Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Kỷ nhà Đinh [7a7b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 以人欲無盡，世故無涯，不得不豫之為防，其為後屢遠矣。

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … dĩ nhân dục vô tận, thế cố vô nhai, bất đắc bất dự chi vi phòng, kỳ vi hậu lũ viễn hĩ.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 貽厥孫謀，亦於是乎在，故先皇之不善終，由人事之未盡，非天命之不祐也。

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Di quyết tôn mưu, diệc vu thị hồ tại, cố Tiên Hoàng chi bất thiện chung, do nhân sự chi vị tận, phi thiên mệnh chi bất hữu dã.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 惟其不善終，使圖之說勝，後世不能無惑焉。

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Duy kì bất thiện chung, sứ đồ chi thuyết thắng, hậu thế bất năng vô hoặc yên.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 廢帝

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 PHẾ ĐẾ

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 （諱璿，先皇次子也。在位八月，黎氏篡位，降封衛王，年十八歲。

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 (Húy Toàn, Tiên Hoàng thứ tử dã. Tại vị bát nguyệt, Lê thị soán vị, hàng phong Vệ vương, niên thập bát tuế.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 帝以幼沖之年，嗣艱大之業，强臣攝政，國內離心，丁氏遂亡。）

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Đế dĩ ấu trùng chi niên, tự gian đại chi nghiệp, cường thần nhiếp chính, quốc nội ly tâm, Đinh thị toại vong).

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 帝嗣位，年方六歲，黎桓攝政，行周公居攝之事，自稱副王。

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Đế tự vị, niên phương lục tuế, Lê Hoàn nhiếp chính, hành Chu Công cư nhiếp chi sự, tự xưng Phó vương.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 定國公阮匐，外甲丁佃，范盍等疑桓將不利於孺子，乃相率起兵，分水陸二道，欲向京師誅 [7a*8*4] 桓，不克死之。[7b*1*1]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Định quốc công Nguyễn Bặc, Ngoại giáp Đinh Điền, Phạm Hạp đẳng nghi Hoàn tướng bất lợi ư nhụ tử, nãi tương suất khởi binh, phân thủy lục nhị đạo, dục hướng kinh sư tru Hoàn, bất khắc tử chi.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 先是，佃、匐起兵，太后聞之惧，謂桓曰：「匐等稱兵唱亂，驚我國家，帝幼弱，未堪多難，公等圖之，毋貽後患。」

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Tiên thị, Điền, Bặc khởi binh, Thái hậu văn chi cụ, vị Hoàn viết: “Bặc đẳng xưng binh xướng loạn, kinh ngã quốc gia, đế ấu nhược, vị kham đa nan, công đẳng đồ chi, vô di hậu hoạn”.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 桓曰：「臣居攝副，死生禍變，當任其責。」

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Hoàn viết: “Thần cư Nhiếp phó, tử sinh họa biến, đương nhậm kỳ trách”.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 於是整旅與佃、匐戰于西都（桓愛州人，都華闡，故史號愛州為西郡）。

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Ư thị chỉnh lữ dữ Điền, Bặc chiến vu Tây đô (Hoàn Ái Châu nhân, đô hoa xiển, cố sử hào Ái Châu vi Tây quận).

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 佃、匐敗北，復以舟師出戰，桓困風縱火，焚其戰艦，斬佃于陣，執匐檻送京師，

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Điền, Bặc bại bắc, phục dĩ chu sư xuất chiến, Hoàn khốn phong tung hỏa, phần kỳ chiến hạm, trảm Điền vu trận, chấp Bặc hạm tống kinh sư,

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 讓之曰：「先帝罹難，神人尚為憤羞，汝為臣子，乃乘其喪亂，背義興兵，臣子之職，固如是乎。」

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 nhượng chi viết: “Tiên đế ly nan, thần nhân thượng vi phẫn tu, nhữ vi thần tử, nãi thừa kỳ tang loạn, bối nghĩa hưng binh, thần tử chi chức, cố như thị hồ”.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 逐斬以徇。

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Trục trảm dĩ tuẫn.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 佃、匐既死，范盍軍氣沮，奔潰于北江吉利鄉，桓率師追之，生擒范盍歸 ……

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Điền, Bặc ký tử, Phạm Hạp quân khí tự, bôn hội vu Bắc Giang Cát Lợi hương, Hoàn suất sư truy chi, sinh cầm Phạm Hạp quy ……

Dịch Quốc Ngữ

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 … [7a] lòng dục không cùng, việc đời không bến, không thể không đề phòng trước. Đó là nghĩ xa cho đời sau, mưu tính cho con cháu cũng chính là ở đó. Cho nên Tiên Hoàng không được trọn đời là do chưa làm hết việc người, không phải mệnh trời không giúp. Cũng vì vua không giữ được trọn đời khiến cho cái thuyết Sấm đồ¹ đắc thắng, đời sau không thể không bị mê hoặc vì điều đó.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 PHẾ ĐẾ

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 (Tên húy là Toàn, con thứ của Tiên Hoàng, ở ngôi 8 tháng. Họ Lê cướp ngôi, giáng phong là Vệ Vương, thọ 18 tuổi [974-991]. Vua còn thơ ấu phải nối nghiệp lớn gian nan, cường thần nhiếp chính, người trong nước lìa lòng, nhà Đinh bèn mất).

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Vua nối ngôi khi mới 6 tuổi. Lê Hoàn nhiếp chính, làm công việc như Chu Công² , tự xưng là Phó Vương. Bọn Định quốc công Nguyễn Bặc, ngoại giáp Đinh Điền, Phạm Hạp ngờ Hoàn sẽ làm điều bất lợi cho vua nhỏ, bèn cùng nhau dấy binh, chia hai đường thủy bộ, muốn tiến về kinh đô giết [7b] Hoàn, nhưng không đánh nổi, bị giết. Trước đó khi Điền và Bặc cất quân, Thái hậu nghe tin, lo sợ bảo Hoàn rằng: “Bọn Bặc dấy quân khởi loạn làm kinh động nước nhà ta. Vua còn nhỏ yếu chưa kham nỗi nhiều nạn, các ông nên liệu tính đi chớ để tai họa về sau”. Hoàn nói: “Thần ở chức Phó Vương nhiếp chính, dù sống chết biến họa thế nào, đều phải đảm đương trách nhiệm”. Rồi đó chỉnh đốn quân lữ, đánh nhau với Điền, Bặc ở Tây Đô (Hoàn người Ái Châu, [sau lên ngôi] đóng đô ở Hoa Lư, cho nên sử gọi Ái Châu là Tây Đô). Điền, Bặc thua chạy, lại đem quân thủy ra đánh. Hoàn nhân chiều gió phóng lửa đốt thuyền chiến, chém Điền tại trận, bắt được Bặc đóng củi đưa về kinh sư, kể tội rằng: “Tiên đế mắc nạn, thần người đều căm thẹn. Ngươi là tôi con lại nhân lúc tan tóc bối rối mà dấy quân bội nghĩa. Chức phận tôi con có đâu như thế?”. Bèn chém đầu đem bêu.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Điền, Bặc đã chết, quân Phạm Hạp mất hết khí thế, tan chạy về hương Cát Lợi ở Bắc Giang. Hoàn dẫn quân đuổi theo, bắt sống được Phạm Hạp đem về …

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 ^⇡ 1 Sấm đồ: cũng gọi là Sấm vĩ, thuật chiêm nghiệm tiên tri theo các sách Sấm lục, Đồ vĩ.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 ^⇡ 2 Chu Công: tức Cơ Đán, em Vũ Vương, nhà Chu (Trung Quốc), có tiếng là người hiền. Thành Vương nối ngôi còn nhỏ tuổi, Chu Công làm nhiếp chính, từng bị lời dèm pha nói rằng Chu Công sẽ làm điều bất lợi cho vua nhỏ.