Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Nhân Tông Hoàng Đế [26a26b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 恐不及警誓言嗣。[26a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … khủng bất cập cảnh thệ ngôn tự.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 而太死陽焕年已周紀，多有大度，明𠃔篤誠，忠庸恭懿，可依朕之舊典，即皇帝位。[26a*1*8]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Nhi thái tử Dương Hoán niên dĩ chu kỷ, đa hữu đại độ, minh doãn đốc thành, trung dung cung ý, khả y trẫm chi cựu điển, tức hoàng đế vị.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 肆爾童孺，誕受厥命，繼體傳業，多大前功。[26a*3*2]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Tứ nhĩ đồng nhụ, đản thụ quyết mệnh, kế thể truyền nghiệp, đa đại tiền công.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 仍仰爾臣󰱃一心弼亮。[26a*3*18]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Nhưng ngưỡng nhĩ thần thứ nhất tâm bật lượng.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 咨爾伯玉，實丈人噐，飭爾戈矛，預僃不󰔄，每替厥命，朕之瞑目，無遺恨矣。[26a*4*9]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Tư nhĩ Bá Ngọc, thực trượng nhân khí, sức nhĩ qua mâu, dự bị bất ngu, mỗi thế quyết mệnh, trẫm chi minh mục, vô di hận hĩ.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 丧則三日釋服，宜止哀傷，塟則依漢文儉約爲務，無别起墳陵，宜侍先帝之側。[26a*5*18]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Tang tắc tam nhật thích phục, nghi chỉ ai thương, táng tắc y Hán Văn kiệm ước vi vụ, vô biệt khởi phần lăng, nghi thị tiên đế chi trắc.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 嗚呼！桑榆欲逝，寸晷難停，盖世噐辭，千年永訣。[26a*7*10]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Ô hô! Tang du dục thệ, thốn quỹ nan đình, cái thế khí từ, thiên niên vĩnh quyết.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 爾宜誠意，祗聽朕言，明吿王公，敷陳中外。」[26a*8*10]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Nhĩ nghi thành ý, chi thính trẫm ngôn, minh cáo vương công, phô trần trung ngoại”.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 丁卯，帝崩于永光殿。[26a*9*8]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Đinh Mão, đế băng vu Vĩnh Quang điện.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 史臣吳士連曰：「古大順之世，人居䏻體信達順，以𦤶中和，於是天不愛道，地不愛寳，降甘露，出體泉，產芝草，而龍，鳯，龜，麟諸福之物，莫不畢至。[26b*1*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: “Cổ đại thuận chi thế, nhân cư năng thể tín đạt thuận, dĩ trí trung hòa, ư thị thiên bất ái đạo, địa bất ái bảo, giáng cam lộ, xuất thể tuyền, sản chi thảo, nhi long phượng quy lân chư phúc chi vật, mạc bất tất chí.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 人宗之世，祥瑞一何多耶？盖由人君所好，故人臣妄献之也。」[26b*4*1]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Nhân Tông chi thế, tường thụy nhất hà đa da? Cái do nhân quân sở hiếu, cố nhân thần vọng hiến chi dã”.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 皇太子即位于柩前。[26b*6*1]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Hoàng thái tử tức vị vu cữu tiền.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 令武衛黎伯玉宣是王侯及文武臣僚，退于大興門外，使諸城吏閉门謹守，毋得徃來出入。[26b*6*9]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Lệnh vũ vệ Lê Bá Ngọc tuyên thị vương hầu cập văn vũ thần liêu, thoái vu Đại Hưng môn ngoại, sử chư thành lại bế môn cẩn thủ, vô đắc vãng lai xuất nhập.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 仍命禁軍介之以兵，立天安殿下，既而令開右掖門，召群臣入于龍墀，使伯 …… [26b*8*9]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Nhưng mệnh cấm quân giới chi dĩ binh, lập Thiên An điện hạ, ký nhi lệnh khai hữu dịch môn, triệu quần thần nhập vu Long Trì, sử Bá …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 … [26a] sợ không kịp nói đến việc nối ngôi. Mà thái tử Dương Hoán tuổi đã tròn một kỷ¹, có nhiều đại độ, thông minh thành thật, trung nghiêm kính cẩn, có thể theo phép cũ của trẫm mà lên ngôi hoàng đế. Nay kẻ ấu thơ chịu mệnh trời, nối thân ta truyền nghiệp của ta, làm cho rộng lớn thêm công nghiệp đời trước. Nhưng cũng phải nhờ quan dân các ngươi một lòng giúp rập mới được. Này Bá Ngọc, ngươi thật có khí lượng của người già cả, nên sửa sang giáo mác, để phòng việc không ngờ, chớ làm sai mệnh, trẫm dù nhắm mắt cũng không di hận. Việc tang thì chỉ 3 ngày bỏ áo trở, nên thôi thương khóc; việc chôn thì nên theo Hán Văn Đế, cốt phải kiệm ước, không xây lăng mộ riêng, nên để ta hầu bên cạnh tiên đế. Than ôi! Mặt trời đã xế, tấc bóng khó dừng; từ giã cõi đời, nghìn thu vĩnh quyết. Các ngươi nên thật lòng kính nghe lời trẫm, báo rõ cho các vương công, bày tỏ trong ngoài”.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Ngày Đinh Mão, vua băng ở điện Vĩnh Quang.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 [26b] Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Về thời đại thuận ngày xưa, người làm vua biết giữ tín đạt thuận, tới được mức trung hòa, cho nên bấy giờ trời không tiếc đạo, đất không tiếc của báu, móc ngọt tuân sa, rượu thơm suối chảy, cỏ chi nảy mọc, mà các vật điềm lành như rồng, phượng, rùa, lân, không giống gì không đến. Thời Nhân Tông, sao các vật điềm lành nhiều đến thế? Là vì nhà vua thích, cho nên bề tôi dâng xằng mà thôi.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Hoàng thái tử lên ngôi trước linh cữu. Hạ lệnh cho Vũ vệ Lê Bá Ngọc truyền bảo quân hầu và các quan văn võ lui ra ngoài cửa Đại Hưng, sai các người giữ thành đóng cửa canh phòng cẩn mật, không cho ai ra vào. Lại sai cấm quân cầm binh khí đứng ở dưới điện Thiên An, rồi cho lệnh mở cửa nách bên hữu, gọi các quan vào Long Trì, sai Bá …

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 ^⇡ 1 tức 12 tuổi.