Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tổ Cao Hoàng Đế [BK10, 7a7b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 備西都城，[7a*1*1] 堅壁不出。[7a*1*5]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … bị Tây Đô thành, kiên bích bất xuất.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 帝日夜多方攻逼，以勞擾之。[7a*1*9]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Đế nhật dạ đa phương công bức, dĩ lao nhiễu chi.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 又分遣黎察、黎豪等進擊，大破之，斬首千餘級，獲戰具甚多。[7a*2*2]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Hựu phân khiển Lê Sát, Lê Hào đẳng tiến kích, đại phá chi, trảm thủ thiên dư cấp, hoạch chiến cụ thậm đa.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 自此賊势日衰。[7a*3*7]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Tự thử tặc thế nhật suy.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 帝乃撫集各處人民。[7a*3*13]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Đế nãi phủ tập các xứ nhân dân.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 傍縣皆望風響應，相與進逼各堡。[7a*4*3]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Bàng huyện giai vọng phong hưởng ứng, tương dữ tiến bức các bảo.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 明三司建言，交趾官吏軍民等雜犯死罪以下，請皆納粮有差，以爲邉儲。[7a*4*16]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Minh Tam ti kiến ngôn, Giao Chỉ quan lại quân dân đẳng tạp phạm tử tội dĩ hạ, thỉnh giai nạp lương hữu sai, dĩ vi biên trữ.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 明帝從之。[7a*6*9]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Minh đế tòng chi.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 是歲，黄福乞免官吏朝覲，以地方未平故也。[7a*6*13]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Thị tuế, Hoàng Phúc khất miễn quan lại triều cận, dĩ địa phương vị bình cố dã.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 辛丑（明永樂十九年）。[7a*8*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Tân Sửu (Minh Vĩnh Lạc thập cửu niên).

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 春，正月，明營造燕京奉天殿成。[7a*8*9]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Xuân, chính nguyệt, Minh doanh tạo Yên Kinh Phụng Thiên điện thành.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 明帝御正殿朝百官，詔府縣州官來賀。[7a*8*21]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Minh đế ngự chính điện triều bách quan, chiếu phủ huyện châu quan lai hạ.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 夏，四月，八日，[7a*9*14] 殿災乃止。[7b*1*1]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Hạ tứ nguyệt, bát nhật, điện tai nãi chỉ.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 起取火者充内府。[7b*1*5]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Khởi thủ hỏa giả sung nội phủ.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 六月，三江大水或謂󰇼取龍椆木進用，故有是災。[7b*1*12]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Lục nguyệt, Tam Giang đại thủy, hoặc vị thái thủ long trù mộc tiến dụng, cố hữu thị tai.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 秋九月，底江水。[7b*2*14]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Thu cửu nguyệt, Đáy giang thủy.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 明總兵李彬，内官李亮逮捕𰎟山縣生員范論，捺作陽龔，以塞詔命，連及家属范，社等送燕京。[7b*3*3]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Minh Tổng binh Lý Bân, Nội quan Lý Lượng đãi bổ Giáp Sơn huyện sinh viên Phạm Luận, nại tác Dương Cung, dĩ tắc chiếu mệnh, liên cập gia thuộc Phạm Xã đẳng tống Yên Kinh.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 知縣弋謙證謂非是，不聽，謙以黄包奉大誥徑奏之。[7b*5*4]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Tri huyện Dặc Khiêm chứng vị phi thị, bất thính, Khiêm dĩ hoàng bao phụng đại cáo kinh tấu chi.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 彬使人截回。[7b*6*6]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Bân sử nhân tiệt hồi.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 黄福勸之曰：「眾人皆以爲是，自爾不知如何？」[7b*6*11]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Hoàng Phúc khuyên chi viết: “Chúng nhân giai dĩ vi thị, tự nhĩ bất tri như hà?”.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 謙曰：「誰能不出由户。」[7b*7*10]

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Khiêm viết: “Thùy năng bất xuất do hộ”.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 彬以謙、論併送之，下法司按問。[7b*7*18]

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Bân dĩ Khiêm, Luận tính tống chi, hạ pháp ti án vấn.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 謙幾陷罪，謙兄擊登聞，皷得免。[7b*8*12]

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Khiêm kỷ hãm tội, Khiêm huynh kích đăng văn, cổ đắc miễn.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 累遷我國右布政使。[7b*9*6]

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Lũy thiên ngã quốc Hữu bố chính sứ.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 論家属竟死 …… [7b*9*14]

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Luận gia thuộc cánh tử …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 … [7a] bị cho thành Tây Đô, cố giữ không ra đánh. Vua ngày đêm dùng nhiều cách tiến công uy hiếp để giặc mỏi mệt, rối loạn. Lại sai Lê Sát, Lê Hào chia nhau tiến đánh, cả phá bọn giặc, chém được hơn nghìn thủ cấp, thu được rất nhiều chiến cụ, từ đó thế giặc ngày một suy. Vua bèn chiêu tập nhân dân các xứ. Các huyện bên cạnh đều sôi nổi hưởng ứng, cùng nhau tiến đánh và uy hiếp các đồn giặc.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Tam ty nhà Minh khiến nghị rằng: Bọn quan lại, quân dân Giao Chỉ mắc tội từ tử hình trở xuống, xin đều cho chúng nộp thóc tùy theo mức độ để chuộc tội, lấy số thóc đó làm lương thực dự trữ nơi biên giới. Vua Minh nghe theo.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Năm ấy, Hoàng Phúc xin miễn việc bắt quan lại về chầu hầu, vì địa phương này chưa yên.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Tân Sửu, [1421], (Minh Vĩnh Lạc năm thứ 19).

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 Mùa xuân, tháng giêng, nhà Minh xây dựng xong điện Phụng Thiên ở Yên Kinh. Vua Minh ngự chính điện để các quan vào chầu, xuống chiếu cho các quan phủ, huyện, châu vào mừng.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 Mùa hạ, tháng 4, ngày mồng 8, [7b] điện bị cháy, mới thôi.

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 Bắt đầu lấy những người thiến hoạn sung vào nội phủ.

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 Tháng 6, lộ Tam Giang lụt to. Có người bảo là (thủy thần) lấy gỗ chò để dùng nên có tai họa đó.

¶ 60 Leave a comment on paragraph 60 0 Mùa thu, tháng 9, nước sông Đáy¹, dâng tràn.

¶ 61 Leave a comment on paragraph 61 0 Tổng binh Lý Bân và nội quan Lý Lượng của nhà Minh bắt Phạm Luận là sinh viên huyện Giáp Sơn, buộc Luận mạo nhận là Dương Cung để cho qua chiếu lệnh lùng bắt², bắt đến cả gia thuộc Luận là bọn Phạm Xã giải về Yên Kinh.

¶ 62 Leave a comment on paragraph 62 0 Tri huyện Dặc Khiêm nhận thực không phải là tên Cung. Bân không nghe. Khiêm lấy bao vàng dâng đại cáo, tâu thẳng về Yên Kinh. Bân sai người chặn đường bắt về. Hoàng Phúc khuyên Khiêm rằng:

¶ 63 Leave a comment on paragraph 63 0 “Mọi người đều cho là đúng, chỉ riêng ngươi bảo không phải là làm sao?”. Khiêm nói:

¶ 64 Leave a comment on paragraph 64 0 “Ai ra ngoài mà chẳng phải ra cửa ngõ?”³.

¶ 65 Leave a comment on paragraph 65 0 Bân cho giải cả Khiêm và Luận về Yên Kinh, giao xuống cho pháp ty xét hỏi. Khiêm suýt nữa bị tội, vì có người anh đánh trống đăng văn⁴ khiếu oan nên được miễn tội. Sau thăng dần đến chức Hữu bố chính sứ nước ta. Gia thuộc của Luận cuối cùng bị chết …

¶ 66 Leave a comment on paragraph 66 0 ^⇡ 1 Sông Đáy: tức sông Tiểu Đáy ở tỉnh Tuyên Quang, nay thuộc tỉnh Hà Tuyên.

¶ 67 Leave a comment on paragraph 67 0 ^⇡ 2 Dương Cung: tức là Lê Ngã, Lê Ngã nổi lên đánh phá giặc Minh, tin truyền về triều đình nhà Minh, vua Minh ra lệnh lùng bắt rất nghiêm ngặt, bọn Lý Bân phải bày ra mưu này cho qua chuyện.

¶ 68 Leave a comment on paragraph 68 0 ^⇡ 3 Ý nói mọi người đều cùng một duộc với Hoàng Phúc.

¶ 69 Leave a comment on paragraph 69 0 ^⇡ 4 Trống đăng văn: trống để ở điện đình, ai có việc oan khuất thì đánh lên, trình bày nỗi oan để được xét lại.