Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tổ Cao Hoàng Đế [BK10, 13a13b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 事例，拘之則多行迯巤，及至蒐捕，轉爲盗賊之資。[13a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … sự lệ, câu chi tắc đa hành đào liệp, cập chí sưu bổ, chuyển vi đạo tặc chi tư.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 乞詔雲南終身充吏，轉入各衙門辨事。」[13a*2*2]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Khất chiếu Vân Nam chung thân sung lại, chuyển nhập các nha môn biện sự”.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 明帝從之。[13a*2*17]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Minh đế tòng chi.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 帝籍丁壮，繕噐械，嚴部伍，僃粮糗，直趨乂安道。[13a*3*3]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Đế tịch đinh tráng, thiện khí giới, nghiêm bộ ngũ, bị lương khứu, trực xu Nghệ An đạo.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 經葵州蒲獵山（一作蒲㨿處），遇明指揮同知師祐及土官茶麟州知府琴彭領眾五千邀，其前又有明將陳智、李安、方政、葵福引兵継至逼其後。[13a*4*4]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Kinh Quỳ Châu Bồ Lạp sơn (nhất tác Bồ Cứ xứ), ngộ Minh chỉ huy đồng tri Sư Hựu cập thổ quan Trà Lân châu Tri phủ Cầm Bành lĩnh chúng ngũ thiên yêu kì tiền, hựu hữu Minh tướng Trần Trí, Lý An, Phương Chính, Quỳ Phúc dẫn binh kế chí bức kì hậu.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 日将暮，帝乃於林間伏兵象。[13a*7*3]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Nhật tương mộ, Đế nãi ư lâm gian phục binh tượng.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 方政等至，縱兵擊之。[13a*7*14]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Phương Chính đẳng chí, túng binh kích chi.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 明人大潰，斬都司陳忠及士卒二千餘級，獲馬百餘疋。[13a*8*4]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Minh nhân đại hội, trảm Đô ti Trần Trung cập sĩ tốt nhị thiên dư cấp, hoạch mã bách dư sất.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 明眾退走。[13a*9*7]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Minh chúng thoái tẩu.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 明日，行至茶麟州鄭 [13a*9*11] 山庄，復遇師祐，又大破之，斬千户張本及士卒千餘人。[13b*1*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Minh nhật, hành chí Trà Lân châu Trịnh Sơn trang, phục ngộ Sư Hựu, hựu đại phá chi, trảm thiên hộ Trương Bản cập sĩ tốt thiên dư nhân.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 祐僅以身免。[13b*2*4]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Hựu cẩn dĩ thân miễn.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 帝引軍至木󰀋，陳智等躡至湛黄山，然以屢經敗衂，不敢深入，退保乂安城。[13b*2*9]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Đế dẫn quân chí Mộc sách, Trần Trí đẳng niếp chí Trạm Hoàng sơn, nhiên dĩ lũ kinh bại nục, bất cảm thâm nhập, thoái bảo Nghệ An thành.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 冬，十一月，帝使人招諭琴彭。[13b*4*1]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Đông, thập nhất nguyệt, Đế sử nhân chiêu dụ Cầm Bành.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 彭拒命，獨與千餘人立柵山嶺待援。[13b*4*12]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Bành cự mệnh, độc dữ thiên dư nhân lập sách sơn lĩnh đãi viện.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 帝以兵圍之。[13b*5*7]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Đế dĩ binh vi chi.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 十二月，明山壽使阮仕㱕黎臻以求和。[13b*5*12]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Thập nhị nguyệt, Minh Sơn Thọ sử Nguyễn Sĩ quy Lê Trăn dĩ cầu hòa.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 方政、山壽等至乂安，欲救琴彭而不感進，乃遣賫書乞觧圍。[13b*6*10]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Phương Chính, Sơn Thọ đẳng chí Nghệ An, dục cứu Cầm Bành nhi bất cảm tiến, nãi khiển tê thư khất giải vi.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 時琴彭堅守，經月不下，且聞援至。[13b*7*15]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Thời Cầm Bành kiên thủ, kinh nguyệt bất hạ, thả văn viện chí.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 帝召諸將謂曰：「琴彭困阨，政等當急救援，今乃逗遛必有怯意。[13b*8*10]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Đế triệu chư tướng vị viết: “Cầm Bành khốn ách, Chính đẳng đương cấp cứu viện, kim nãi đậu lưu, tất hữu khiếp ý.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 不如陽 …… [13b*9*16]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Bất như dương …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 … [13a] phép tắc đã quy định, nếu gò bó chúng thì phần nhiều đều bỏ trốn, đến khi lùng bắt thì chúng quay lại giúp đỡ giặc cướp. Xin xuống chiếu cho Vân Nam để những tên suốt đời làm lại thì chuyển cho làm việc ở các nha môn”.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Vua Minh nghe theo.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Vua chọn đinh tráng, sửa khí giới, rèn bộ ngũ, chứa sẳn lương khô, tiến thẳng vào Nghệ An.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Khi qua núi Bồ Lạp (có sách chép là xứ Bồ Cứ) thuộc châu Quỳ¹, thì gặp tên Chỉ huy đồng tri nhà Minh là Sư Hựu cùng viên thổ quan là Tri phủ châu Trà Lân Cầm Bành đem 5.000 quân đón ở phía trước, lại có các tướng Minh Trần Trí, Lý An, Phương Chính, Thái Phúc đem quân tiếp đến uy hiếp mặt sau.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Trời sắp tối, vua bèn phục sẵn binh tướng trong rừng. Bọn Phương Chính đến, vua tung quân ra đánh. Quân Minh tan vỡ lớn. Ta chém được Đô ty Trần Trung và hơn hai nghìn thủ cấp quân giặc, bắt được hơn một trăm cổ ngựa. Quân Minh tháo chạy.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Hôm sau, quân ta tiến đến trang Trịnh Sơn², châu Trà Lân³, [13b] gặp Sư Hựu ở đó, lại cả phá chúng, chém được thiên hộ Trương Bản và hơn nghìn quân giặc. Hựu chỉ chạy thoát thân mình. Vua dẫn quân đến sách Mộc. Bọn Trần Trí đuổi theo đến núi Trạm Hoàng, nhưng vì đã nhiều phen bị thua đau, không dám tiến sâu, lui về giữ thành Nghệ An.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Mùa đông, tháng 11, vua sai người chiêu dụ Cầm Bành. Bành cự tuyệt không theo, mình hắn cùng với hơn ngàn quân lên dựng rào lũy trên đỉnh núi để đón quân cứu viện. Vua đem quân tới bao vây.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Tháng 12, Sơn Thọ nhà Minh sai Nguyễn Sĩ đưa trả Lê Trăn để cầu hòa.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Bọn Phương Chính, Sơn Thọ đến Nghệ An, muốn cứu Cầm Bành nhưng không dám tiến quân, bèn sai người đem thư xin vua giải vây cho Bành.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Bấy giờ, Cầm Bành cố thủ, vây đã hơn một tháng chưa lấy được, lại nghe tin quân cứu viện tới. Vua gọi các tướng lên bảo rằng:

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 “Cầm Bành đang nguy khốn, bọn Chính đáng lẽ phải cấp tốc cứu viện, nay lại dùng dằng, hẳn là có ý lo sợ. Chi bằng ta …

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 ^⇡ 1 Bồ Lạp: là tên núi, cũng gọi là Bồ Cứ, Bồ Đằng, là một ngọn núi ở xã Châu Nga, huyện Quỳ Châu, tỉnh Nghệ An. Nhân dân địa phương thường gọi là Bù Đờn và phía đông bắc có một bản nhỏ gọi là Bản Liệp. Vùng này nay thuộc xã Châu Nga, huyện Quỳ Châu, tỉnh Nghệ An.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 ^⇡ 2 Trang Trịnh Sơn: là Kẻ Trịnh, nay thuộc xã Thạch Ngàn, huyện Con Cuông, cách thành Trà Lân (hay Trà Long) hơn 10 km.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 ^⇡ 3 Châu Trà Lân: hay Trà Long, là đất huyện Con Cuông, Tương Dương, tỉnh Nghệ An ngày nay, đời Trần là đất Mật Châu, đời Nguyễn gọi là phủ Tương Dương.