Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tổ Cao Hoàng Đế [BK10, 17a17b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 擊之。[17a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … kích chi.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 十七日，置等悉眾出戰黎舌寨。[17a*1*3]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Thập thất nhật, Trí đẳng tất chúng xuất chiến Lê Thiệt trại.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 軍半渡，伏兵奮擊，大破之，斬首千餘級，溺死者甚眾。[17a*1*15]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Quân bán độ, phục binh phấn kích, đại phá chi, trảm thủ thiên dư cấp, nịch tử giả thậm chúng.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 自是賊益驚懼，復增築壘併力以守。[17a*2*17]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Tự thị tặc ích kinh cụ, phục tăng trúc lũy tịnh lực dĩ thủ.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 五月，帝遣司空黎禮（禮帝甥，本姓丁，賜姓黎）徇演州。[17a*4*1]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Ngũ nguyệt, đế khiển Tư không Lê Lễ (Lễ Đế sinh, bản tính Đinh, tứ tính Lê) tuẫn Diễn Châu.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 禮先伏兵。[17a*4*22]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Lễ tiên phục binh.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 明人不之𮗓。[17a*5*3]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Minh nhân bất chi giác.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 會明都司張䧺領糧船三百餘艘自東官至，[17a*5*8] 城中大喜，争開門出接。[17a*6*7]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Hội Minh Đô ti Trương Hùng lĩnh lương thuyền tam bách dư sưu tự Đông Quan chí, thành trung đại hỉ, tranh khai môn xuất tiếp.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 復兵猝起，斬千户姓蒋者及軍士三百餘人。[17a*6*16]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Phục binh thốt khởi, trảm Thiên hộ tính Tưởng giả cập quân sĩ tam bách dư nhân.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 䧺退走，禮奪糧船追之，且行且戰，至西都城。[17a*7*15]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Hùng thoái tẩu, Lễ đoạt lương thuyền truy chi, thả hành thả chiến, chí Tây Đô thành.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 時，賊眾來救乂安，帝料西都諸城悉以虚弱，又選精兵二千，[17a*8*14] 象二隻，命黎禮、黎镲、黎仁澍及黎篆、黎備等倍道間行󰲡西都城，斬首五百餘級，俘獲甚眾。[17b*1*1]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Thời, tặc chúng lai cứu Nghệ An, Đế liệu Tây Đô chư thành tất dĩ hư nhược, hựu tuyển tinh binh nhị thiên, tượng nhị chích, mệnh Lê Lễ, Lê Sát, Lê Nhân Chú cập Lê Triện, Lê Bị đẳng bội đạo gian hành tập Tây Đô thành, trảm thủ ngũ bách dư cấp, phù hoạch thậm chúng.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 明人閉城拒守。[17b*2*18]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Minh nhân bế thành cự thủ.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 城外居民禮、篆悉招撫之。[17b*3*6]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Thành ngoại cư dân Lễ, Triện tất chiêu phủ chi.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 於是清化之人争諸軍門，願効死力。[17b*3*16]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Ư thị Thanh Hóa chi nhân tranh chư quân môn, nguyện hiệu tử lực.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 遂圍其城。[17b*4*12]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Toại vi kì thành.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 明帝崩，壽四十八，廟號仁宗。[17b*4*16]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Minh đế băng, thọ tứ thập bát, miếu hiệu Nhân Tông.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 明太子䀡基即位，改元宣德，是爲宣宗。[17b*5*10]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Minh thái tử Chiêm Cơ tức vị, cải nguyên Tuyên Đức, thị vi Tuyên Tông.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 方面及撫縣州官朝賀。[17b*6*7]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Phương diện cập phủ huyện châu quan triều hạ.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 秋，七月，帝料順化、新平等處賊城與乂安、東都聲息久絶，謂諸将曰：「古之善将者，捨堅攻瑕，避實擊虚，則用力半而攻倍。」[17b*6*16]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Thu, thất nguyệt, đế liệu Thuận Hóa, Tân Bình đẳng xứ tặc thành dữ Nghệ An, Đông Đô thanh tức cửu tuyệt, vị chư tướng viết: “Cổ chi thiện tướng giả, xả kiên công hà, tị thực kích hư, tắc dụng lực bán nhi công bội”.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 乃遣司徒陳扞，上将黎弩，…… [17b*9*9]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Nãi khiển tư đồ Trần Hãn, Thượng tướng Lê Nỗ, …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 … [17a] để đánh.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Ngày 17, bọn Trí đem hết quân ra đánh trại Lê Thiệt. Đợi quân của Trí sang một nửa, quân mai phục liền nổi dậy đánh tan, chém hơn ngàn thủ cấp giặc, bọn chết đuối cũng rất nhiều. Từ đó, giặc càng sợ hãi, đắp thêm hào lũy, gắng sức cố thủ.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Tháng 5, vua sai Tư không Lê Lễ (Lễ là cháu gọi vua bằng cậu, vốn họ Đinh, được ban họ Lê) đi tuần ở Diễn Châu¹. Lễ đặt phục binh trước. Quân Minh không biết. Gặp khi Đô ty Trương Hùng của nhà Minh đem hơn 300 chiếc thuyền chở lương từ Đông Quan đến. Trong thành mừng lắm, tranh nhau mở cửa thành ra đón. Quân phục thình lình nổi dậy, chém viên Thiên hộ họ Tưởng và hơn 300 quân giặc. Hùng tháo chạy, Lễ cướp lấy thuyền lương rồi đuổi theo, vừa đi vừa đánh, đến tận thành Tây Đô.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Bấy giờ, giặc đều đến cứu thành Nghệ An, vua đoán là các thành Tây Đô đều đã suy yếu, liền chọn 200 quân tinh nhuệ, [17b] 2 thớt voi, sai bọn Lê Lễ, Lê Sát, Lê Nhân Chú và Lê Triện, Lê Bị đi gấp theo đường đất đánh úp thành Tây Đô², chém được hơn 500 thủ cấp giặc, bắt sống được rất nhiều. Quân Minh đóng cửa thành cố thủ. Dân cư ngoài thành, bọn Lê Triện đều phủ dụ được cả. Bấy giờ người Thanh Hoá tranh nhau đến cửa quân xin liều chết đánh giặc. Bèn bao vây thành đó.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Vua Minh băng, thọ 48 tuổi, miếu hiệu là Nhân Tông. Thái tử Minh là Chiêm Cơ lên ngôi, đổi niên hiệu là Tuyên Đức, tức là Tuyên Tông. Các quan phương diện và phủ, huyện, châu về chầu mừng.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Mùa thu, tháng 7, vua dự đoán thành giặc ở các xứ Thuận Hóa, Tân Bình đã từ lâu không thông tin tức với Nghệ An và Đông Đô, bảo các tướng:

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 “Người làm tướng giỏi ngày xưa bỏ chỗ rắn đánh chỗ mềm, tránh chỗ mạnh đánh chỗ yếu, như thế chỉ dùng một nửa sức mà nên công gấp đôi”.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Bèn sai Tư đồ Trần Hãn và Thượng tướng Lê Nỗ …

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 ^⇡ 1 Thành Diễn Châu: còn có tên là thành Trài, nay còn dấu vết ở xã Diễn Hồng, Diễn Châu, tỉnh Nghệ An, cách quốc lộ số 1 gần 400 mét về phía đông và cách Cửa Vạn 2 km.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 ^⇡ 2 Thành Tây Đô: nay ở vào khoảng giữa hai xã Vĩnh Tiến và Vĩnh Long, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa.