Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tổ Cao Hoàng Đế [BK10, 41a41b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 江左岸以守之。[41a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … Giang tả ngạn dĩ thủ chi.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 聚等計無所出，築壘田間以自衞。[41a*1*7]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Tụ đẳng kế vô sở xuất, trúc lũy điền gian dĩ tự vệ.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 聚意昌江城未破，引眾欲就之。[41a*2*2]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Tụ ý Xương Giang thành vị phá, dẫn chúng dục tựu chi.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 及至昌江城，已陷，失其所望，益大驚煌。[41a*2*14]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Cập chí Xương Giang thành, dĩ hãm, thất kì sở vọng, ích đại kinh hoàng.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 會天示變，暴風大雨，山林怒號，人馬相視，不能移步。[41a*3*11]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Hội thiên thị biến, bạo phong đại vũ, sơn lâm nộ hiệu, nhân mã tương thị, bất năng di bộ.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 徒清夜以砲爲信，報東關、至靈二城聞砲出援。[41a*4*14]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Đồ thanh dạ dĩ pháo vi tín, báo Đông Quan, Chí Linh nhị thành văn pháo xuất viện.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 而東關各城自救不暇，焉知其他。[41a*5*13]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Nhi Đông Quan các thành tự cứu bất hạ, yên tri kì tha.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 帝乃命水步諸軍並進圍之，又分軍絶斷馬鞍、支陵、坡壘、傍關等隘。[41a*6*8]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Đế nãi mệnh thủy bộ chư quân tịnh tiến vi chi, hựu phân quân tuyệt đoạn Mã Yên, Chi Lăng, Pha Lũy, Bàng Quan đẳng ải.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 崔聚、黄福欲進不能、欲退不得，乃詐乞和、而隂欲趍至靈城。[41a*7*16]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Thôi Tụ, Hoàng Phúc dục tiến bất năng, dục thoái bất đắc, nãi trá khất hòa, nhi âm dục xu Chí Linh thành.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 帝知其詭計，堅辝不許。[41a*9*3]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Đế tri kì ngụy kế, kiên từ bất hứa.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 繼令陳扞掩絶粮 [41a*9*12] 道。[41b*1*1]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Kế lệnh Trần Hãn yểm tuyệt lương đạo.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 黎問、黎魁等領鐵突三千人，象四隻，與察、理、仁澍、文安等攻破之。[41b*1*2]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Lê Vấn, Lê Khôi đẳng lĩnh thiết đột tam thiên nhân, tượng tứ chích, dữ Sát, Lý, Nhân Chú, Văn An đẳng công phá chi.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 十五日，明人大敗，斬首五萬餘級，生擒崔聚、黄福等及賊三萬人，戰噐、馬疋、金銀幣帛不可勝計。[41b*2*9]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Thập ngũ nhật, Minh nhân đại bại, trảm thủ ngũ vạn dư cấp, sinh cầm Thôi Tụ, Hoàng Phúc đẳng cập tặc tam vạn nhân, chiến khí, mã sất, kim ngân tệ bạch bất khả thắng kể.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 其遜巤者不五日間，盡㱕，命於牧童樵竪而無遺矣。[41b*4*10]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Kì tốn liệp giả bất ngũ nhật gian, tận quy mệnh ư mục đồng tiều thụ nhi vô di hĩ.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 時，雲南總兵鈐（鈐亦作黔）國公沐晟與范文巧、黎可、黎忠、黎犬等相持於棃花關。[41b*5*12]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Thời, Vân Nam Tổng binh Kiềm (kiềm diệc tác kiềm) quốc công Mộc Thạnh dữ Phạm Văn Xảo, Lê Khả, Lê Trung, Lê Khuyển đẳng tương trì ư Lê Hoa quan.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 帝料沐晟年老，歴事既多，已素知帝名，必坐視柳昇之成敗而不輕進，乃書密報可、犬等惟設伏以待，且勿與戰。[41b*7*5]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Đế liệu Mộc Thạnh niên lão, lịch sự ký đa, dĩ tố tri Đế danh, tất tọa thị Liễu Thăng chi thành bại nhi bất khinh tiến, nãi thư mật báo Khả, Khuyển đẳng duy thiết phục dĩ đãi, thả vật dữ chiến.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 及柳昇軍敗，帝以 …… [41b*9*12]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Cập Liễu Thăng quân bại, Đế dĩ …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 … [41a] tả ngạn sông Xương Giang¹ để ngăn chặn. Bọn Tụ không còn mưu kế gì khác, đành phải đắp lũy giữa cánh đồng để tự vệ².

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Tụ ngỡ là thành Xương Giang chưa bị phá, dẫn quân định đến đó. Khi tới nơi thì thành Xương Giang đã bị mất, chúng hết cả hy vọng, lại càng kinh hoàng sợ hãi. Gặp lúc trời báo tai biến, mưa to gió lớn, núi rừng gầm thét, người ngựa nhìn nhau không nhích lên được bước nào. Giặc chỉ còn cách đợi đến đêm vắng, bắn súng làm tín hiệu báo cho hai thành Đông Quan và Chí Linh để họ nghe thấy tiếng súng thì ra cứu viện. Nhưng Đông Quan và các thành khác tự cứu còn chưa xong, biết đâu đến chỗ khác!.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Vua bèn sai các quân thủy, bộ cùng tiến quân bao vây chúng. Lại chia quân chặn hết các ải Mã Yên, Chi Lăng, Pha Lũy, Bàng Quan³. Thôi Tụ và Hoàng Phúc muốn tiến cũng không được, muốn lui cũng không xong, bèn giả hòa, nhưng âm mưu định chạy vào thành Chí Linh. Vua biết được quỷ kế của chúng, kiên quyết khước từ không cho hòa. Kế đó, Trần Hãn chặn đứng [41b] đường vận chuyển lương thực của giặc, sai bọn Lê Vấn, Lê Khôi, đem 3 nghìn quân Thiết đột, 4 thớt voi, cùng với bọn Sát, Lý, Nhân Chú, Văn An tấn công bọn giặc.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Ngày 15, quân Minh đại bại, ta chém hơn 5 vạn thủ cấp giặc, bắt sống bọn Thôi Tụ, Hoàng Phúc và hơn 3 vạn tên, thu được vũ khí, ngựa chiến, vàng bạc, vải lụa nhiều không kể xiết⁴. Còn những kẻ chạy trốn thì trong khoảng không đến 5 ngày đều bị bọn chăn trâu kiếm củi bắt gấn hết, không sót tên nào.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Bấy giờ Tổng binh Vân Nam là Kiềm quốc công Mộc Thạnh cùng với bọn Phạm Văn Xảo, Lê Khả, Lê Trung, Lê Khuyển cầm cự nhau ở Lê Hoa.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Vua liệu tính rằng Mộc Thạnh tuổi đã già, từng trải việc đời đã nhiều, lại biết tiếng vua từ trước, nhất định còn đợi xem Liễu Thăng thành bại ra sao chứ không nhẹ dạ tiến quân, bèn gởi thư mật, bảo bọn Khả, Khuyển cứ đặt mai phục chờ đợi, chớ giao chiến vội. Đến khi quân Liễu Thăng đã bị thua, vua sai lấy …

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 ^⇡ 1 Đoạn sông Thượng chảy qua vùng Xương Giang. Khi ấy, quân thủy bộ ta lợi dụng đoạn sông Thương này để bố trí bao vây địch ở mặt tây.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 ^⇡ 2 Khu vực đóng quân của địch ở phía bắc thành Xương Giang, đó là một vùng đồng ruộng và xóm làng rộng lớn gồm xã Tân Dinh (thuộc huyện Lạng Giang, tỉnh Hà Bắc ngày nay) và xung quanh, cách Xương Giang 3 km.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 ^⇡ 3 Ải Bàng Quan: hay Nội Bàng, ở vùng Chũ, tỉnh Hà Bắc ngày nay.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 ^⇡ 4 Trận này chỉ có một tên chủ sự Phan Hậu trốn thoát về nước (Theo Hoàng Minh thực lục).