Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Anh Tông Hoàng Đế [8a8b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 何貪人之賂而不惜命乎！」[8a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 Hà tham nhân chi lộ nhi bất tích mệnh hồ!”.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 言訖，知不免，遂赴井死。[8a*1*11]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Ngôn cật, tri bất miễn, toại phó tỉnh tử.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 時，帝聽英武獄，配英武杲田兒。[8a*2*1]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Thời, đế thính Anh Vũ ngục, phối Anh Vũ Cảo điền nhi.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 太后󰪽悶，思所以復英武職任，乃屢設大會，赦諸罪人，冀英武得預焉。[8a*2*13]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Thái hậu ưu muộn, tư sở dĩ phục Anh Vũ chức nhiệm, nãi lũ thiết đại hội, xá chư tội nhân, ký Anh Vũ đắc dự yên.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 英武累𫎇赦宥，復爲太尉，輔政如故，寵任愈隆，由是擅禍福，專生殺，而怨報之心常交如也，猶恐軍吏追捕，多不如意，乃以指使百餘人献之以爲奉國衛都，有犯罪者，悉委奉國衛都捕之。[8a*4*2]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Anh Vũ lũy mông xá hựu, phục vi Thái úy, phụ chính như cố, sủng nhiệm dũ long, do thị thiện họa phúc, chuyên sinh sát, nhi oán báo chi tâm thường giao như dã, do khủng quân lại truy bổ, đa bất như ý, nãi dĩ chỉ sứ bách dư nhân hiến chi dĩ vi Phụng quốc vệ đô, hữu phạm tội giả, tất ủy Phụng quốc vệ đô bổ chi.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 英武密言於帝曰：「徃者武𢃄等自率禁軍，突入闕庭，其罪莫大，不早懲之，恐異日變生，不可圖也。」[8a*7*17]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Anh Vũ mật ngôn ư đế viết: “Vãng giả Vũ Đái đẳng tự suất cấm quân, đột nhập khuyết đình, kì tội mạc đại, bất tảo trừng chi, khủng dị nhật biến sinh, bất khả đồ dã”.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 帝莫之𮗓。[8a*9*16]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Đế mạc chi giác.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 遂可其奏。[8b*1*1]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Toại khả kì tấu.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 英武命奉國衛都逮捕𢃄等下獄治之。[8b*1*5]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Anh Vũ mệnh Phụng quốc vệ đô đãi bổ Đái đẳng hạ ngục trị chi.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 詔降智明王爲侯，保寕侯爲明字，保勝侯爲奉職，内侍杜乙等五人上木馬，玉階火頭同利等八人斬于西階市，殿都指揮武𢃄等二十人󰦅諸江頭駙，馬郎楊嗣明等三十人流遠惡處諸，預謀者並圖田宏󰍁，甲，果如楊言。[8b*2*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Chiếu giáng Trí Minh vương vi hầu, Bảo Ninh hầu vi Minh tự, Bảo Thắng hầu vi Phụng chức, Nội thị Đỗ Ất đẳng ngũ nhân thượng mộc mã, Ngọc Giai Hỏa đầu Đồng Lợi đẳng bát nhân trảm vu Tây Giai thị, Điện tiền đô chỉ huy Vũ Đái đẳng nhị thập nhân kiêu(?) chư giang đầu, Phò mã lang Dương Tự Minh đẳng tam thập nhân lưu viễn ác xứ, chư dự mưu giả tịnh đồ điền hoành, khao giáp, quả như Dương ngôn.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 黎文休曰：杜英武出入禁庭，私通母后，罪莫大矣。[8b*7*1]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Lê Văn Hưu viết: Đỗ Anh Vũ xuất nhập cấm đình, tư thông mẫu hậu, tội mạc đại hĩ.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 武𢃄等宜庭奏奸状，牧捕繋獄，而誅之可也。[8b*8*2]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Vũ Đái đẳng nghi đình tấu gian trạng, mục bổ hệ ngục, nhi tru chi khả dã.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 今乃率眾人突入越城門，驚脅幼主，強求詔㫖。[8b*9*1]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Kim nãi suất chúng nhân đột nhập Việt Thành môn, kinh hiếp ấu chúa, cưỡng cầu chiếu chỉ.

Dịch Quốc Ngữ

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 [8a] Sao tham của đút mà không tiếc đến mạng mình!”. Nói xong, tự biết không khỏi chết, bèn nhảy xuống giếng tự tử.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Bấy giờ vua xét án của Anh Vũ, đày Anh Vũ làm Cảo điền nhi¹. Thái hậu lo buồn, cố nghĩ làm thế nào để phục hồi chức nhiệm cho Anh Vũ, mới nhiều lần mở hội lớn để xá cho tội nhân, mong Anh Vũ được dự vào đấy. Anh Vũ được mấy lần xá tội, lại làm Thái úy phụ chính như cũ, càng được yêu dùng hơn, do đấy chuyên làm oai, làm phúc, sinh sát mà lòng báo thù lúc nào cũng tỏ rõ, còn sợ rằng bọn quân lại đi bắt bớ phần nhiều không được như ý, mới dâng hơn một trăm người thủ hạ để làm đô Phụng quốc vệ, người nào phạm tội đều giao cho đô Phụng quốc vệ đi bắt. Anh Vũ mật tâu với vua rằng: “Trước kia bọn Vũ Đái tự tiện đem cấm quân xông vào cung đình, tội ấy không gì to bằng, nếu không sớm trừng trị, sợ một ngày kia sinh biến, không thể lường được”. Vua chẳng biết gì cả, [8b] bèn chuẩn tâu. Anh Vũ sai đô Phụng quốc về đi bắt bọn Vũ Đái giam vào ngục để trị tội. Hạ chiếu giáng Trí Minh Vương xuống tước hầu, Bảo Ninh hầu xuống tước Minh tự, Bảo Thắng hầu xuống tước Phụng chức, Nội thị là bọn Đỗ Ất 5 người bị “cưỡi ngựa gỗ”², bọn Hỏa đầu đô Ngọc Giai là Đồng Lợi 8 người bị chém ở chợ Tây Giai, bọn Điện tiền đô chỉ huy Vũ Đái 20 người chém bêu đầu ở các bến sông, bọn Phò mã lang Dương Tự Minh 30 người bị tội lưu ở nơi xa độc, những người dự mưu đều bị tội đồ làm điền hoành, khao giáp, quả như lời nói của Nguyễn Dương.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Lê Văn Hưu nói: Đỗ Anh Vũ ra vào cấm đình, tư thông với mẫu hậu, không tội gì to bằng. Bọn Vũ Đái nên tâu bày gian trạng rồi bắt giam vào ngục mà giết đi là phải. Nay lại đem quân đột nhập cửa Việt Thành, hiếp vua nhỏ tuổi, ép lấy chiếu chỉ.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 ^⇡ 1 Việc này, Cương mục chỉ chép là Đỗ Anh Vũ bị đày làm “điền nhi” (CMCB5, 3a) tức là những người có tội bị bắt buộc phải làm ruộng cho nhà nước. Chữ “cảo”, Cương mục chữa làm Tảo và chú thích là “Tảo xã” nay là xã Nhật Tảo huyện Từ Liêm (CMCB6,9). Vậy “Cảo điền nhi” là những người bị tội đày phải cày ruộng cho nhà nước ở địa phương ngày nay là xã Nhật Tảo huyện Từ Liêm, Hà Nội. Vùng này BK10, 28a gọi là Cảo Động.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 ^⇡ 2 Cưỡi ngựa gỗ (thượng mộc mã): thứ hình phạt thời cổ, đem tội nhân đóng đinh lên tấm ván, đem đi bêu chợ rồi đem ra pháp trường tùng xẻo.