Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Kỷ nhà Lê [33a33b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 公蘊曰：「吾口安忍告公，但恐語泄丽併誅，故戒之耳。」

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … Công Uẩn viết: “Ngô khẩu an nhẫn cáo công, đãn khủng ngữ tiết lệ tính tru, cố giới chi nhĩ.”

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 後日，甘沐復謂公蘊曰：「國人皆謂李姓大興，圖讖己見，此不可掩之禍也，轉禍為福，期在旦夕，此天授入應之時，親衞尚何疑哉。」

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Hậu nhật, Cam Mộc phục vị Công Uẩn viết: “Quốc nhân giai vị Lý tính đại hưng, đồ sấm kỉ kiến, thử bất khả yểm chi họa dã, chuyển họa vi phúc, kì tại đán tịch, thử thiên thụ nhập ứng chi thời, Thân vệ thượng hà nghi tai”.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 公蘊曰：「吾明公意，與萬行無異，誠如此言，計將安出？」

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Công Uẩn viết: “Ngô minh công ý, dữ Vạn Hạnh vô dị, thành như thử ngôn, kế tướng an xuất?”.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 甘沐曰：「親衞公恕寬仁，眾心尤屬，方今百姓疲弊，民不堪命，親衞因之，撫以恩德，彼必翕然來歸，猶水之就下，孰能禦之哉。」

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Cam Mộc viết: “Thân vệ công thứ khoan nhân, chúng tâm vưu thuộc, phương kim bách tính bì tệ, dân bất kham mệnh, Thân vệ nhân chi, phủ dĩ ân đức, bỉ tất hấp nhiên lai quy, do thủy chi tựu hạ, thục năng ngự chi tai”.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 甘沐知事急恐變生，乃以語卿士庶官，人皆悅服，即日皆會于朝，謀曰：「今者億兆異心，上下離德，人厭先帝苛虐，不欲歸之嗣君，而咸有推戴親衞之心，吾輩不因此時共册親衞為天子，倉卒有變，能保首領乎。」

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Cam Mộc tri sự cấp khủng biến sinh, nãi dĩ ngữ khanh sĩ thứ quan, nhân giai duyệt phục, tức nhật giai hội vu triều, mưu viết: “Kim giả ức triệu dị tâm, thượng hạ li đức, nhân yếm tiên đế hà ngược, bất dục quy chi tự quân, nhi hàm hữu suy đái Thân vệ chi tâm, ngô bối bất nhân thử thời cộng sách Thân vệ vi thiên tử, thảng thốt hữu biến, năng bảo thủ lĩnh hồ?”.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 於是，共扶公蘊升正殿，立為天子卽位，百官于庭下羅拜，內外呼萬歲，聲振朝中，大赦天下，以明年為順天元年，焚網羅，罷獄訟，詔自今有爭訟者，許詣朝廷奏論，帝親臨決。

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Ư thị, cộng phù Công Uẩn thăng chính điện, lập vi thiên tử tức vị, bách quan vu đình hạ la bái, nội ngoại hô vạn tuế, thanh chấn triều trung, đại xá thiên hạ, dĩ minh niên vi Thuận Thiên nguyên niên, phần võng la, bãi ngục tụng, chiếu tự kim hữu tranh tụng giả, hứa nghệ triều đình tấu luận, đế thân lâm quyết.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 群臣上尊號，曰：奉天至理應運自在聖明龍見睿文英武崇仁廣孝天下太平欽明光宅章明萬邦顯應符感威震藩蠻睿謀神助聖治則天道政皇帝。

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Quần thần thượng tôn hiệu, viết: Phụng Thiên Chí Lý Ứng Vận Tự Tại Thánh Minh Long Hiện Duệ Văn Anh Vũ Sùng Nhân Quảng Hiếu Thiên Hạ Thái Bình Khâm Minh Quang Trạch Chương Minh Vạn Bang Hiển Ứng Phù Cảm Uy Chấn Phiên Man Duệ Mưu Thần Trợ Thánh Tri Tắc Thiên Đạo Chính Hoàng Đế.

Dịch Quốc Ngữ

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 … [33a] Công Uẩn nói: “Tôi đâu nỡ cáo giác ông, chỉ sợ lời nói tiết lộ thì chết ráo, nên răn ông đó thôi”. Hôm sau Cam Mộc lại bảo Công Uẩn: “Người trong nước ai cũng nói họ Lý khởi nghiệp lớn, lời sấm đã hiện ra rồi, đó là cái họa không thể che dấu được nữa. Chuyển họa làm phúc, chỉ trong sớm chiều. Đây là lúc trời trao người theo, Thân vệ còn nghi ngại gì nữa?”. Công Uẩn nói:” Tôi đã hiểu rõ ý ông, không khác gì ý của Vạn Hạnh, nếu thực như lời ấy thì nên tính kế thế nào?”. Cam Mộc nói:” Thần Vệ là người khoan thứ, nhân từ, lòng người chịu theo. Hiện nay trăm họ mỏi mệt kiệt quệ, dân không chịu nổi, Thân vệ nên nhân đó lấy ân đức mà vỗ về, thì người ta tất xô nhau kéo về như nước chảy chỗ thấp, có ai ngăn được!”. Cam Mộc biết việc cần kíp, sợ sinh biến, mới nói chuyện với khanh sĩ và các quan, ai cũng vui theo. Ngay ngày hôm ấy, điều họp cả ở trong triều, bàn rằng: “Hiện nay, dân chúng ức triệu khác lòng, trên dưới lìa [33b] bỏ, mọi người chán ghét tiên đế hà khắc bạo ngược, không muốn theo về vua nối mà đều có lòng suy tôn quan Thân vệ, bọn ta không nhân lúc này cùng nhau sách lập Thân vệ làm thiên tử, lỡ bối rối có xảy ra tai biến gì, liệu chúng ta có giữ được cái đầu hay không?”.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Thế rồi cùng nhau dìu Công Uẩn lên chính điện, lập làm thiên tử, lên ngôi Hoàng đế. Trăm quan đều lạy rạp dưới sân, trong ngoài đều hô “vạn tuế”, vang dậy cả trong triều. Đại xá cho thiên hạ, lấy năm sau làm niên hiệu Thuận Thiên năm đầu. Đốt giềng lưới, bãi ngục tụng, xuống chiếu từ nay ai có việc tranh kiện cho đến triều tâu bày, vua thân xét quyết. Các quan dâng tôn hiệu là: Phụng Thiên Chí Lý Ứng Vận Tự Tại Thánh Minh Long Hiện Duệ Văn Anh Vũ Sùng Nhân Quảng Hiếu Thiên Hạ Thái Bình Khâm Minh Quang Trạch Chương Minh Vạn Bang Hiển Ứng Phù Cảm Uy Chấn Phiên Man Duệ Mưu Thần Trợ Thánh Tri Tắc Thiên Đạo Chính Hoàng Đế.