Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Nhân Tông Hoàng Đế [24a24b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 黎伯玉討廣原州儂瓊、莫七人等。[24a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … Lê Bá Ngọc thảo Quảng Nguyên châu Nùng Quỳnh, Mạc Thất Nhân đẳng.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 将行，伯玉會軍盟于大興門外，宣軍令。[24a*1*14]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Tương hành, Bá Ngọc hội quân minh vu Đại Hưng môn ngoại, tuyên quân lệnh.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 黄龍見于洞雲祈壽寳臺。[24a*2*10]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Hoàng long hiện vu Động Vân Kì thọ bảo đài.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 詔凣敺人死者，杖一百，刺靣五十字，徒󰍁甲。[24a*3*2]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Chiếu phàm ẩu nhân tử giả, trượng nhất bách, thích diện ngũ thập tự, đồ khao giáp.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 丙午，七年（宋欽宗恒，靖康元年）。[24a*4*1]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Bính Ngọ, thất niên (Tống Khâm Tông Hằng, Tịnh Khang nguyên niên).

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 春正月，設廣照燈會七日夜。[24a*4*13]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Xuân chính nguyệt, thiết Quảng Chiếu đăng hội thất nhật dạ.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 赦都護府罪人。[24a*5*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Xá Đô hộ phủ tội nhân.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 禁百姓春不得伐木。[24a*5*7]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Cấm bách tính xuân bất đắc phạt mộc.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 二月，朔，帝御天安殿觀王侯蹴毬。[24a*5*15]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Nhị nguyệt, sóc, đế ngự Thiên An điện quan vương hầu xúc cầu.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 三月，設慶賀五經禮于壽聖寺。[24a*6*11]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Tam nguyệt, thiết khánh hạ ngũ kinh lễ vu Thọ Thánh tự.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 复，五月，壬戌，設仁王會于龍墀。[24a*7*5]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Hạ, ngũ nguyệt, Nhâm Tuất, thiết Nhân Vương hội vu Long Trì.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 是日，黃龍見于永光殿。[24a*7*17]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Thị nhật, hoàng long hiện vu Vĩnh Quang điện.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 秋，七月，旱，自六月至是尤甚。[24a*8*8]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Thu, thất nguyệt, hạn, tự lục nguyệt chí thị vưu thậm.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 六眸龜哯。[24a*9*1]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Lục mâu quy hiện.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 滛雨祈晴。[24a*9*5]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Dâm vũ kì tình.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 九月，占城來貢。[24a*9*9]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Cửu nguyệt, Chiêm Thành lai cống.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 設 [24a*9*15] 廣照燈會于龍墀，詔占城使臣觀之。[24b*1*1]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Thiết Quảng Chiếu đăng hội vu Long Trì, chiếu Chiêm Thành sứ thần quan chi.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 冬，十一月，帝幸應豊行宫省歛。[24b*1*15]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Đông, thập nhất nguyệt, đế hạnh Ứng Phong hành cung tỉnh liễm.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 閏月，遣令書家嚴常，御庫書家徐延遺馴象十及金銀犀兕于宋，謝擒莫賢也。[24b*2*9]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Nhuận nguyệt, khiển Lệnh thư gia Nghiêm Thường, Ngự khố thư gia Từ Diên di thuần tượng thập cập kim ngân tê hủy vu Tống, tạ cầm Mạc Hiền dã.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 常、延至桂府，見經畧司。[24b*4*2]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Thường, Diên chí Quế phủ, kiến Kinh lược ti.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 謂常、延曰：「金年東京及湖南、鼎澧等處，並已調𭛁兵馬討金人，未審㱕期何日。[24b*4*11]

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Vị Thường, Diên viết: “Kim niên Đông Kinh cập Hồ Nam, Đỉnh Lễ đẳng xứ, tịnh dĩ điều phát binh mã thảo Kim nhân, vị thẩm quy kì hà nhật.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 此間路地上傳馬，鋪丁在在更少，請使者領還禮物。」[24b*6*3]

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Thử gian lộ địa thượng truyền mã, phố đinh tại tại canh thiểu, thỉnh sứ giả lĩnh hoàn lễ vật”.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 常、延乃還。[24b*7*4]

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Thường, Diên nãi hoàn.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 其年金人粘罕、幹離不率眾圍宋汴京，虜宋帝徽宗、欽宗北㱕。[24b*7*8]

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Kì niên Kim nhân Niêm Hãn, Cán Li Bất suất chúng vi Tống Biện Kinh, lỗ Tống đế Huy Tông, Khâm Tông Bắc quy.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 宋國大亂。[24b*8*13]

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Tống quốc đại loạn.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 （時，金主窝闊台建國於漠北，建元天會。）[24b*8*17]

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 (Thời, Kim chủ Oa Khoát Đài kiến quốc ư Mạc Bắc, kiến nguyên Thiên Hội).

Dịch Quốc Ngữ

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 … [24a] Lê Bá Ngọc đi đánh bọn Nùng Quỳnh và Mạc Thất Nhân ở châu Quảng Nguyên. Khi sắp đi, Bá Ngọc họp quân thề ở ngoài cửa Đại Hưng, tuyên bố quân lệnh.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Rồng vàng lượn ở bảo đài kỳ thọ ở Động Vân.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 Xuống chiếu rằng phàm đánh chết người thì xử 100 trượng, thích mặt 50 chữ, đồ làm khao giáp.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 Bính Ngọ, [Thiên Phù Duệ Vũ] năm thứ 7 [1126], (Tống Khâm Tông Hằng, Tĩnh Khang năm thứ 1).

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 Mùa xuân, tháng giêng, mở hội đèn Quảng Chiều bảy ngày đêm. Tha người có tội [giam] ở phủ Đô hộ.

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 Cấm dân chúng mùa xuân không được chặt cây.

¶ 60 Leave a comment on paragraph 60 0 Tháng 2, ngày mồng 1, vua ngự điện Thiên An, xem các vương hầu đá cầu.

¶ 61 Leave a comment on paragraph 61 0 Tháng 3, làm lễ khánh hạ năm bộ kinh ở chùa Thọ Thánh.

¶ 62 Leave a comment on paragraph 62 0 Mùa hạ, tháng 5, ngày Nhâm tuất, mở hội Nhân Vương ở Long Trì. Ngày hôm ấy rồng vàng hiện ở điện Vĩnh Quang.

¶ 63 Leave a comment on paragraph 63 0 Mùa thu, tháng 7, hạn, từ tháng 6, đến đây càng dữ.

¶ 64 Leave a comment on paragraph 64 0 Con rùa mắt có sáu con ngươi xuất hiện.

¶ 65 Leave a comment on paragraph 65 0 Mưa dầm, làm lễ cầu tạnh.

¶ 66 Leave a comment on paragraph 66 0 Tháng 9, nước Chiêm Thành sang cống.

¶ 67 Leave a comment on paragraph 67 0 Mở [24b] hội đèn Quảng Chiếu ở Long Trì, xuống chiếu cho sứ thần Chiêm Thành vào xem.

¶ 68 Leave a comment on paragraph 68 0 Mùa đông, tháng 11, vua ngự đến hành cung Ứng Phong xem gặt.

¶ 69 Leave a comment on paragraph 69 0 Tháng [11] nhuận, sai Lệnh thư gia là Nghiêm Thường, Ngự khố thư gia là Từ Diên đem 10 con voi thuần và vàng bạc, sừng tê sừng bin sang biếu nhà Tống để tạ ơn việc bắt Mạc Hiền. Thường và Diên đến Quế phủ¹ vào ra mắt quan kinh lược ty. [Họ] bảo với Thường và Diên rằng: “Năm nay ở Đông Kinh và các xứ Hồ Nam, Đĩnh Châu, Lễ Châu đều đã đem binh mã đi đánh người Kim, chưa biết lúc nào về. Trong lúc này thì ngựa trạm, phu trạm dọc đường chỗ nào cũng ít, xin sứ giả đem lễ vật về”. Thường và Diên phải trở lại. Năm ấy người nước Kim là Niêm Hãn, Cán Lý Bất² đem quân vây Biện Kinh nước Tống, bắt vua Tống là Huy Tông và Khâm Tông đem về phương Bắc. Nước Tống loạn to. (Lúc ấy vua Kim là Oa Khoát Đài dựng nước ở Mạc Bắc³, đặt niên hiệu là Thiên Hội⁴).

¶ 70 Leave a comment on paragraph 70 0 ^⇡ 1 Quế phủ: tức phủ Quế Châu, nay là Quế Lâm, tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc.

¶ 71 Leave a comment on paragraph 71 0 ^⇡ 2 Cán Lý Bất, (đúng tên là Oát Ly Bất 2 chữ 斡 Oát và 幹 Cán dễ sao chép lầm, con thứ hai của Kim Thái Tổ (A Cốt Đả), cùng với Niêm Hãn đem quân đánh kinh đô nhà Tống.

¶ 72 Leave a comment on paragraph 72 0 ^⇡ 3 Mạc Bắc: tức phía bắc sa mạc Gôbi (từ chân núi Hưng An Lĩnh đến phía đông núi Thiên Sơn).

¶ 73 Leave a comment on paragraph 73 0 ^⇡ 4 Ở đây có nhiều nhầm lẫn trong lời chú thích của nguyên bản. Việc tướng nước Kim chiếm Biện Kinh, bắt sống Huy Tông và Khâm Tông nhà Tống mà Toàn thư nhắc đến đây là sự kiện vào năm Thiên Hội thứ 3 (1125) đời Kinh Thái Tông, còn lập nước Kim là việc của Kim Thái Tổ (không có niên hiệu Thiên Hội). Kim Thái Tổ họ Hoàn Nhan, tên là A Cốt Đả, sau đổi là Mân, còn Oa Khoát Đài (Ogodai) là tên của hãn Mông Cổ (1228 – 1241).