Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tổ Cao Hoàng Đế [BK10, 52a52b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 宗之靈，有以默将陰佑，而致然也。[52a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … tông chi linh, hữu dĩ mặc tướng âm hựu, nhi trí nhiên dã.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 於戲，一戎大定，迄成無覺之功，四海永清，誕布維新之誥，布吿遐邇，咸使聞知。（大誥乃文臣阮廌撰）[52a*1*14]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Ô hô, nhất nhung đại định, ngật thành vô giác chi công, tứ hải vĩnh thanh, đản bố duy tân chi cáo, bố cáo hà nhĩ, hàm sử văn tri. (Đại cáo nãi văn thần Nguyễn Trãi soạn)

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 明将王通等回至龍川。[52a*3*16]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Minh tướng Vương Thông đẳng hồi chí Long Xuyên.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 明帝先以料王通等困窘，事已若此，無可奈何。既遣蘿汝敬等賫書，封陳暠爲安南國王，罷征南，命通等北回還，我安南地方朝貢復依洪武舊制，許通史徃來。[52a*4*10]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Minh đế tiên dĩ liệu Vương Thông đẳng khốn quẫn, sự dĩ nhược thử, vô khả nại hà. Ký khiển La Nhữ Kính đẳng tê thư, phong Trần Cảo vi An Nam quốc vương, bãi chinh Nam, mệnh Thông đẳng Bắc hồi hoàn, ngã An Nam địa phương triều cống phục y Hồng Vũ cựu chế, hứa thông sử vãng lai.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 潘孚先曰：陳家以建中興國，復以建新亡國。[52a*8*1]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Phan Phu Tiên viết: Trần gia dĩ kiến Trung Hưng quốc, phục dĩ Kiến Tân vong quốc.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 明人以甲午十二月十二日渡江，又以丁未十二月十二 [52a*9*1] 日還國。[52b*1*1]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Minh nhân dĩ Giáp Ngọ thập nhị nguyệt thập nhị nhật độ giang, hựu dĩ Đinh Mùi thập nhị nguyệt thập nhị nhật hoàn quốc.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 雖曰人謀之不滅，是亦天運之有数也。[52b*1*4]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Tuy viết nhân mưu chi bất diệt, thị diệc thiên vận chi hữu số dã.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 夫以太宗諱煚，少帝諱𭴣，皆以字相同。[52b*1*19]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Phu dĩ Thái Tông húy Cảnh, thiếu đế húy An, giai dĩ tự tương đồng.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 明人渡江還國，並以十二月十二日，相直𡸈非天數之偶然乎！[52b*2*15]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Minh nhân độ giang hoàn quốc, tịnh dĩ thập nhị nguyệt thập nhị nhật tương trực, khởi phi thiên số chi ngẫu nhiên hồ!

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 吳士蓮曰：乱極治生，天之行也。[52b*4*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Ngô Sĩ Liên viết: Loạn cực trị sinh, thiên chi hành dã.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 聖作物覩（《易》，乾卦），[52b*4*12] 寺之享也。[52b*4*20]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Thánh tác vật đổ (Dịch, Càn quái), tự chi hưởng dã.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 歷考我越，土宇之亂，未有極於斯時也；王業之興，未有難於斯時也。[52b*5*4]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Lịch khảo ngã Việt, thổ vũ chi loạn, vị hữu cực ư tư thời dã; vương nghiệp chi hưng, vị hữu nan ư tư thời dã.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 趙武因嬴秦之亂，中元無統，群雄角逐，而倂其地，未見其難也。[52b*6*13]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Triệu Vũ nhân Doanh Tần chi loạn, Trung Nguyên vô thống, quần hùng giác trục, nhi tính kì địa, vị kiến kì nan dã.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 丁先皇因吳氏之亡，十二使軍散，無統紀，而肇基其國，亦未見其難也。[52b*8*2]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Đinh Tiên Hoàng nhân Ngô thị chi vong, thập nhị sứ quân tán vô thống kỷ, nhi triệu cơ kì quốc, diệc vị kiến kì nạn dã.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 黎代丁，李代黎，陳大李，…… [52b*9*10]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Lê đại Đinh, Lý đại Lê, Trần đại Lý, …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 … [52a] tông linh thiên ngầm giúp mới được như vậy.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Ôi!

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Một gươm đại định, nên công oanh liệt vô song,

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Bốn biển thanh bình, ban chiếu duy tân khắp chốn,

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Bố cáo gần xa,

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Mọi người đều biết.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 (Bản Đại cáo này do văn thần Nguyễn Trãi soạn)

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Tướng Minh là bọn Vương Thông về đến Long Châu. vua Minh đã liệu trước bọn Vương Thông cùng quẫn, việc đã đến thế, không làm thế nào được nữa, đành sai bọn La Nhữ Kính mang thư sang phong Trần Cảo là An Nam Quốc Vương, bãi bỏ quân nam chinh, ra lệnh cho Thông trở về Bắc, trả lại đất cho An Nam, việc triều cống theo lệ cũ năm Hồng Vũ, cho sứ thần đi lại.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Phan Phu Tiên nói: Nhà Trần dựng nước vào năm Kiến Trung¹, mất nước vào năm Kiến Tân². Quân Minh vượt sông vào ngày 12 tháng 12 năm Bính Tuất [1406], cũng phải rút về nước ngày 12 tháng 12 năm Đinh Mùi [1427]. [52b] Dẫu rằng mưu người chẳng nên, âu cũng là vận trời có số cả. Kể ra, Thái Tông tên húy là Cảnh, Thiếu Đế tên húy là An, nét chữ gần giống nhau³. Quân Minh khi vượt sông, lúc về nước, đều gặp ngày 12 tháng 12, có phải chỉ là tình cờ mà không do số trời đâu!

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Ngô Sĩ Liên nói: Loạn lạc tột cùng thì trị bình sẽ tới, đó là vận hành của trời. Thánh nhân sinh ra thì muôn vật sống lại (quẻ Càn, Kinh Dịch), đó là hanh thông của thời. Xét suốt các cuộc loạn lạc trong cõi nước Việt ta, chưa bao giờ đến tột cùng như lúc này, các lần dấy nghiệp đế vương chưa bao giờ khó khăn như lúc này.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Triệu Vũ Đế nhân nhà Doanh tần rối loạn, trung nguyên không có kẻ đứng đầu, quần hùng đánh lộn lẫn nhau, mà kiêm tính đất đai, chưa lấy gì làm khó. Đinh Tiên Hoàng nhân nhà Ngô đã mất, mười hai sứ quân cát cứ, mất hết kỷ cương, mà dựng nên nước, cũng chưa lấy gì làm khó. Nhà Lê⁴ thay nhà Đinh, nhà Lý thay nhà Lê, nhà Trần thay nhà Lý …

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 ^⇡ 1 Kiến Trung: là niên hiệu của Thái Tông Trần Cảnh, Trần Cảnh lên ngôi năm Ất Dậu, 1225.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 ^⇡ 2 Kiến Tân: Là niên hiệu Thiếu Đế Trần An. Trần An bị phế năm Canh Thân. 1400.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 ^⇡ 3 Chữ Cảnh và chữ An cùng có chữ Hỏa ở dưới.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 ^⇡ 4 Chỉ nhà Tiền Lê do Lê Hoàn sáng lập.