Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Kỷ Hậu Trần [BK9, 7a7b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 族，人鑑父子陳氏舊臣，所謂司惡相濟者也。[7a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … tộc, Nhân Giám phụ tử Trần thị cựu thần, sở vị ti ác tương tế giả dã.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 射之兄翁善被黨死，射不以介𢙇，又為敵愾，所謂徒知食禄死難之為義，而不知其人之不義也。[7a*2*1]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Xạ chi huynh Ông Thiện bị đảng tử, Xạ bất dĩ giới hoài, hựu vi địch khái, sở vị đồ tri thực lộc tử nan chi vi nghĩa, nhi bất tri kì nhân chi bất nghĩa dã.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 景琦為人，適己自便，窍取禄位，不死於簒奪之時，而死於䘮亡之日，不足稱也。[7a*4*4]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Cảnh Kỳ vi nhân, thích kỷ tự tiện, khiếu thủ lộc vị, bất tử ư soán đoạt chi thời, nhi tử ư tang vong chi nhật, bất túc xưng dã.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 他如吳免、阮令、喬表，本是宦官之臣，其死宜矣！嗚呼！楊䧺投閣，非不忠且義，而臣莽之罪難逃。[7a*5*17]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Tha như Ngô Miễn, Nguyễn Lệnh, Kiều Biểu, bản thị hoạn quan chi thần, kì tử nghi hĩ! Ô hô! Dương Hùng đầu các, phi bất trung thả nghĩa, nhi thần Mãng chi tội nan đào.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 召忽之死，不足以善其道，然反側于寧不惕然爲之寒心也哉！[7a*8*2]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Triệu Hốt chi tử, bất túc dĩ thiện kì đạo, nhiên phản trắc vu ninh bất thích nhiên vi chi hàn tâm dã tai!

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 史臣吳士連曰：昔夏徵舒弑陳靈公，中國不能討。[7b*1*1]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Tích Hạ Trưng Thư thích Trần Linh Công, trung quốc bất năng thảo.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 楚子入陳，殺而轘諸粟門，《春秋》與其討也。[7b*2*3]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Sở Tử nhập Trần, sát nhi hoàn chư túc môn, Xuân Thu dữ kì thảo dã.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 胡氏弑陳順宗而簒其國，陳沆、陳渴真諸人謀誅之而不能克，身死之。[7b*3*2]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Hồ thị thích Trần Thuận Tông nhi soán kì quốc, Trần Hàng, Trần Khát Chân chư nhân mưu tru chi nhi bất năng khắc, thân tử chi.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 後七、八年間，無有能再舉者，自謂國人無敢誰何，然乱臣賊子，人人得而誅之，而天討之，在天下不容一日捨也。[7b*4*12]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Hậu thất, bát niên gian, vô hữu năng tái cử giả, tự vị quốc nhân vô cảm thùy hà, nhiên loạn thần tặc tử, nhân nhân đắc nhi tru chi, nhi thiên thảo chi, tại thiên hạ bất dung nhất nhật xá dã.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 國人誅之不克，鄰國人誅之，可也。[7b*7*4]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Quốc nhân tru chi bất khắc, lân quốc nhân tru chi, khả dã.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 鄰國人誅之不克，夷狄誅之，可也。[7b*7*17]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Lân quốc nhân tru chi bất khắc, di địch tru chi, khả dã.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 故夫明人得以誅之也。[7b*8*13]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Cố phu Minh nhân đắc dĩ tru chi dã.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 至於假仁義，茶毒生灵，則是一殘 …… [7b*9*5]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Chí ư giả nhân nghĩa, trà độc sinh linh, tắc thị nhất tàn …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 … [7a] cha con Nhân Giám là bề tôi cũ của nhà Trần, thế là phường ác giúp nhau. Anh ruột của Xạ là Ông Thiện can tội đảng [mưu giết Quý Ly] bị chết, Xạ không chút đoái hoài, lại hăng hái đánh giặc cho Quý Ly. Thế là chỉ biết ăn lộc của ai chết vì người ấy là nghĩa mà không biết người ấy là kẻ bất nghĩa. Cảnh Kỳ là người chỉ lo thỏa mãn thân mình, kiếm chác lộc vị, không chết khi Quý Ly cướp ngôi mà chết lúc hắn bị bại vong thì không đáng khen. Còn như Ngô Miễn, Nguyễn Lệnh, Kiều Biểu vốn là kẻ hoạn quan, cái chết của bọn họ là điều nên lắm. Than ôi! Dương Hùng nhảy từ trên gác xuống¹ không phải là người trung nghĩa, nhưng khó tránh khỏi cái tội làm tôi cho Vương Mãng. Thiệu Hốt chết theo² không thể coi là phải đạo, thế nhưng những kẻ phản trắc há chẳng thấy thế mà phấp phỏng chột dạ hay sao?

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 [7b] Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Ngày xưa, Hạ Trưng Thư giết Trần Linh Công, người trong nước không đánh giết được. Sở Tử vào nước Trần, giết Trưng Thư rồi dùng xe xé xác ở cử thành, kinh Xuân Thu ca ngợi việc đánh giết đó.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Họ Hồ giết Trần Thuận Tông mà cướp lấy nước, những người như Trần Hãng, Trần Khát Chân mưu giết mà không được. Sau khi họ chết, trong khoảng 7, 8 năm, không còn ai có thể làm được việc ấy nữa. [Họ Hồ] tự cho là người trong nước không còn ai dám làm gì nữa. Nhưng bọn loạn thần tặc tử thì ai ai cũng có thể giết chết chúng được và trời cũng không một ngày nào tha trừng phạt chúng dưới gầm trời này! Người trong nước giết chúng không được thì người nước láng giềng có thể giết, người nước láng giềng giết không được thì người Di người Địch có thể giết. Vì thế người Minh mới có thể giết được chúng. Còn như [người Minh] giả nhân giả nghĩa, sát hại sinh linh thì chính là một bọn giặc tàn bạo.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 ^⇡ 1 Dương Hùng: làm đại phu nhà Hán, Vương Mãng cướp ngôi nhà Hán, Hùng theo Mãng. Sau vì liên quan việc Lưu Phần, sứ giả đến bắt, Dương Hùng nhảy từ gác Thiên Lộc xuống đất gần chết, được Mãng tha tội.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 ^⇡ 2 Thiệu Hốt: là bề tôi của công tử Tử Củ nước Tề, định đưa Tử Củ từ nước Lỗ về tranh ngôi với anh là Tiểu Bạch (Tề Hoàn Công). Sau Tử Củ bị giết, Thiệu Hốt chết theo.