Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tổ Cao Hoàng Đế [BK10, 48a48b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 民，吊伐之師，莫先去暴。[48a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … dân, điếu phạt chi sư, mạc tiên khứ bạo.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 惟我大越之國，實爲文獻之󰘊。[48a*1*10]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Duy ngã Đại Việt chi quốc, thực vi văn hiến chi bang.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 山川之封域既殊，南北之風俗亦異。[48a*2*4]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Sơn xuyên chi phong vực ký thù, nam bắc chi phong tục diệc dị.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 自趙、丁、李、陳之肇造，我國與漢、唐、宋、元而各帝一方，雖強弱時有不同，而豪傑世未嘗乏。[48a*2*18]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Tự Triệu, Đinh, Lý, Trần chi triệu tạo ngã quốc, dữ Hán, Đường, Tống, Nguyên nhi các đế nhất phương, tuy cường nhược thời hữu bất đồng, nhi hào kiệt thế vị thường phạp.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 故刘𪚔（𪚔一音，𪚔一音，拱取龍非天之義也，乃比漢主岩之弟也）[48a*4*16] 貪功以取敗，[48a*5*29] 而趙卨好大以促亡。[48a*6*2]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Cố Lưu Cung (cung nhất âm, nghiễm nhất âm, cung thủ long phi thiên chi nghĩa dã, nãi bỉ Hán chủ Nham chi đệ dã) tham công dĩ thủ bại, nhi Triệu Tiết hiếu đại dĩ xúc vong.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 唆都既擒於鹹子關，烏馬又殪於白虅海。[48a*6*10]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Toa Đô ký cầm ư Hàm Tử quan, Ô Mã hựu ế ư Bạch Đằng hải.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 󰏲諸徃古，厥有明徵。[48a*7*8]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Kê chư vãng cổ, quyết hữu minh trưng.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 󰟸因：胡政之煩苛，致使人心之怨叛。[48a*7*16]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Khoảnh nhân: Hồ chính chi phiền hà, trí sử nhân tâm chi oán bạn.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 狂明伺𨻶，因以毒我民，恶黨懷奸，竟以賣我國。[48a*8*12]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Cuồng Minh tứ khích, nhân dĩ độc ngã dân. Ác đảng hoài gian, cánh dĩ mại ngã quốc.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 焮（香靳切火噐也）蒼生於 [48a*9*12] 虐焰，陷赤子於禍坑。[48b*1*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Hân (hương cân thiết hỏa khí dã) thương sinh ư ngược diễm, hãm xích tử ư họa khanh.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 欺天罔民，詭計盖千萬狀。[48b*1*9]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Khi thiên võng dân, quỷ kế cái thiên vạn trạng.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 連兵結釁，稔惡殆二十年。[48b*2*1]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Liên binh kết hấn, nẫm ác đãi nhị thập niên.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 敗義傷仁，乾坤幾乎欲息。[48b*2*11]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Bại nghĩa thương nhân, càn khôn cơ hồ dục tức.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 重科厚斂，山澤罔有孑遺。[48b*3*3]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Trọng khoa hậu liễm, sơn trạch võng hữu kiết di.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 開金塲，則冐嵐瘴而斧山陶沙。󰇼明珠，則觸蛟龍而絙腰氽海。[48b*3*13]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Khai kim trường, tắc mạo lam chướng nhi phủ sơn đào sa. Thái minh châu, tắc xúc giao long nhi căng yêu thộn hải.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 擾民設玄鹿之陷阱，殄物織翠禽之網羅。[48b*5*1]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Nhiễu dân thiết huyền lộc chi hãm tỉnh, điển vật chức thúy cầm chi võng la.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 昆虫草木，皆不得以遂其生。鰥寡顛連，俱不獲以安 [48b*5*17] 其所。[48b*7*1]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Côn trùng thảo mộc, giai bất đắc dĩ toại kì sinh. Quan quả điên liên, cụ bất hoạch dĩ an kì sở.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 浚生民之血，以潤桀黠之吻牙，極土木之功，以崇公私之𪠘宇。[48b*7*3]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Tuấn sinh dân chi huyết, dĩ nhuận kiệt hiệt chi vẫn nha. Cực thổ mộc chi công, dĩ sùng công tư chi giải vũ.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 州里之征徭重困，[48b*8*9] 閭閻之杼柚皆空。[48b*8*16]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Châu lý chi chinh dao trọng khốn, lư diêm chi thự trục giai không.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 决東海之水不足以濯其汚。罄南山之竹 …… [48b*9*4]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Quyết Đông Hải chi thủy, bất túc dĩ trạc kì ô. Khánh Nam Sơn chi trúc …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 … [48a] dân,

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Quân điếu phạt¹ trước lo trừ bạo.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Xét như nước Đại Việt ta,

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Thực là một nước văn hiến.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Cõi bờ sông núi đã riêng,

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Phong tục Bắc Nam cũng khác.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Trải Triệu, Đinh, Lý, Trần nối đời dựng nước,

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên đều chủ một phương,

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Tuy mạnh yếu có lúc khác nhau.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Song hào kiệt không bao giờ thiếu.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Cho nên:

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Lưu Cung² tham công mà đại bại.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Triệu Tiết³ thích lớn phải tan tành.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Cửa Hàm Tử giết tươi Toa Đô,

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 Sông Bạch Đằng bắt sống Ô Mã⁴

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 Việc xưa xem xét,

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 Chứng cứ rành rành.

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 Vừa rồi:

¶ 60 Leave a comment on paragraph 60 0 Vì họ Hồ chính sự phiền hà,

¶ 61 Leave a comment on paragraph 61 0 Để đến nỗi lòng người oán hận.

¶ 62 Leave a comment on paragraph 62 0 Quân cuồng Minh đã thừa cơ gây họa,

¶ 63 Leave a comment on paragraph 63 0 Bọn gian tà lại bán nước cầu vinh.

¶ 64 Leave a comment on paragraph 64 0 Nướng dân đen⁵ [48b] trên lửa hung tàn,

¶ 65 Leave a comment on paragraph 65 0 Vùi con đỏ xuống hầm tai vạ.

¶ 66 Leave a comment on paragraph 66 0 Dối trời lừa người, kế quỷ quyệt đủ muôn ngàn khóe.

¶ 67 Leave a comment on paragraph 67 0 Gây binh kết oán, tội chồng chất ngót hai mươi năm.

¶ 68 Leave a comment on paragraph 68 0 Tan nghĩa nát nhân, trời đất tưởng chừng muốn sập.

¶ 69 Leave a comment on paragraph 69 0 Sưu cao thuế nặng, núi chầm hết thảy sạch không.

¶ 70 Leave a comment on paragraph 70 0 Kẻ tìm vàng phá núi đãi bùn, lặn lội nơi lam chướng,

¶ 71 Leave a comment on paragraph 71 0 Người mò ngọc giòng dây quăng biển, làm mồi lũ giao long.

¶ 72 Leave a comment on paragraph 72 0 Nhiễu dân, đặt cạm bẫy hươu đen,

¶ 73 Leave a comment on paragraph 73 0 Hại vật, chăng lưới bắt chim trả.

¶ 74 Leave a comment on paragraph 74 0 Đến cỏ cây sâu bọ cũng chẳng được trọn đời,

¶ 75 Leave a comment on paragraph 75 0 Người góa bụa khốn cùng không một ai yên ổn.

¶ 76 Leave a comment on paragraph 76 0 Hút máu mủ sinh dân, quân gian ác miệng răng nhờn béo,

¶ 77 Leave a comment on paragraph 77 0 Dựng công trình thổ mộc, nhà công tư dinh thự nguy nga.

¶ 78 Leave a comment on paragraph 78 0 Chốn châu huyện, bao tầm sưu dịch.

¶ 79 Leave a comment on paragraph 79 0 Nơi xóm làng, lặng lẽ cửi canh.

¶ 80 Leave a comment on paragraph 80 0 Tát cạn nước Đông Hải không đủ rửa tanh nhơ,

¶ 81 Leave a comment on paragraph 81 0 Chặt hết trúc Nam Sơn …

¶ 82 Leave a comment on paragraph 82 0 ^⇡ 1 Do câu “điếu dân phạt tội” ở Kinh Thư, nghĩa là thương xót nhân dân, đánh kẻ có tội.

¶ 83 Leave a comment on paragraph 83 0 ^⇡ 2 Lưu Cung: vua Nam Hán, sai con là Hoằng Thao đem quân sang xâm lược nước ta, bị Ngô Quyền đánh bại

¶ 84 Leave a comment on paragraph 84 0 ^⇡ 3 Triệu Tiết: viên tướng nhà Tống, sang xâm lược nước ta, bị Lý Thường Kiệt, đánh bại.

¶ 85 Leave a comment on paragraph 85 0 ^⇡ 4 Nguyên văn: Toa Đô bị bắt ở cửa Hàm Tử. Ô Mã bị giết ở sông Bạch Đằng, chúng tôi sửa một chút cho đúng sự thật lịch sử.

¶ 86 Leave a comment on paragraph 86 0 ^⇡ 5 Dân đen, con đỏ: là chỉ nhân dân nói chung.