Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tổ Cao Hoàng Đế [BK10, 23a23b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 及象二十隻，水陸分路，日夜兼行。[23a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … cập tượng nhị thập chích, thủy lục phân lộ, nhật dạ kiêm hành.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 十一日，至滝江駐營，諸将迎賀。[23a*1*14]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Thập nhất nhật, chí Lũng Giang trú dinh, chư tướng nghênh hạ.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 政平府知州河忠爲帝所執，死之。[23a*2*8]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Chính Bình phủ Tri châu Hà Trung vi Đế sở chấp, tử chi.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 明王通等以𡨧洞之敗，軍噐殆盡，乃毀龟田鍾、普明鼎爲銃磾火棄。[23a*3*4]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Minh Vương Thông đẳng dĩ Tốt Động chi bại, quân khí đãi tận, nãi hủy Quy Điền chung, Phổ Minh đỉnh vi súng đạn hỏa khí.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 陳洽既死，右布政使弋謙牚布政司印，按察𣐳陽時習掌按察司印，都督兼事陳󰲛掌都司印。[23a*4*13]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Trần Hiệp ký tử, Hữu bố chính sứ Dặc Khiêm chưởng Bố chính ti ấn, Án sát sứ Dương Thì Tập chưởng Án sát ti ấn, Đô đốc kiêm sự Trần Duệ chưởng Đô ti ấn.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 自此明之正朔不行於我都縣矣。[23a*6*13]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Tự thử Minh chi chính sóc bất hành ư ngã đô huyện hĩ.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 二十二日，帝進軍西扶烈。[23a*8*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Nhị thập nhị nhật, đế tiến quân Tây Phù Liệt.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 二十三日，帝遣陳扞、黎僃等領水軍百餘艘泝大滝江，出喝江口，順 [23a*8*11] 流而下，至瀘江東步頭，黎禮等領步兵萬餘人潜至西陽橋。[23b*1*1]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Nhị thập tam nhật, đế khiển Trần Hãn, Lê Bị đẳng lĩnh thủy quân bách dư sưu tố Đại Lủng giang, xuất Hát giang khẩu, thuận lưu nhi hạ, chí Lô giang Đông Bộ Đầu, Lê Lễ đẳng lĩnh bộ binh vạn dư nhân tiềm chí Tây Dương kiều.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 帝親率兵象至大羅城外南門攻東䦕城。[23b*2*6]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Đế thân suất binh tượng chí Đại La thành ngoại Nam môn công Đông Quan thành.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 夜三皷，四面夾攻，縱火焚城外房室，煙燄涨天。[23b*3*4]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Dạ tam cổ, tứ diện giáp công, túng hỏa phần thành ngoại phòng thất, yên diễm trướng thiên.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 方政屯外營，相争入城門，死者屍相󰥺。[23b*4*4]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Phương Chính đồn ngoại doanh, tương tranh nhập thành môn, tử giả thi tương chẩm.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 悉獲國人之被脅從者及戦船百艅艘，噐伏甚多。[23b*5*1]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Tất hoạch quốc nhân chi bị hiếp tòng giả cập chiến thuyền bách dư sưu, khí phục thậm đa.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 賊知附近軍民悉爲我有，勢日窮蹙，乃復增築壁壘，死守待援。[23b*6*2]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Tặc tri phụ cận quân dân tất vi ngã hữu, thế nhật cùng xúc, nãi phục tăng trúc bích lũy, tử thủ đãi viện.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 帝徙駐營東扶烈。[23b*7*8]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Đế tỉ trú dinh Đông Phù Liệt.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 帝至冬都城之初，京路豪傑及各府縣人民邉鎮酋長皆輻輳軍門，願效死力，以攻各處賊城。[23b*7*15]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Đế chí Đông Đô thành chi sơ, kinh lộ hào kiệt cập các phủ huyện nhân dân biên trấn tù trưởng giai bức thấu quân môn, nguyện hiệu tử lực, dĩ công các xứ tặc thành.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 帝推其 …… [23b*9*16]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Đế suy kì …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 … [23a] và 20 thớt voi chia hai đường thủy, lục ngày đêm đi gấp.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Ngày 11, tới sông Lũng Giang¹ đóng dinh, các tướng tới đón mừng.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Tri châu phủ Chính Bình là Hà Trung bị vua bắt, giết chết.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Bọn Vương Thông nhà Minh vì bị thua ở Tốt Động, quân khí cơ hồ mất sạch, bèn phá chuông Quy Điền và vạc Phổ Minh² để làm súng đạn, hỏa khí. Sau khi Trần Hiệp chết, Hữu bố chính sứ Dặc Khiêm giữ ấn của Bố chính ty, án sát sứ Dương Thì Tập giữ ấn của Án sát ty, Đô đốc thiêm sự Trần Duệ giữ ấn của Đô ty. Từ đó, lịch chính sóc³ của nhà Minh không được thi hành ở các quận huyện nước ta nữa.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Ngày 22, vua tiến quân đến Tây Phù Liệt⁴.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Ngày 23, vua sai bọn Trần Hãn, Lê Bị đem hơn trăm chiếc thuyền thủy quân, ngược dòng sông Đại Lũng ra cửa sông Hát, rồi thuận [23b] dòng xuôi đến bến Đông Bộ Đầu sông Lô⁵, bọn Lê Lễ đem hơn 1 vạn quân bộ bí mật tiến đến cầu Tây Dương. Vua đích thân dẫn binh tượng đến cửa Nam ngoài thành Đại La để đánh thành Đông Quan.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Đến đêm, hồi canh ba, quân bốn mặt đánh ập vào, phóng lửa đốt các nhà ở ngoài thành, khói lửa mù mịt đầy trời. Các doanh quân đóng ngoài thành của Phương Chính tranh nhau chạy vào cửa thành xác chết gối lên nhau. Ta bắt hết những người trong nước buộc phải theo giặc và hơn trăm chiến thuyền cùng rất nhiều khí giới, nghi trượng. Giặc biết là quân dân các vùng gần đó đều theo về ta cả, thế là mỗi ngày một cùng quẫn, lại đắp thêm tường lũy, liều chết cố thủ, để đợi viện binh.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Vua dời ra đóng dinh ở Đông Phù Liệt⁶.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Khi vua mới tới thành Đông Đô, những hào kiệt ở kinh lộ và nhân dân các phủ huyện cùng các tù trưởng ở biên trấn đều tấp nập kéo đến cửa quân, xin hết sức liều chết đánh thành giặc ở các xứ. Vua biểu dương …

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 ^⇡ 1 Lũng Giang: tức là sông Đáy, còn gọi là sông Đại Lũng.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 ^⇡ 2 Chuông Quy Điền: tương truyền được đúc từ đời nhà Lý, chuông để ở chùa Một Cột. Vạc Phổ Minh: là chiếc vạc lớn ở chùa Phổ Minh gần thành phố Nam Định, tỉnh Nam Hà. Chùa này làm vào năm Thiệu Long năm thứ 5 (1262).

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 ^⇡ 3 Lịch chính sóc: chính sóc là ngày mồng một tháng giêng Âm lịch. Ở đây chỉ lịch tính theo tuần trăng của nhà Minh.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 ^⇡ 4 Tây Phù Liệt: thuộc huyện Thanh Trì, Hà Nội ngày nay.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 ^⇡ 5 Sông Lô: bây giờ là sông Hồng. Đông Bộ Đầu: nay ở khoảng dốc Hàng Than, phía trên cầu Long Biên, Hà Nội.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 ^⇡ 6 Đông Phù Liệt: tên xã, cũng thuộc huyện Thanh Trì, Hà Nội ngày nay.