Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Cao Tông Hoàng Đế [19a19b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 可。」太后曰：「賛唐日侍湯藥，公言不及，何也？」對曰：陛下問其可代，故臣以忠佐對。如問侍養，非賛唐而誰？」[19a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … khả”. Thái hậu viết: “Tán Đường nhật thị thang dược, công ngôn bất cập, hà dã?” Đối viết: “Bệ hạ vấn kì khả đại, cố thần dĩ Trung Tá đối. Như vấn thị dưỡng, phi Tán Đường nhi thùy?”.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 太厚嘉其忠而不用其言。[19a*3*2]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Thái hậu gia kì trung nhi bất dụng kì ngôn.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 史臣吳士連曰：蘇憲誠受托孤之寄，盡忠竭誠，善處于變，雖震撼擊撞，而中流屹乎砥柱，卒使上安下順，不愧古大臣之風。[19a*4*1]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Tô Hiến Thành thụ thác cô chi kí, tận trung kiệt thành, thiện xử vu biến, tuy chấn hám kích chàng, nhi trung lưu ngất hồ chỉ trụ, tốt sử thượng an hạ thuận, bất quý cổ đại thần chi phong.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 况臨終之際，爲國薦賢，不以私恩，太后不用其言，李氏之不幸也。[19a*6*12]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Huống lâm chung chi tế, vị quốc tiến hiền, bất dĩ tư ân, Thái hậu bất dụng kì ngôn, Lý thị chi bất hạnh dã.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 詔禁鹹盐鉄噐，不許往原頭貿易。[19a*8*1]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Chiếu cấm hàm diêm thiết khí, bất hứa vãng nguyên đầu mậu dịch.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 庚子，五年（宋淳熙七年）。[19a*9*1]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Canh Tí, ngũ niên (Tống Thuần Hi thất niên).

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 春，定王侯入朝例。[19a*9*10]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Xuân, định vương hầu nhập triều lệ.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 秋，八月，大 [19a*9*18] 水。[19b*1*1]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Thu, bát nguyệt, đại thủy.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 永元、會僊二殿地震。[19b*1*2]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Vĩnh Nguyên, Hội Tiên nhị điện địa chấn.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 辛丑，六年（宋淳熙八年）。[19b*2*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Tân Sửu, lục niên (Tống Thuần Hi bát niên).

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 春，正月，故太子龍昶率家属奴󰒜恣行盗竊，欲謀作亂。[19b*2*10]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Xuân, chính nguyệt, cố thái tử Long Xưởng suất gia thuộc nô lệ tứ hành đạo thiết, dục mưu tác loạn.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 夏，四月，熒惑入南斗。[19b*3*11]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Hạ, tứ nguyệt, Huỳnh Hoặc nhập Nam Đẩu.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 大饑，民死幾半。[19b*4*2]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Đại cơ, dân tử kỷ bán.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 壬寅，七年（宋淳熙九年）。[19b*5*1]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Nhâm Dần, thất niên (Tống Thuần Hi cửu niên).

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 春，正月，詔求賢良。[19b*5*10]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Xuân, chính nguyệt, chiếu cầu hiền lương.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 築壇拜将，以吳履信爲上将軍，将水步軍巡捕盗刼。[19b*5*18]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Trúc đàn bái tướng, dĩ Ngô Lý Tín vi Thượng tướng quân, tương thủy bộ quân tuần bổ đạo kiếp.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 以李敬脩爲帝師，内則奉是經幄，外則教民忠孝，自是昭靈太后不敢萌異圖。[19b*6*18]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Dĩ Lý Kính Tu vi Đế sư, nội tắc phụng thị kinh ốc, ngoại tắc giáo dân trung hiếu, tự thị Chiêu Linh Thái hậu bất cảm manh dị đồ.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 禁天下不得著黃色服。[19b*8*12]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Cấm thiên hạ bất đắc trước hoàng sắc phục.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 暹羅國來貢。[19b*9*4]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Tiêm La quốc lai cống.

Dịch Quốc Ngữ

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 … [19a] có thể thay được”. Thái hậu nói: “Tán Đường hàng ngày hầu thuốc thang, sao không thấy ông nhắc đến?”. Hiến Thành trả lời: “Vì bệ hạ hỏi người nào có thể thay thần nên thần nói đến Trung Tá, còn như hỏi người hầu dưỡng thì phi Tán Đường còn ai nữa?”. Thái hậu khen là trung, nhưng cũng không dùng lời ấy.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Lấy Đỗ An Di làm phụ chính.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Tô Hiến Thành nhân việc ký thác con côi, hết lòng trung thành, khéo xử trí khi biến cố, tuy bị gió lay sóng đập mà vẫn đứng vững như cột đá giữa dòng, khiến trên yêu dưới thuận, không thẹn với phong độ của đại thần đời xưa. Huống chi đến lúc sắp chết còn vì nước tiến cử người hiền, không vì ơn riêng, Thái hậu không dùng lời nói của Hiến Thành là việc không may cho nhà Lý vậy.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Xuống chiếu cấm không được đem mắm muối và đồ sắt lên bán đổi ở đầu nguồn.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Canh Tý, [Trinh Phù] năm thứ 5 [1180], (Tống Thuần Hy năm thứ 7).

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Mùa xuân, định lệ các vương hầu vào chầu.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Mùa thu, tháng 8, nước to.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 [19b] Động đất ở hai điện Vĩnh Nguyên, Hội Tiên.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Tân Sửu, [Trinh Phù] năm thứ 6 [1181], (Tống Thuần Hy năm thứ 8).

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Mùa xuân, tháng giêng, thái tử cũ là Long Xưởng cầm đầu bọn gia thuộc nô lệ trộm cướp bừa bãi, muốn mưu làm loạn.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Mùa hạ, tháng 4, sao Huỳnh Hoặc¹ đi vào chòm Nam Đẩu. Đói to, dân chết gần một nửa.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Nhâm Dần, [Trinh Phù] năm thứ 7 [1182], (Tống Thuần Hy năm thứ 9).

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Mùa xuân, tháng giêng, xuống chiếu cầu người hiền lương.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Đắp đàn phong tướng, lấy Ngô Lý Tín làm Thượng tướng quân, đem quân thủy bộ đi tuần bắt trộm cướp.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Lấy Lý Kinh Tu làm đế sư², trong thì hầu việc giảng sách, ngoài thì dạy dân trung hiếu, từ đấy Chiêu Linh Thái hậu không dám manh tâm mưu khác nữa.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Cấm người trong nước không được mặc áo sắc vàng.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 Nước Xiêm La sang cống.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 ^⇡ 1 Huỳnh Hoặc: tức sao Hỏa.

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 ^⇡ 2 Đế sư: thầy của vua.