Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tổ Cao Hoàng Đế [BK10, 3a3b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 三千餘級，獲軍資噐械以千數，乃移軍至靈山。[3a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … tam thiên dư cấp, hoạch quân tư khí giới dĩ thiên sổ, nãi di quân Chí Linh sơn.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 十六日，叛臣愛等（史失其姓）爲賊嚮道，間行以襲帝後，没其家属及軍民妻子葚眾。[3a*2*1]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Thập lục nhật, phản thần Ái đẳng (sử thất kì tính) vi tặc hướng đạo, gian hành dĩ tập Đế hậu, một kì gia thuộc cập quân dân thê tử thậm chúng.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 軍士稍稍沮散。[3a*3*14]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Quân sĩ sảo sảo tự tán.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 帝乃與黎禮、黎閙、黎秘（一作賁）、黎熾、黎踏等潜棲山上。[3a*4*2]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Đế nãi dữ Lê Lễ, Lê Náo, Lê Bí (nhất tác Bí), Lê Xí, Lê Đạp đẳng tiềm thê sơn thượng.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 二月，帝粮絶不舉火，遇賊退軍，乃築堡于藍山。[3a*5*4]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Nhị nguyệt, Đế lương tuyệt bất cử hỏa, ngộ tặc thoái quân, nãi trúc bảo vu Lam Sơn.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 三月，出煙忙收得百餘人。[3a*6*5]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Tam nguyệt, xuất Yên Mường thu đắc bách dư nhân.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 夏，四月，明勑本國府縣州栽種胡椒，今以鬱茂，特遣内官李亮前來󰇼取進用。[3a*6*15]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Hạ, tứ nguyệt, Minh sắc bản quốc phủ huyện châu tài chủng hồ tiêu, kim dĩ uất mậu, đặc khiển Nội quan Lý Lượng tiền lai thái thủ tiến dụng.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 自是有司督促，每一苗直前五鏹。[3a*8*11]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Tự thị hữu ti đốc xúc, mỗi nhất miêu trực tiền ngũ cưỡng.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 秋，七月，明遣行人夏清，進士夏 [3a*9*6] 時來取我國古今事跡志書。[3b*1*1]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Thu, thất nguyệt, Minh khiển Hành nhân Hạ Thanh, Tiến sĩ Hạ Thời lai thủ ngã quốc cổ kim sự tích chí thư.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 明開設珠塲採香料，蒐捕白狐、白鹿、白象，索求九尾龜、倒掛烏、白頬猿、蚺蛇等物進納。[3b*1*12]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Minh khai thiết châu trường, thái hương liệu, sưu bổ bạch hồ, bạch lộc, bạch tượng, sách cầu cửu vĩ quy, đảo quải ô, bạch giáp vượn, nhiêm xà đẳng vật tiến nạp.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 九月，明總兵李彬引兵蒐撿。[3b*3*10]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Cửu nguyệt, Minh Tổng binh Lý Bân dẫn binh sưu kiểm.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 帝設伏没忙，以毒箭射之，死傷過半。[3b*4*4]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Đế thiết phục Một Mường, dĩ độc tiễn xạ chi, tử thương quá bán.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 彬敗退還。[3b*4*18]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Bân bại thoái hoàn.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 明内官太監山壽督領軍民圍靖安三峙，得白象一隻，背上有斑（音𤤻）紋，以銀鞍盖之，差都督江浩送燕京，以爲禎祥，内外諸司表賀。[3b*5*4]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Minh nội quan Thái giám Sơn Thọ đốc lĩnh quân dân vi Tịnh An Tam Trĩ, đắc bạch tượng nhất chích, bội thượng hữu ban (âm ban) văn, dĩ ngân yên cái chi, sai Đô đốc Giang Hạo tống Yên Kinh, dĩ vi trinh tường, nội ngoại chư ti biểu hạ.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 己亥（明永樂十七年）。[3b*8*1]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Kỉ Hợi (Minh Vĩnh Lạc thập thất niên).

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 春，二月，明遣監生唐義頒賜《五經四書》、《性理大全》、《爲善音隲》、《孝順事實》等書於府州 …… [3b*8*9]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Xuân, nhị nguyệt, Minh khiển Giám sinh Đường Nghĩa ban tứ Ngũ kinh Tứ thư, Tính lý đại toàn, Vi thiện âm chất, Hiếu thuận sự thực đẳng thư ư phủ châu …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 … [3a] 3.000 thủ cấp, thu được hàng ngàn quân tư, khí giới, rồi dời quân đến núi Chí Linh¹.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Ngày 16, tên phản bội Ái (không rõ họ) đẫn đường cho giặc đi lối tắt, đánh úp đằng sau vua, bắt mất gia thuộc của vua và rất nhiều vợ con của quân dân. Quân sĩ dần dần chán nản bỏ đi. Vua cùng bọn Lê Lễ, Lê Náo, Lê Bí, Lê Xí, Lê Đạp bí mật nương náu ở trên núi².

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Tháng 2, vua hết lương, không còn gì nổi lửa. Gặp khi giặc lui quân, bèn về đắp thành đất ở Lam Sơn.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Tháng 3, đánh ra Mường Yên³, thu được hơn trăm người.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Mùa hạ, tháng 4, trước nhà Minh ra lệnh cho các phủ, huyện, châu nước ta trồng hồ tiêu, nay đã lên tốt, sai nội quan Lý Lượng sang thu về dùng. Từ đấy, quan lại đốc thúc bắt trồng, mỗi cây giống giá tới 5 quan tiền. Mùa thu, tháng 7, nhà Minh sai hành nhân Hạ Thanh, tiến sĩ Hạ [3b] Thì sang thu lấy lại các loại sách ghi chép về sự tích xưa nay của nước ta.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Nhà Minh mở công trường mò ngọc trai, kiếm hương liệu, săn bắt chồn trắng, hươu trắng, voi trắng, tìm lùng rùa chín đuôi, chim đậu ngược, vượn bạc má, trăn, rắn… để dâng nộp.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Tháng 9, viên Tổng binh nhà Minh là Lý Bân đem quân tới lùng sục. Và đặt quân mai phục ở Mường Một⁴, dùng tên thuốc độc bắn giặc chết và bị thương quá nửa. Bân thua rút quân về.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Nội quan nhà Minh là Thái giám Sơn Thọ đốc suất quân dân, vây núi Tam Trĩ, châu Tĩnh Yên⁵, săn được một con voi trắng, trên lưng có vằn đốm, dùng yên bạc thắng lên rồi sai Đô đốc Giang Hạo đưa về Yên Kinh, cho là điềm lành. Các ty trong ngoài dâng biểu chúc mừng.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Kỷ Hợi, [1419], (Minh Vĩnh Lạc năm thứ 17).

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Mùa xuân, tháng 2, nhà Minh sai giám sinh Đường Nghĩa sang ban các sách Ngũ kinh, Tứ thư, Tính lý đại toàn, Vi thiện âm chất, Hiếu thuận sự thực, cho …

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 ^⇡ 1 Núi Chí Linh: tức là núi Pù Rinh, thuộc xã Giao An, huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa ngày nay.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 ^⇡ 2 Tức núi Chí Linh.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 ^⇡ 3 Mường Yên: tức là xã Yên Nhân, phía tây núi Pù Rinh (Chí Linh).

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 ^⇡ 4 Mường Một: hay Mường Mọt, sau là xã Bất Một, thuộc huyện Thường Xuân ngày nay.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 ^⇡ 5 Châu Tĩnh Yên: thời thuộc Minh là đất tỉnh Quảnh Ninh ngày nay. Núi Tam Tri: tức núi Ba Chẽ.