Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tổ Cao Hoàng Đế [BK10, 30a30b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 八日，司空黎禮，上将軍黎熾與明人戦於湄洞（今黃梅是也），禮死之。[30a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … bát nhật, Tư không Lê Lễ, Thượng tướng quân Lê Xí dữ Minh nhân chiến ư Mi Động (kim Hoàng Mai thị dã), Lễ tử chi.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 是日王通率城中精銳兵出擊太監黎阮於襾扶烈，[30a*2*10] 阮堅壁拒敵。[30a*3*9]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Thị nhật Vương Thông suất thành trung tinh nhuệ binh xuất kích Thái giám Lê Nguyễn ư Tây Phù Liệt, Nguyễn kiên bích cự địch.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 帝促令黎禮、黎熾領鉄突五百餘人擊之，追至湄洞。[30a*3*14]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Đế xúc lệnh Lê Lễ, Lê Xí lĩnh thiết đột ngũ bách dư nhân kích chi, truy chí Mi Động.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 王通見禮兵少，夾擊之。[30a*4*16]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Vương Thông kiến Lễ binh thiểu, giáp kích chi.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 時禮、熾乘象力戦，陷淖中，爲明人所執，㱕東䦕城，禮不屈，遂遇害。[30a*5*7]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Thời Lễ, Xí thừa tượng lực chiến, hãm náo trung, vị Minh nhân sở chấp, quy Đông Quan thành, Lễ bất khuất, toại ngộ hại.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 熾後因風雨夜，以計誤守者得脱，見帝於菩提營。[30a*6*14]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Xí hậu nhân phong vũ dạ, dĩ kế ngộ thủ giả đắc thoát, kiến Đế ư Bồ Đề doanh.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 帝呼曰：「還生。」[30a*7*15]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Đế hô viết: “Hoàn sinh”.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 初，禮每出戦，帝嘗戒其輕敵，及𡨧洞之捷，眾以爲䏻。[30a*8*2]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Sơ, Lễ mỗi xuất chiến, Đế thường giới kì khinh địch, cập Tốt Động chi tiệp, chúng dĩ vi năng.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 帝曰：「百戦百勝，非計之善者也。[30a*9*4]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Đế viết: “Bách chiến bách thắng, phi kế chi thiện giả dã.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 彼乘輕 [30a*9*16] 銳狃於數勝。其敗可立而待。」[30b*1*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Bỉ thừa khinh nhuệ nữu ư sổ thắng. Kì bại khả lập nhi đãi”.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 至是果然。[30b*1*12]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Chí thị quả nhiên.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 史臣吳士連曰：屈瑕狃於蒲騷之勝以守敗亡，暴寡侵小之師也。[30b*2*1]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Khuất Hà nữu ư Bồ Tao chi thắng, dĩ thủ bại vong, bạo quả xâm tiểu chi sư dã.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 黎禮狃於𡨧洞之勝亦以敗亡，敵愾復讐之師也。[30b*3*9]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Lê Lễ nữu ư Tốt Động chi thắng, diệc dĩ bại vong, địch khái phục thù chi sư dã.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 其敗雖同，其義則異。[30b*4*11]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Kì bại tuy đồng, kì nghĩa tắc dị.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 故當時良将，以禮、篆爲稱首。[30b*5*2]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Cố đương thời lương tướng, dĩ Lễ, Triện vi xưng thủ.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 以通侯黎人澍（音注）爲行軍督𬋩入内大司馬，領前後左右四衛，兼知新衛軍事。[30b*6*1]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Dĩ Thông hầu Lê Nhân Chú (âm chú) vi Hành quân đốc quản nhập nội đại tư mã, lĩnh tiền hậu tả hữu tứ vệ, kiêm tri tân vệ quân sự.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 令國威、三帶将校軍人：「凣見賊書，詐誘恐惑人心而私呈本将者斬，督将不䏻監察罪同。[30b*7*13]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Lệnh Quốc Oai, Tam Đái tướng hiệu quân nhân: “Phàm kiến tặc thư, trá dụ khủng hoặc nhân tâm nhi tư trình bản tướng giả trảm, đốc tướng bất năng giám sát tội đồng.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 眩惑州縣者，解送軍 …… [30b*9*11]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Huyễn hoặc châu huyện giả, giải tống quân …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 … [30a] ngày mồng 9, Tư không Lê Lễ, thượng tướng quân Lê Xí đánh nhau với quân Minh ở My Động (nay là Hoàng Mai)¹. Lễ tử trận.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Hôm ấy, Vương Thông đem quân tinh nhuệ trong thành ra đánh Thái giám Lê Nguyễn ở Tây Phù Liệt. Nguyễn giữ vững thành luỹ chống lại. Vua vội sai Lê Lễ, Lê Xí đem hơn 500 quân Thiết đột đến đánh, đuổi giặc tới My Động. Vương Thông thấy Lễ ít quân, mới đánh kẹp vào. Lễ và Xí cưỡi voi cố sức đánh, voi sa lầy, bị quân Minh bắt sống đem vào thành Đông Quan. Lễ không chịu khuất phục, bị giết chết. Xí về sau nhân đêm mưa gió, dùng mẹo đánh lừa tên canh giữ, chạy thoát về, ra mắt vua ở dinh Bồ Đề. Vua kêu lên: “Sống lại”.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Trước kia, mỗi lần Lễ ra trận, vua thường răn chớ nên khinh địch. Đến khi thắng trận ở Tốt Động, mọi người đều khen Lễ là giỏi. Vua nói: “Trăm trận đánh được cả trăm không phải là điều hay cả đâu. Hắn cậy quân tinh [30b] quen mui được luôn, thất bại có thể đứng mà chờ đó!”.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Đến đây quả nhiên như vậy:

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Khuất Hà quen mùi thắng trận ở Bồ Tao đến nỗi bị bại vong², đó là quân tàn bạo, bị cô lập, đi xâm chiếm nước nhỏ. Lê Lễ quen thói đánh được ở Tốt Động, cũng vì thế mà bại vong, nhưng là quân khảng khái phục thù. Tuy hai người đều thất bại như nhau, nhưng ý nghĩ lại rất khác. Cho nên tướng giỏi thời ấy, thì Lễ và Triện xứng đáng đứng đầu.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Lấy thông hầu Lê Nhân Chú làm Hành quân đốc quản nhập nội đại tư mã, lĩnh Tiền, Hậu, Tả, Hữu tứ vệ, kiêm tri Tân vệ quân sự.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Hạ lệnh cho tướng hiệu và quân nhân các lộ Quốc Oai và Tam Đái rằng:

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 “Kẻ nào thấy thư của giặc dụ dỗ, phỉnh phờ, đe dọa mà lén trình riêng với tướng của mình thì bị chém, các viên đốc tướng không biết giám sát cũng xử tội như vậy. Kẻ nào lừa gạt, mê hoặc các châu huyện thì bắt giải tới quân …

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 ^⇡ 1 Hoàng Mai: nay thuộc Hà Nội.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 ^⇡ 2 Theo Tả truyện, Lỗ Hoàn Công năm thứ 11 và 13, Khuất Hà đánh được quân nước Vân ở Bồ Tao, cho mình là giỏi. Sau đánh nước La, khinh nước La nhỏ bé, không phòng bị, bị nước La đánh cho thua, phải tự tử.