Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Anh Tông Hoàng Đế [13a13b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 不得其人。[13a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … bất đắc kì nhân.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 英武誣國所爲，流國于清化之寨頭。[13a*1*5]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Anh Vũ vu Quốc sở vi, lưu Quốc vu Thanh Hóa chi trại đầu.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 未幾，帝召國還。[13a*1*19]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Vị cơ, đế triệu Quốc hoàn.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 英武又送酖酒，國度不免，遂飲毒卒。[13a*2*6]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Anh Vũ hựu tống chậm tửu, Quốc độ bất miễn, toại ẩm độc tốt.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 命少保費公信選民丁，定諸邑及充太廟并山陵奉祠人。[13a*3*1]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Mệnh Thiếu bảo Phí Công Tín tuyển dân đinh, định chư ấp cập sung Thái Miếu tịnh Sơn Lăng phụng từ nhân.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 秋，八月，杜英武死。[13a*4*5]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Thu, bát nguyệt, Đỗ Anh Vũ tử.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 己卯，二十年（宋紹興二十九年）。[13a*5*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Kỉ Mão, nhị thập niên (Tống Thiệu Hưng nhị thập cửu niên).

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 春，天符寺柱流血。[13a*5*13]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Xuân, Thiên Phù tự trụ lưu huyết.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 牛吼國進華象。[13a*5*21]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Ngưu Hống quốc tiến hoa tượng.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 夏，五月，牛吼、哀牢叛。[13a*6*5]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Hạ, ngũ nguyệt, Ngưu Hống, Ai Lao phản.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 命蘇憲誠討之，獲人、牛、馬、象、金銀珍寳甚多。[13a*6*13]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Mệnh Tô Hiến Thành thảo chi, hoạch nhân, ngưu, mã, tượng, kim ngân chân bảo thậm đa.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 拜憲誠太尉。[13a*7*12]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Bái Hiến Thành Thái úy.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 庚辰，二十一年（宋紹興三十年）。[13a*8*1]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Canh Thìn, nhị thập nhất niên (Tống Thiệu Hưng tam thập niên).

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 春，正月，起二女、蚩女祠於布盖坊。[13a*8*13]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Xuân, chính nguyệt, khởi Nhị Nữ, Xuy Vưu từ ư Bố Cái phường.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 二月，命蘇憲誠、費公信選民丁壮者充 [13a*9*4] 軍伍。[13b*1*1]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Nhị nguyệt, mệnh Tô Hiến Thành, Phí Công Tín tuyển dân đinh tráng giả sung quân ngũ.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 擇将校通兵法、諳武藝者分管之。[13b*1*3]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Trạch tướng hiệu thông binh pháp, am vũ nghệ giả phân quản chi.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 辛巳，二十二年（宋紹興三十一年）。[13b*2*1]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Tân Tị, nhị thập nhị niên (Tống Thiệu Hưng tam thập nhất niên).

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 春，遺馴象于宋。[13b*2*14]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Xuân, di thuần tượng vu Tống.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 宋帝謂其大臣曰：「朕不欲異獸勞遠人。可令帥臣詳諭，今後不必以此入貢。」[13b*2*21]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Tống đế vị kì đại thần viết: “Trẫm bất dục dị thú lao viễn nhân. Khả lệnh suý thần tường dụ, kim hậu bất tất dĩ thử nhập cống”.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 造古法州法雲寺。[13b*4*8]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Tạo Cổ Pháp châu Pháp Vân tự.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 冬十月，太傅黃義賢卒。輟朝五日，以有夫日功，特加常禮。[13b*4*15]

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Đông thập nguyệt, Thái phó Hoàng Nghĩa Hiền tốt. Xuyết triều ngũ nhật, dĩ hữu phù nhật công, đặc gia thường lễ.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 十一月，帝命蘇憲誠爲都將，杜安頤副之，領兵二萬，廵西南海邉等處，以安鎮邉隅。[13b*6*1]

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Thập nhất nguyệt, đế mệnh Tô Hiến Thành vi Đô tướng, Đỗ An Di phó chi, lĩnh binh nhị vạn, tuần Tây Nam hải biên đẳng xứ, dĩ an trấn biên ngung.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 帝親宋至大安神投（今神符是也）。[13b*7*15]

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Đế thân tống chí Đại An Thần Đầu (kim Thần Phù thị dã).

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 符海門而還。[13b*8*8]

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Phù Hải môn nhi hoàn.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 太尉劉慶譚卒。[13b*8*14]

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Thái úy Lưu Khánh Đàm tốt.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 壬午，二十三年（宋紹興三十二年）。[13b*9*1]

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Nhâm Ngọ, nhị thập tam niên (Tống Thiệu Hưng tam thập nhị niên).

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 春，正月，詔自閹者杖八 …… [13b*9*14]

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Xuân, chính nguyệt, chiếu tự yêm giả trượng bát …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 … [13a] không biết là ai. Anh Vũ vu cho Quốc làm, đày Quốc đến trại đầu ở Thanh Hóa. Không bao lâu, vua gọi Quốc về. Anh Vũ lại đưa cho Quốc rượu có thuốc độc, Quốc tự nghĩ không khỏi bị hại, bèn uống thuốc độc chết¹.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 Sai Thiếu bảo Phí Công Tín tuyển dân đinh, định các hạng và lấy người sung việc thờ cúng ở Thái Miếu và Sơn Lăng.

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 Mùa thu, tháng 8, Đỗ Anh Vũ chết.

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 Kỷ Mão, [Đại Định] năm thứ 20 [1159], (Tống Thiệu Hưng năm thứ 29).

¶ 60 Leave a comment on paragraph 60 0 Mùa xuân, cột chùa Thiên Phù chảy máu.

¶ 61 Leave a comment on paragraph 61 0 Nước Ngưu Hống dâng voi hoa.

¶ 62 Leave a comment on paragraph 62 0 Mùa hạ, tháng 5, Ngưu Hống và Ai Lao làm phản. Sai Tô Hiến Thành đi đánh, bắt được người và trâu ngựa voi, vàng bạc châu báu rất nhiều. Phong Hiến Thành làm Thái úy.

¶ 63 Leave a comment on paragraph 63 0 Canh Thìn, [Đại Định] năm thứ 21 [1160], (Tống Thiệu Hưng năm thứ 30).

¶ 64 Leave a comment on paragraph 64 0 Mùa xuân, tháng giêng làm đền Hai Bà và đền Xuy Vưu² ở phường Bố Cái.

¶ 65 Leave a comment on paragraph 65 0 Tháng 2, sai Tô Hiến Thành và Phi Công Tín tuyển dân đinh, người mạnh khoẻ thì sung [13b] vào quân ngũ. Chọn các tướng hiệu, người nào thông thạo binh pháp, am tường võ nghệ thì chia cho cai quản.

¶ 66 Leave a comment on paragraph 66 0 Tân Tỵ, [Đại Định] năm thứ 22 [1161], (Tống Thiệu Hưng năm thứ 31).

¶ 67 Leave a comment on paragraph 67 0 Mùa xuân, sai đem voi thuần sang biếu nhà Tống. Vua Tống bảo các đại thần rằng: ”Trẫm không chuộng thú vật lạ, làm khó nhọc người xa, nên sai súy thần bảo họ từ nay về sau bất tất phải mang vật ấy tiến cống”.

¶ 68 Leave a comment on paragraph 68 0 Dựng chùa Pháp Vân³ ở châu Cổ Pháp.

¶ 69 Leave a comment on paragraph 69 0 Mùa đông, tháng 10, Thái phó Hoàng Nghĩa Hiền chết, nghỉ thiết triều 5 ngày, vì Nghĩa Hiền có công giúp vua lên ngôi, nên đặt ân làm hơn lễ thường.

¶ 70 Leave a comment on paragraph 70 0 Tháng 11, vua sai Tô Hiến thành làm Đô tướng, Đỗ An Di làm phó, đem 2 vạn quân đi tuần các nơi ven biển tây nam, để giữ yên miền biên giới. Vua thân đi tiễn đến cửa biển Thần Đầu ở Đại An (nay là cửa biển Thần Phù) mới trở về.

¶ 71 Leave a comment on paragraph 71 0 Thái úy Lưu Khanh Đàm chết.

¶ 72 Leave a comment on paragraph 72 0 Nhâm Ngọ, [Đại Định] năm thứ 23 [1162], (Tống Thiệu Hưng năm thứ 32).

¶ 73 Leave a comment on paragraph 73 0 Mùa xuân, tháng giêng, xuống chiếu rằng kẻ nào tự hoạn thì xử …

¶ 74 Leave a comment on paragraph 74 0 ^⇡ 1 Về việc này, Toàn thư và Cương mục đều chép người đi sứ về là Nguyễn Quốc, nhưng Đại Việt sử lược chép là Nguyễn Quốc Dĩ, giữ chức Tả ty và kể sự việc kỷ hơn: Người giữ việc đọc thư nói lại với Đỗ Anh Vũ về bức thư nặc danh, Anh Vũ nói: “Ông vì ta tâu vua xin xét việc đó”. Tìm không ra người viết thư, Anh Vũ tâu rằng: “Thư ấy tất do người xướng xuất ra việc làm hòm viết“. Vua lấy làm phải, sai bắt Quốc Dĩ và em là Nghi Giao cho quan xét xử, sau đó, đày Quốc Dĩ lên trại Quy Hóa (Toàn thư, ghi là Thanh Hóa?). Khi biết vua có ý định cho gọi Quốc Dĩ về, Anh Vũ sai người đem thuốc độc cho Quốc Dĩ (ĐVSL3, 6b).

¶ 75 Leave a comment on paragraph 75 0 ^⇡ 2 Xuy Vưu: theo truyền thuyết Trung Quốc, là hậu duệ của Viêm Đế, làm vua nước Cửu Lê thời thượng cổ, thua trận ở Trác Lộc, bị Hoàng Đế bắt giết.

¶ 76 Leave a comment on paragraph 76 0 ^⇡ 3 Chùa Pháp Vân: tức là chùa Dâu ở xã Thanh Khương, Hà Bắc.