Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Chiêu Hoàng [35a35b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 史臣吳士連曰：惠宗之世，天下之蠱已深。而人君非陽剛之主，當國以柔懦之臣，欲幹深弊之蠱，其何能濟。[35a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Huệ Tông chi thế, thiên hạ chi cổ dĩ thâm. Nhi nhân quân phi dương cương chi chủ, đương quốc dĩ nhu nhu chi thần, dục cán thâm tệ chi cổ, kì hà năng tế.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 况帝嬰惡疾，治之弗効，又無嗣子，以承大統，危亡之兆，已先見矣。[35a*3*6]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Huống đế anh ác tật, trị chi phất hiệu, hựu vô tự tử, dĩ thừa đại thống, nguy vong chi triệu, dĩ tiên kiến hĩ.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 世傳李祖𥘉得天下，車駕回古法幸扶董鄕寺，有神人題詩寺柱曰：「一鉢功德水，隨緣化世間。光光重照燭，没影日登山。」[35a*4*13]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Thế truyền Lý Tổ sơ đắc thiên hạ, xa giá hồi Cổ Pháp hạnh Phù Đổng hương tự, hữu thần nhân đề thi tự trụ viết: “Nhất bát công đức thủy, Tùy duyên hoá thế gian. Quang quang trọng chiếu chúc, Một ảnh nhật đăng sơn”.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 自僧萬行以其詩進。[35a*7*5]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Tự tăng Vạn Hạnh dĩ kì thi tiến.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 李祖覧之曰：「神人之事，不可曉也。」[35a*7*13]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Lý Tổ lãm chi viết: “Thần nhân chi sự, bất khả hiểu dã”.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 世人傳誦，莫識所謂。[35a*8*8]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Thế nhân truyền tụng, mạc thức sở vị.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 及李氏終，以詩爲驗。[35a*8*16]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Cập Lí thị chung, dĩ thi vi nghiệm.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 盖自惠宗上至太祖八代，而惠宗 [35a*9*6] 名旵，爲日登山沒影也。[35b*1*1]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Cái tự Huệ Tông thượng chí Thái Tổ bát đại, nhi Huệ Tông danh Sảm, vi nhật đăng sơn một ảnh dã.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 然則李氏之興天也，其亡亦天也。[35b*1*10]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Nhiên tắc Lý thị chi hưng thiên dã, kì vong diệc thiên dã.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 右李朝九帝，始太祖庚戌，終昭皇乙酉，共二百六十年。[35b*3*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Hữu Lý triều cửu đế, thủy Thái Tổ Canh Tuất, chung Chiêu Hoàng Ất Dậu, cộng nhị bách lục thập niên.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 大越史記本紀全書卷之四終。[35b*9*1]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Đại Việt sử ký bản kỷ toàn thư quyển chi tứ chung.

Dịch Quốc Ngữ

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 [35a] Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: “Đến thời Huệ Tông, cái độc hại cho thiên hạ đã ăn sâu lắm, mà vua không phải người giỏi giang cứng cáp, bề tôi giúp nước thì nhu nhược hèn kém, muốn chữa cái độc đã sâu thì làm thế nào được. Huống chi vua lại bị chứng hiểm, chữa không khỏi, lại không có con trai để nối nghiệp lớn, thế là điểm nguy vong đã hiện ra rồi. Tục truyền rằng Lý [Thái] Tổ khi mới được thiên hạ, xa giá về Cổ Pháp ngự chơi chùa ở hương Phù Đổng, có thần nhân đề thơ ở cột chùa rằng: “Nhất bất công đức thủy, Tùy duyên hóa thế gian. Quang quang trùng chiếu chúc. Một ảnh nhật đăng san”. [Một bát nước công đức [của Phật], theo duyên sinh hoá ở thế gian. Sáng rực hai lần đuốc rọi, mặt trời gác núi là hết bóng]. Sư chùa là Vạn Hạnh đem bài thơ ấy dâng lên. Lý Thái Tổ xem xong rồi nói: “Việc của thần nhân thì không thể hiểu được”. Người đời truyền tụng, không ai biết thơ ấy nói thế nào. Đến khi nhà Lý mất, mới cho bài thơ ấy là nghiệm. Vì từ đời Huệ Tông trở lên đến Thái Tổ là tam đời mà Huệ Tông [35b] tên là Sảm, tức là mặt trời gác núi, hết bóng¹. Thế thì nhà Lý được nước là tự trời, mất nước cũng là tự trời vậy.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Trở lên triều Lý, 9 vua, từ Thái Tổ năm Canh Tuất [1010] đến Chiêu Hoàng năm Ất Dậu [1225], cộng 216 năm.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Hết quyển thứ tư Đại Việt sử ký bản kỷ toàn thư.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 ^⇡ 1 Loại thơ sấm thường được dùng chữ theo lối đồng âm khác nghĩa và chiết tự: chữ “bát” ở câu đầu có nghĩa là cái bát (bát nước đồng âm với chữ “bát” là tam (tam đời). Chữ 旵 Sảm gồm phần trên là chữ “nhật” (mặt trời), phần dưới là chữ “sơn” núi = mặt trời gác núi.