Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Kỷ nhà Lê [24a24b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 暗州思拱場。[24a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … Ám Châu Tư Củng trường.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 多盖人叛，斬首以徇。[24a*1*6]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Đa Cái nhân phản, trảm thủ dĩ tuẫn.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 日効城民人及頭目皇慶集等挈家四百五十餘口率亡宋欽州塢。[24a*1*14]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Nhật Hiệu thành dân nhân cập đầu mục Hoàng Khánh Tập đẳng khiết gia tứ bách ngũ thập dư khẩu suất vong Tống Khâm Châu ổ.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 宋遣使慰撫令還。[24a*3*2]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Tống khiển sứ úy phủ lệnh hoàn.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 慶集等惧不還，遂於海岸居之。[24a*3*9]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Khánh Tập đẳng cụ bất hoàn, toại ư hải ngạn cư chi.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 ○ 秋，八月，帝有疾。九月瘳。[24a*4*2]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 ○ Thu, bát nguyệt, đế hữu tật. Cửu nguyệt sưu.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 甲辰，十一年（宋景德元年）。[24a*5*1]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Giáp Thìn, thập nhất niên (Tống Cảnh Đức nguyên niên).

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 春，正月，立南封王龍鉞爲皇太子，加封龍鋌爲開明大王，龍錫爲東城大王。[24a*5*11]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Xuân, chính nguyệt, lập Nam Phong vương Long Việt vi Hoàng thái tử, gia phong Long Đĩnh vi Khai Minh Đại vương, Long Tích vi Đông Thành Đại vương.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 先是，龍鋌求爲太子，帝欲許之。[24a*6*19]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Tiên thị, Long Đĩnh cầu vi thái tử, đế dục hứa chi.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 廷臣議以爲不立長而立次，非禮也。[24a*7*12]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Đình thần nghị dĩ vi bất lập trưởng nhi lập thứ, phi lễ dã.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 乃止。[24a*8*7]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Nãi chỉ.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 至是，立龍鉞爲皇太子，而加龍鋌、龍錫大王。[24a*8*9]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Chí thị, lập Long Việt vi Hoàng thái tử, nhi gia Long Đĩnh, Long Tích Đại vương.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 ○ 遣行軍王明提稱攝驩州刺史 [24a*9*7] 聘于宋。[24b*1*1]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 ○ Khiển Hành quân vương Minh Đề xưng Nhiếp Hoan Châu thứ sử, sính vu Tống.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 明提至汴，懇求恩使宣撫遐裔。[24b*1*4]

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Minh Đề chí Biện, khẩn cầu ân sứ tuyên phủ hà duệ.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 宋帝許之，召入使殿勞問，賜賞甚厚，授明提金紫榮祿大夫、檢校太尉驩州刺史。[24b*1*16]

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Tống đế hứa chi, triệu nhập sứ điện lao vấn, tứ thưởng thậm hậu, thụ Minh Đề Kim tử vinh lộc đại phu, Kiểm hiệu thái úy Hoan Châu thứ sử.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 ○ 帝於大皇江觀曳，曾有大蛇蟠其中，漁人以聞。[24b*3*9]

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 ○ Đế ư Đại Hoàng giang quan duệ, tăng hữu đại xà bàn kì trung, ngư nhân dĩ văn.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 帝停舟江中，欲觀之。[24b*4*9]

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Đế đình chu giang trung, dục quan chi.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 蛇󰑎然逆流而去。[24b*4*17]

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Xà điều nhiên nghịch lưu nhi khứ.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 遣人乘小舟挽之，不還。後復回于本處。[24b*5*5]

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Khiển nhân thừa tiểu chu vãn chi, bất hoàn. Hậu phục hồi vu bản xứ.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 乙巳，十二年（宋景德二年）。[24b*6*1]

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Ất Tị, thập nhị niên (Tống Cảnh Đức nhị niên).

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 春，三月，帝崩于長春殿，號大行皇帝，因爲廟號而不改，塟長安州山陵（按：舊本《地志》記帝崩在丙午年，乃黎卧朝請命之時而言，非實也。[24b*6*11]

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Xuân, tam nguyệt, đế băng vu Trường Xuân điện, hiệu Đại Hành Hoàng đế, nhân vi miếu hiệu nhi bất cải, táng Trường An Châu sơn lăng (Án: Cựu bản Địa chí ký đế băng tại Bính Ngọ niên, nãi Lê Ngọa Triều thỉnh mệnh chi thời nhi ngôn, phi thực dã.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 今從黎文休爲是）。[24b*8*20]

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Kim tòng Lê Văn Hưu vi thị).

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 黎文休曰：天子與皇后初崩殂，未歸山陵，則號 …… [24b*9*1]

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Lê Văn Hưu viết: Thiên tử dữ Hoàng hậu sơ băng tồ, vị quy sơn lăng, tắc hiệu …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 … [24a] Tư Củng trường ở Ám Châu¹. Người Đa Cái làm phản, chém đầu để rao.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Dân ở thành Nhật Hiệu² và đầu mục là bọn Hoàng Khánh Tập đem gia thuộc hơn 450 người trốn sang Khâm Châu nước Tống. Tống sai sứ đến dỗ bảo phải về. Bọn Khánh Tập sợ tội không về, bèn ra ở bờ biển.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Mùa thu, tháng 8, vua ốm, tháng 9 thì khỏi.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Giáp Thìn, [Ứng Thiên] năm thứ 11 [1004], (Tống Cảnh Đức năm thứ 1).

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Mùa xuân, tháng giêng, lập Nam Phong Vương Long Việt làm hoàng thái tử, gia phong Long Đĩnh làm Khai Minh Đại Vương, Long Tích làm Đông Thành Đại Vương. Trước đó Long Đĩnh xin làm Thái tử, vua có ý muốn cho. Đình thần nghị bàn cho rằng không lập con trưởng mà lập con thứ là không phải lễ. Vua bèn thôi. Đến đây lập Long Việt làm hoàng thái tử mà gia phong Long Đĩnh và Long Tích làm Đại Vương.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Sai Hành Quân Vương Minh Đề³, xưng là nhiếp Hoan Châu thứ sử, [24b] sang thăm nước Tống. Minh Đề đến Biện Kinh⁴ khẩn cầu ân mệnh cho tuyên phủ đất xa. Vua Tống bằng lòng cho; gọi vào điện riêng thăm hỏi và ban thưởng rất hậu, cho Minh Đề chức Kim tử vinh lộc đại phu kiểm hiệu thái úy Hoan Châu thứ sử.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Vua xem kéo lưới ở sông Đại Hoàng⁵, có con rắn to nằn cuộn giữa lưới, người đánh cá tâu lên. Vua dừng thuyền ở giữa sông muốn xem. Con rắn vụt chốc lội ngược dòng mà đi. Sai người bơi thuyền nhỏ cản đuổi, rắn không trở lại, sau lại về chỗ cũ.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Ất Tỵ, [Ứng Thiên] năm thứ 12 [1005], (Tống Cảnh Đức năm thứ 2).

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Mùa xuân, tháng 3, vua băng ở điện Trường Xuân, gọi là Đại Hành Hoàng Đế, sau nhân đó dùng làm miếu hiệu mà không đổi, chôn ở sơn lăng châu Trường Yên (sách Địa chí bản cũ chép vua băng vào năm Bính Ngọ [1006], đó là lấy khi Lê Ngọa Triều xin mệnh (nhà Tống) mà nói, không phải là thực. Nay theo Lê Văn Hưu là đúng).

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 Lê Văn Hưu nói: Thiên tử và hoàng hậu khi mới băng, chưa chôn vào sơn lăng, thì gọi là …

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 ^⇡ 1 Cương mục có chép việc Lê Đại Hành đi vào kênh Hoa Cái, nhưng bỏ qua không nói đến Ám Châu và Tư Củng trường. Những tên đất này chưa khảo được.

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 ^⇡ 2 Thành Nhật Hiệu: Cương mục dẫn tên ghi trong An Nam chí của Cao Hùng Trưng là Hiệu Thành trường, nay không khảo được (CMCB1, 36a).

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 ^⇡ 3 Minh Đề: ở BK1, 21a viết [ 鍉 ] ở đây viết [ 提 ] cùng âm Đề.

¶ 60 Leave a comment on paragraph 60 0 ^⇡ 4 Biện Kinh: kinh đô nhà Bắc Tống (960-1126), nay là Khai Phong, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc.

¶ 61 Leave a comment on paragraph 61 0 ^⇡ 5 Sông Đại Hoàng: theo Cương mục, là con sông chảy qua xã Đại Hữu, huyện Gia Viễn (CMCB1, 37a). Bản dịch cũ chú là khúc sông Hồng ở ngã ba Tuần Vương xã Đại Hoàng.