Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tổ Cao Hoàng Đế [BK10, 14a14b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 許和以觀其势，往迨經旬月，琴彭必成擒矣。」[14a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … hứa hòa dĩ quan kì thế, vãng đãi kinh tuần nguyệt, Cầm Bành tất thành cầm hĩ”.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 仍作書置筏中，順 [14a*1*18] 流而下。[14a*2*7]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Nhưng tác thư trí phiệt trung, thuận lưu nhi hạ.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 托言欲從其請回清化。[14a*2*10]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Thác ngôn dục tòng kì thỉnh hồi Thanh Hóa.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 反爲琴彭所遏，倘有矜憐，幸煩一介，暫來和觧，以通㱕路。[14a*3*1]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Phản vi Cầm Bành sở át, thoảng hữu căng lân, hạnh phiền nhất giới, tạm lai hòa giải, dĩ thông quy lộ.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 政等見書，遣陳德二池告琴彭，使之和觧，琴彭知援不至，開門出降，茶麟州平。[14a*4*5]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Chính đẳng kiến thư, khiển Trần Đức nhị trì cáo Cầm Bành, sử chi hòa giải, Cầm Bành tri viện bất chí, khai môn xuất hàng, Trà Lân châu bình.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 帝令軍中曰：「彭以降，秋毫勿犯，必赦其罪，不戮一人。」[14a*5*17]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Đế lệnh quân trung viết: “Bành dĩ hàng, thu hào vật phạm, tất xá kì tội, bất lục nhất nhân”.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 （後琴彭謀，反帝乃誅之。）[14a*7*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 (Hậu Cầm Bành mưu phản, đế nãi tru chi).

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 帝慰撫部，落勞賞酋長。[14a*7*10]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Đế úy phủ bộ lạc, lao thưởng tù trưởng.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 選丁壮部伍，得五千人，軍勢益振。[14a*8*1]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Tuyển đinh tráng bộ ngũ, đắc ngũ thiên nhân, quân thế ích chấn.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 明人文琴彭既降，乃復攻茶麟砦。[14a*8*14]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Minh nhân văn Cầm Bành ký hàng, nãi phục công Trà Lân trại.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 帝又攻破之。[14a*9*9]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Đế hựu công phá chi.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 帝欲攻乂安 [14a*9*14] 城而未知情勢。[14b*1*1]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Đế dục công Nghệ An thành nhi vị tri tình thế.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 會明帝𥘉立，使内官山壽以詭詞諭帝。[14b*1*7]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Hội Minh đế sơ lập, sử Nội quan Sơn Thọ dĩ ngụy từ dụ Đế.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 帝知其意曰：「敵使誑我，我因其敵間而用之，此其時也。」[14b*2*4]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Đế tri kì ý viết: “Địch sử cuống ngã, ngã nhân kì địch gian nhi dụng chi, thử kì thời dã”.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 遂復通徃來，覘其虚寳，以圖襲乂安。[14b*3*7]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Toại phục thông vãng lai, chiêm kì hư bảo, dĩ đồ tập Nghệ An.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 壽等知其計不行，又絶使信徃來。[14b*4*3]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Thọ đẳng tri kì kế bất hành, hựu tuyệt sứ tín vãng lai.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 於是，帝大整兵象，進圍乂安城。[14b*4*16]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Ư thị, Đế đại chỉnh binh tượng, tiến vi Nghệ An thành.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 軍将行，會有信報，明人整象馬船隻，水陸並進，其明日來。[14b*5*10]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Quân tương hành, hội hữu tín báo, Minh nhân chỉnh tượng mã thuyền chích, thủy lục tịnh tiến, kì minh nhật lai.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 帝遂分兵千餘人，使黎列等從間道㨿杜家縣。[14b*6*14]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Đế toại phân binh thiên dư nhân, sử Lê Liệt đẳng tòng gian đạo cứ Đỗ Gia huyện.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 親督大軍㨿險以待之。[14b*7*14]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Thân đốc đại quân cứ hiểm dĩ đãi chi.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 纔三四日，明人果至陋舘可留䦕，列營下流。[14b*8*5]

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Tài tam tứ nhật, Minh nhân quả chí Lậu quán Khả Lưu quan, liệt doanh hạ lưu.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 帝於上流晝揚旗皷，夜則舉火。[14b*9*4]

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Đế ư thượng lưu trú dương kì cổ, dạ tắc cử hỏa.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 潜遣兵 …… [14b*9*16]

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Tiềm khiển binh …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 … [14a] giả cách cho hòa để xem tình thế ra sao, tin đi tin lại mất hàng tuần hàng tháng, thì Cầm Bành lúc ấy chắc đã bị bắt rồi”.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Vua bèn viết thư để trên bè cho thuận dòng trôi xuống. Trong thư vua nói thác là vẫn muốn theo lời thỉnh cầu của họ, trở về Thanh Hóa. Nhưng lại bị Cầm Bành chặn đường, nếu có lòng thương thì xin cho một người tạm đến hòa giải để thông đường về.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Bọn Chính nhận được thư, sai Trần Đức Nhị chạy đến bảo Cầm Bành hoà giải, Cầm Bành biết là viện binh không đến, mở cửa thành ra hàng, Châu Trà Lân đã dẹp yên. Vua ra lệnh cho quân rằng:

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 “Cầm Bành đã đầu hàng, chớ có mảy may xâm phạm, tha tội cho tất cả, không được giết một người nào”. (Sau Cầm Bành mưu phản, vua giết chết).

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Vua vỗ về an ủi các bộ lạc, khao thưởng các tù trưởng. Tuyển chọn đinh tráng bổ sung quân ngũ được 5 nghìn người, thế quân càng mạnh. Quân Mihn nghe tin Cầm Bành đã hàng, liền quay lại đánh trại Trà Lân. Vua lại đánh phá được.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Vua muốn đánh thành Nghệ An, [14b] nhưng chưa biết tình thế ra sao. Gặp khi vua Minh mới lên ngôi, sai nội quan Sơn Thọ dùng lời lẽ quỷ quyệt để dụ dỗ vua. Vua biết dụng ý của chúng liền nói:

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 “Giặc sai ngươi đến lừa ta, ta nhân chỗ sơ hở của chúng mà lừa lại, chính là dịp này đây”.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Rồi lại trao đổi đi lại với giặc, trinh sát tình hình của chúng để mưu đánh úp thành Nghệ An. Bọn Thọ biết là mưu kế của chúng không đánh lừa nổi, mới lại đoạn tuyệt không cho sứ đi lại nữa.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 Bấy giờ vua chấn chỉnh binh tượng, tiến quân bao vây thành Nghệ An. Quân sắp đi, vừa lúc có tin báo quân Minh đã sắp đặt voi ngựa, thuyền bè, tiến quân cả hai đường thủy và bộ, định ngày mai sẽ tới. Vua chia hơn 1.000 quân, cho bọn Lê Liệt đi đường tắt đóng giữ huyện Đỗ Gia¹. Vua đích thân chỉ huy đại quân giữ chổ hiểm yếu để đợi chúng.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 Được ba bốn hôm, quân Minh quả nhiên đến quán Lậu và cửa Khả Lưu², bày doanh trại ở hạ lưu. Vua ở thượng lưu, ban ngày dựng cờ đánh trống, ban đêm thì đốt lửa sáng trưng. Nhưng ngầm sai binh tượng …

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 ^⇡ 1 Đỗ Gia: nay là đất huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh. Gần xã Linh Cảm của huyện này có làng Đỗ Xá, có lẽ là nơi đóng quân của Lê Liệt.

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 ^⇡ 2 Khả Lưu: là tên một cửa ải xưa, ở phía bắc sông Lam, thuộc xã Vĩnh Sơn, huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An.