉ huy để làm quân cần vương, lại sắc phong cho Cổ Lũy huyện thượng hầu Chế Ma Nô Đà Nan làm Thăng Hoa quận vương để vỗ yên dân Chiêm Thành. Hối Khanh đều giấu đi không cho mọi người biết.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Đến khi Chiêm Thành cất quân định thu lại đất cũ, dân di cư sợ chạy tan cả, bọn Hối Khanh trở về Hóa Châu, chỉ một mình Ma Nô Đà Nan chống nhau với Chiêm Thành, thế cô sức núng, bị người Chiêm giết chết. Hối Khanh trước đã thề bồi với dân Nghĩa Châu. Rỗ biết Tất và Hối Khanh có ý đồ khác nên không đi dự thề. Hối Khanh trở về Hóa Châu, thì Rỗ đưa dân di cư đi đường bộ đến chậm, Tất đi đường thủy đến trước, Trấn phủ sứ lộ Thuận Hóa là Nguyễn Phong ngăn không cho vào. Tất cố sức đánh, giết Phong, vào được thành, lại đánh nhau với Rỗ …

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 ^⇡ 1 Ky Lê 覊黎 là do chữ Kỳ La đọc chệch ra, có nghĩa là “trói họ Lê”, Thiên Cầm 天擒 có nghĩa là “trời bắt”. Thực ra nơi ấy tên là “Thiên Cầm” 天琴 nghĩa là “đàn trời”. Người phụ lão không muốn họ Hồ lưu lại, nên nhân thanh gần nhau mà nói chệch đi đánh lừa.